Την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως εργαλείο για τη διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος και την ενίσχυση των εξαγωγών φυσικού αερίου επιδιώκει το Αζερμπαϊτζάν, με την κρατική εταιρεία Masdar των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια αυτή.
Κεντρικό έργο της εταιρείας στη χώρα αποτελεί ο φωτοβολταϊκός σταθμός Garadagh, ισχύος 230 MW, ο οποίος βρίσκεται στην περιοχή Γκομπουστάν, περίπου 60 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Μπακού. Η εγκατάσταση τέθηκε σε λειτουργία στα τέλη του 2023 και συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα έργα ανανεώσιμης ενέργειας της χώρας, η οποία εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα ορυκτά καύσιμα.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), το φυσικό αέριο καλύπτει περίπου το 90% της ηλεκτροπαραγωγής του Αζερμπαϊτζάν. Η ενίσχυση των ΑΠΕ θα μπορούσε να απελευθερώσει μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου για εξαγωγές και χρήση στην πετροχημική βιομηχανία, περιορίζοντας παράλληλα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο οι ανανεώσιμες πηγές να αντιπροσωπεύουν το 30% της συνολικής εγκατεστημένης ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος έως το 2030, έναντι 16% το 2018.
Ανταγωνιστικές οι ΑΠΕ
Η Masdar συγκαταλέγεται στους πρώτους διεθνείς επενδυτές που δραστηριοποιήθηκαν στην αγορά ΑΠΕ του Αζερμπαϊτζάν. Το Garadagh αποτέλεσε το πρώτο μεγάλο έργο ανανεώσιμης ενέργειας στη χώρα που χρηματοδοτήθηκε με άμεσες ξένες επενδύσεις, καθώς και την πρώτη εφαρμογή του μοντέλου ανεξάρτητου παραγωγού ηλεκτρικής ενέργειας (IPP).
«Λειτουργούμε κυρίως μέσω της χρηματοδότησης έργων, προσελκύοντας θεσμικούς επενδυτές, επενδυτικά κεφάλαια και τράπεζες. Με αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζουμε ότι το έργο είναι όχι μόνο βιώσιμο, αλλά και εμπορικά αποδοτικό», δήλωσε ο διευθυντής της Masdar στο Αζερμπαϊτζάν, Mursad Sadikhov, κατά την παρουσίαση του φωτοβολταϊκού σταθμού.
Ο ίδιος υπογράμμισε τη σημαντική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τα τελευταία χρόνια. «Το 2006, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ήταν απλώς μια τάση, αλλά από πλευράς κόστους δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν τις συμβατικές μορφές ενέργειας. Σήμερα, όλα τα έργα μας ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις τις συμβατικές πηγές», ανέφερε, προσδιορίζοντας τον στόχο της εταιρείας για εσωτερικό βαθμό απόδοσης (IRR) μεταξύ 10% και 12%.
Νέα έργα και επέκταση
Ο σταθμός Garadagh αποτελείται από περισσότερα από 570.000 φωτοβολταϊκά πάνελ και καλύπτει έκταση 550 εκταρίων. Διαθέτει σύμβαση αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας διάρκειας 23 ετών με την κρατική Azerenerji, ενώ μέχρι σήμερα έχει παράγει 1,5 δισ. κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Για τη σύνδεσή του με το δίκτυο κατασκευάστηκε υποσταθμός τάσης 330 kV, ενώ η μεταφορά της παραγόμενης ενέργειας πραγματοποιείται μέσω εναέριας γραμμής μήκους σχεδόν 45 χιλιομέτρων.
Η εταιρεία σχεδιάζει να επεκτείνει το Garadagh με επιπλέον φωτοβολταϊκή ισχύ 350 MW μετά το 2027, ενώ εξετάζει και την ανάπτυξη νέων αιολικών εγκαταστάσεων. Ωστόσο, η υλοποίηση των σχεδίων εξαρτάται από την πρόοδο των έργων ενίσχυσης του ηλεκτρικού δικτύου.
