Μια δεύτερη ευκαιρία, με δυνητικά σημαντική οικονομική αξία, προσφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας σε μια συγκεκριμένη κατηγορία επενδυτών που είχαν σχεδιάσει μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο ή πετρελαϊκά προϊόντα, αλλά τα επενδυτικά τους σχέδια δεν προχώρησαν όπως αρχικά είχαν σχεδιαστεί.
Με διάταξη που περιλαμβάνεται στο νέο ενεργειακό νομοσχέδιο, οι κάτοχοι παλαιών Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης αποκτούν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν άδειες για σταθμούς αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, αξιοποιώντας την αδειοδοτική τους προϊστορία σε μια εντελώς διαφορετική αγορά.
Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι επενδύσεις στις μπαταρίες συγκεντρώνουν αυξημένο ενδιαφέρον, ενώ ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος αποτελεί ένα από τα πολυτιμότερα και δυσκολότερα προσβάσιμα αγαθά της ενεργειακής αγοράς.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσες νέες μπαταρίες θα κατασκευαστούν. Είναι ποιοι επενδυτές αποκτούν τη δυνατότητα να μπουν στην αγορά με ειδικούς όρους, ποια πλεονεκτήματα αποκομίζουν και γιατί ο νομοθέτης αποφασίζει να αναβιώσει μια δυνατότητα που είχε προβλεφθεί ήδη από το 2023.
Το παράθυρο που ανοίγει έως τον Μάρτιο του 2027
Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, επενδυτές που διαθέτουν Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης για μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο ή πετρελαϊκά προϊόντα, οι οποίες είχαν εκδοθεί πριν από τις 28 Μαρτίου 2023, μπορούν να υποβάλουν έως τις 31 Μαρτίου 2027 αίτηση για άδεια αποθήκευσης.
Η ισχύς της νέας μονάδας δεν μπορεί να υπερβαίνει το 50% της ισχύος της αρχικής άδειας ηλεκτροπαραγωγής.
Αυτό σημαίνει ότι ένας επενδυτής που είχε εξασφαλίσει άδεια για θερμική μονάδα ισχύος 400 MW θα μπορούσε, εφόσον πληροί τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, να επιδιώξει την αδειοδότηση σταθμού αποθήκευσης ισχύος έως 200 MW.
Δεν πρόκειται, βεβαίως, για αυτόματη μετατροπή της αρχικής άδειας ούτε για εγγυημένη σύνδεση στο δίκτυο. Η νέα επένδυση θα πρέπει να ακολουθήσει τις προβλεπόμενες διαδικασίες και να ικανοποιεί τις τεχνικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Ωστόσο, η διάταξη προβλέπει ότι οι σχετικές αιτήσεις αδειοδότησης και περιβαλλοντικής αδειοδότησης εξετάζονται κατά απόλυτη προτεραιότητα.
Και αυτό είναι ένα προνόμιο που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο.
Σε μια αγορά όπου οι καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις μπορούν να μεταθέσουν για χρόνια την υλοποίηση ενός έργου, η ταχύτερη εξέταση μιας αίτησης έχει μετρήσιμη επιχειρηματική αξία.
Ποιοι μπορεί να είναι οι κερδισμένοι
Η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν απευθύνεται γενικά σε όλους τους επενδυτές αποθήκευσης, ούτε σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται σήμερα να κατασκευάσει μια μονάδα μπαταριών.
Αφορά μια περιορισμένη, ιστορικά προσδιορισμένη κατηγορία επιχειρήσεων: εκείνες που είχαν ήδη προχωρήσει αρκετά στην ωρίμανση σχεδίων θερμικής ηλεκτροπαραγωγής ώστε να έχουν λάβει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης πριν από τη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Πρόκειται δυνητικά για ενεργειακούς ομίλους, ανεξάρτητους ηλεκτροπαραγωγούς ή εταιρείες ειδικού σκοπού που είχαν αναπτύξει σχέδια μονάδων φυσικού αερίου, χωρίς αυτά να καταλήξουν απαραίτητα σε κατασκευή.
Η μεγάλη αξία βρίσκεται στο δίκτυο
Για να γίνει κατανοητή η οικονομική σημασία της διάταξης, πρέπει να εξεταστεί η πραγματικότητα που επικρατεί σήμερα στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η κατασκευή μιας μπαταρίας δεν εξαρτάται μόνο από τη δυνατότητα χρηματοδότησης και την προμήθεια του εξοπλισμού.
Εξαρτάται, σε καθοριστικό βαθμό, από το εάν το έργο μπορεί να συνδεθεί στο ηλεκτρικό σύστημα, με ποιους τεχνικούς περιορισμούς και σε ποιο χρονικό ορίζοντα.
Η δυνατότητα σύνδεσης έχει αποκτήσει τόσο μεγάλη σημασία ώστε μπορεί να επηρεάζει αποφασιστικά την εμπορική αξία ενός επενδυτικού σχεδίου.
Ένας επενδυτής που ξεκινά σήμερα από το μηδέν πρέπει να εξασφαλίσει άδεια, περιβαλλοντική έγκριση και όρους σύνδεσης, αντιμετωπίζοντας τον ανταγωνισμό πλήθους άλλων ενδιαφερομένων.
