Νέες παρακαμπτήριες οδούς που θα… ανοίξουν δρόμους στην επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου σε νέα βαλκανικά μονοπάτια, αναζητά το ΥΠΕΝ.
Ο Κάθετος Διάδρομος (παρακλάδια του οποίου αποτελούν και η Αλεξανδρούπολη μέσω της οποίας μεταφέρεται LNG στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB αλλά και ο αγωγός TAP στην Κομοτηνή, μέσω του οποίου αζέρικο φυσικό αέριο διοχετεύεται επίσης στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό αερίου IGB) αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, ως βασικό εργαλείο εξαγωγής αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Συνδέει την Ελλάδα με Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Μολδαβία και Ουκρανία, μειώνοντας την εξάρτηση από ρωσικό αέριο και ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια. Το τελευταίο διάστημα με διαδοχικές επαφές ο Σταύρος Παπασταύρου επιδιώκει διεύρυνση του βεληνεκούς του διαδρόμου με την… πυξίδα να δείχνει προς Σερβία, Αλβανία, Βοσνία.
Προς την κατεύθυνση αυτή, «σπρώχνουν» νευραλγικά projects όπως ο αγωγός Σερβίας–Βόρειας Μακεδονίας, μήκους 144 χιλιομέτρων, που αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2027, καθώς και η διασύνδεση Ελλάδας–Βόρειας Μακεδονίας. Σε συνδυασμό με τον υφιστάμενο αγωγό Σερβίας–Βουλγαρίας και τον ελληνοβουλγαρικό IGB, χτίζεται ένα ενεργειακό οικοσύστημα που επιτρέπει διαφοροποίηση των ροών φυσικού αερίου, με τη Ρωσία στο περιθώριο.
Την ίδια στιγμή, ο AKTOR πατά γκάζι στις… λεωφόρους του Κάθετου Διαδρόμου συνάπτοντας δύο μακροχρόνιες συμβάσεις με Αλβανία και Βοσνία – Ερζεγοβίνη, για την πώληση τουλάχιστον 1,5 δισ. bcm αμερικάνικου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), εκτοξεύοντας τα αναμενόμενα έσοδα για τον Όμιλο στα 9 δισ. ευρώ, σε βάθος 20ετίας.
Αξίζει να σημειωθεί πως Ελλάδα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός πιο ξεκάθαρου και αξιόπιστου ρυθμιστικού περιβάλλοντος, υπηρετώντας το στόχο για έναν πιο ανταγωνιστικό διάδρομο.
Το στοίχημα της ανταγωνιστικότητας
Υπενθυμίζεται πως οι διαχειριστές δικτύων των χωρών που διέρχεται ο Διάδρομος συμφώνησαν πρόσφατα στην υιοθέτηση μιας νέας, εναρμονισμένης μεθοδολογίας τιμολόγησης σε όλο το μήκος του Διαβαλκανικού άξονα, πλήρως συμβατής με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Μέσω αυτής, επιχειρείται η δημιουργία ενός ενιαίου και διαφανούς συστήματος χρεώσεων, που θα μειώνει τις ασυμμετρίες μεταξύ των επιμέρους αγορών και θα ενισχύει τη συνοχή του Διαδρόμου ως ενιαίας ενεργειακής διαδρομής.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον εμπλουτισμό των διαθέσιμων προϊόντων δυναμικότητας. Για πρώτη φορά, οι Διαχειριστές θα προσφέρουν πλήρες φάσμα επιλογών – από βραχυπρόθεσμα έως ετήσια προϊόντα – με ορίζοντα εφαρμογής το έτος φυσικού αερίου 2026-2027. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα ενισχύσει σημαντικά την ευελιξία των χρηστών και θα διευκολύνει τον πιο αποδοτικό σχεδιασμό των εμπορικών ροών.
Η νέα τιμολογιακή δομή καθιστά τον Κάθετο Διάδρομο πιο ελκυστικό σε σύγκριση με εναλλακτικές οδεύσεις μεταφοράς, ενισχύοντας τον ρόλο του ως αξιόπιστης πύλης προμήθειας για την ευρύτερη περιοχή. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων, η ανάγκη για διαφοροποίηση τόσο των πηγών όσο και των διαδρομών ενέργειας καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται μεταβατική περίοδος έως τον Οκτώβριο του 2026, κατά την οποία θα συνεχίσουν να ισχύουν τα υφιστάμενα προϊόντα, υπό την έγκριση των αρμόδιων αρχών, με την πρεμιέρα των νέων κανόνων να προγραμματίζεται στη δημοπρασία Ιουλίου.