Παράλληλα, στο πλαίσιο συμφωνίας-πλαισίου που υπεγράφη το 2023, η Masdar έχει αναλάβει την ανάπτυξη χαρτοφυλακίου έργων συνολικής ισχύος έως 10 GW. Σύμφωνα με τον Sadikhov, το πρώτο 1 GW έχει ήδη υλοποιηθεί και περιλαμβάνει τον φωτοβολταϊκό σταθμό Bilasuvar ισχύος 445 MW, τον σταθμό Neftchala ισχύος 315 MW και το αιολικό πάρκο Absheron-Garadagh ισχύος 240 MW.
Στήριξη του ενεργειακού σχεδιασμού
Πέρα από τις επενδύσεις στην ηλεκτροπαραγωγή, η Masdar έχει συμβάλει και στον σχεδιασμό της ενεργειακής στρατηγικής του Αζερμπαϊτζάν, χρηματοδοτώντας και συντονίζοντας τέσσερις μελέτες σε συνεργασία με την κυβέρνηση.
Η πρώτη, από την FTI Consulting, εξέτασε την εγχώρια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, τις ανάγκες ενεργειακής μετατροπής, τους στόχους ανάπτυξης των ΑΠΕ και τις δυνατότητες εξαγωγής πράσινης ενέργειας. Σε συνεργασία με την αμερικανική Tetra Tech εκπονήθηκε, επίσης, μελέτη για την ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού δικτύου και αναπτύχθηκαν στατικό και δυναμικό μοντέλο λειτουργίας του.
«Σήμερα, ουσιαστικά, ολόκληρο το σύστημα έχει ψηφιοποιηθεί, επιτρέποντας την εκτέλεση προσομοιώσεων και τον εντοπισμό προβλημάτων ή σημείων συμφόρησης», δήλωσε ο Sadikhov. Όπως εξήγησε, η ανάλυση αυτή επέτρεψε στην εταιρεία να προσδιορίσει τον αποδοτικότερο τρόπο ενσωμάτωσης έως και 2 GW ανανεώσιμης ισχύος στο δίκτυο.
Οι υπόλοιπες μελέτες αφορούσαν τις δυνατότητες ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών πάρκων στην Κασπία Θάλασσα και τη σκοπιμότητα παραγωγής πράσινου υδρογόνου. Τα αποτελέσματά τους ενσωματώθηκαν στην εθνική στρατηγική, ενώ, σύμφωνα με την εταιρεία, από τα 2 GW ανανεώσιμης ισχύος που προσδιορίστηκαν ως δυνατότητα σύνδεσης στο δίκτυο, το 1 GW ανατέθηκε στη Masdar και το υπόλοιπο προκηρύχθηκε μέσω διαγωνισμού για άλλους επενδυτές.
Πρόσφατα, η Masdar υπέγραψε επίσης συμφωνία με την Azerbaijan Green Energy Company για συνεργασία σε σειρά έργων, συμπεριλαμβανομένης της επέκτασης του Garadagh. Η εταιρεία επιδιώκει να διευρύνει τη δραστηριότητά της πέρα από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, εξετάζοντας δυνατότητες συμμετοχής και στη διανομή της.
Απελευθέρωση της αγοράς έως το 2027
Σημαντική παράμετρος για την περαιτέρω ανάπτυξη των επενδύσεων αποτελεί και η σχεδιαζόμενη απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς. Σύμφωνα με τον Sadikhov, στο πρώτο στάδιο προβλέπεται ο διαχωρισμός της ηλεκτροπαραγωγής από τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Στη συνέχεια, σχεδιάζεται η πλήρης απελευθέρωση της αγοράς, με ιδιωτικοποίηση και αποκέντρωση της διανομής.
Με βάση τον σχεδιασμό που παρουσίασε, έως το τέλος του 2027 το κράτος αναμένεται να αποσυρθεί από την άμεση διαχείριση της ηλεκτροπαραγωγής και του δικτύου, με στόχο τη δημιουργία μιας ανοιχτής αγοράς.
Η πορεία αυτή θα κρίνει σε σημαντικό βαθμό τις δυνατότητες προσέλκυσης νέων κεφαλαίων και την ταχύτητα με την οποία το Αζερμπαϊτζάν θα μπορέσει να αυξήσει τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό του μείγμα.
Πηγή: ceenergynews