Αντίθετα, ένας κάτοχος παλαιάς Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης μπορεί, υπό το ειδικό καθεστώς της νέας διάταξης, να αξιοποιήσει μια προϋπάρχουσα αδειοδοτική θέση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η παλιά προσφορά μεταφέρεται αυτομάτως και αυτούσια στη νέα μπαταρία. Ούτε ότι ο συγκεκριμένος επενδυτής προηγείται υποχρεωτικά όλων των άλλων στη σειρά σύνδεσης.
Η διάκριση είναι κρίσιμη, καθώς η προτεραιότητα στην εξέταση των αδειών δεν ταυτίζεται με την προτεραιότητα στη χορήγηση όρων σύνδεσης.
Παρά ταύτα, η δυνατότητα αξιοποίησης παλαιών δικαιωμάτων και η ταχύτερη αδειοδοτική μεταχείριση αποτελούν πλεονεκτήματα που πρέπει να αποτιμηθούν.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για δυνατότητα εγκατάστασης του σταθμού αποθήκευσης σε διαφορετική θέση από εκείνη της αρχικής θερμικής μονάδας, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Εφόσον αυτή η δυνατότητα αξιοποιηθεί, το όφελος δεν περιορίζεται στην αντικατάσταση μιας τεχνολογίας από μια άλλη, αλλά επεκτείνεται και στην ευελιξία χωροθέτησης του νέου έργου.
Γιατί επιστρέφει μια ρύθμιση του 2023;
Το στοιχείο που προκαλεί πρόσθετα ερωτήματα είναι ότι η συγκεκριμένη δυνατότητα δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά.
Αντίστοιχη ρύθμιση είχε προβλεφθεί το 2023, με προθεσμία που έληγε στις 30 Ιουνίου εκείνου του έτους.
Τρία χρόνια αργότερα, το υπουργείο επαναφέρει τη δυνατότητα, παρατείνοντας ουσιαστικά το χρονικό περιθώριο αξιοποίησης των παλαιών επενδυτικών σχεδίων έως το τέλος Μαρτίου του 2027.
Γιατί όμως κρίθηκε αναγκαίο να ανοίξει ξανά αυτό το παράθυρο;
Υπήρξαν επενδυτές που δεν πρόλαβαν να αξιοποιήσουν την προηγούμενη ρύθμιση; Διαπιστώθηκαν πρακτικές δυσκολίες στην εφαρμογή της; Ή μήπως η νέα πραγματικότητα της αγοράς αποθήκευσης δημιουργεί σήμερα ισχυρότερο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση αδειών που μέχρι πρόσφατα είχαν περιορισμένη εμπορική χρησιμότητα;
Οι απαντήσεις έχουν σημασία, διότι η νέα προθεσμία δεν αφορά μια απλή διοικητική εκκρεμότητα. Μπορεί να μεταβάλει την οικονομική προοπτική συγκεκριμένων επενδύσεων.
Το ζήτημα της ίσης μεταχείρισης
Η ενεργειακή πολιτική έχει κάθε λόγο να επιδιώκει την ταχεία ανάπτυξη της αποθήκευσης.
Η μεγάλη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών, οι περικοπές πράσινης παραγωγής και οι έντονες διακυμάνσεις των τιμών στην αγορά ηλεκτρισμού καθιστούν τις μπαταρίες απαραίτητο εργαλείο για τη λειτουργία του συστήματος.
Από αυτή την άποψη, η αξιοποίηση ώριμων ή παλαιότερων επενδυτικών σχεδίων μπορεί να εξυπηρετεί έναν απολύτως θεμιτό στόχο.
Το ερώτημα, όμως, είναι γιατί πρέπει να δοθεί ειδική μεταχείριση σε όσους είχαν σχεδιάσει θερμικές μονάδες και όχι σε άλλους επενδυτές που έχουν αναπτύξει εξαρχής έργα αποθήκευσης.
Ποιο αντικειμενικό πλεονέκτημα για το ηλεκτρικό σύστημα προσφέρει μια παλιά άδεια φυσικού αερίου έναντι ενός νέου, ενδεχομένως τεχνικά ωριμότερου έργου μπαταρίας;
Και με ποια κριτήρια αποδεικνύεται ότι η προνομιακή εξέταση των συγκεκριμένων αιτήσεων θα επιταχύνει πράγματι την εγκατάσταση νέας αποθηκευτικής ισχύος;
Δεν σημαίνει αυτό ότι η ρύθμιση είναι παράνομη ή ότι έχει συνταχθεί για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
Ο νομοθέτης έχει τη δυνατότητα να προβλέπει μεταβατικές διαδικασίες, να ενθαρρύνει αλλαγές τεχνολογίας και να διευκολύνει επενδύσεις που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.
Η ύπαρξη, όμως, ειδικών ευνοϊκών όρων για μια κλειστή κατηγορία επενδυτών δημιουργεί υποχρέωση διαφάνειας ως προς την αιτιολόγηση και τους πραγματικούς δικαιούχους.
