Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να προστατεύσει την αιολική της βιομηχανία από τον αθέμιτο κινεζικό ανταγωνισμό, χωρίς όμως να υψώσει τείχη απέναντι στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνει ο διευθύνων σύμβουλος της δανέζικης Ørsted, Ράσμους Έρμποε, σε συνέντευξή του στους Financial Times.
Ο επικεφαλής ενός από τους μεγαλύτερους ομίλους υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στον κόσμο χαρακτηρίζει τον ευρωπαϊκό κλάδο των ανεμογεννητριών «βιομηχανική επιτυχία της Ευρώπης», υποστηρίζοντας ταυτόχρονα τις προσπάθειες της Κομισιόν να περιορίσει τη δράση κινεζικών κατασκευαστών που φέρονται να επωφελούνται από γενναίες κρατικές ενισχύσεις.
«Ο ανταγωνισμός πρέπει να διεξάγεται με δίκαιους και ίσους όρους», τονίζει. Όπως επισημαίνει, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει γίνει τα τελευταία χρόνια πολύ πιο δραστήρια απέναντι σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, εξέλιξη την οποία θεωρεί τόσο αναγκαία όσο και φυσιολογική.
Ο φόβος ενός νέου «σεναρίου φωτοβολταϊκών»
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να αποτρέψουν την επανάληψη όσων συνέβησαν στην ευρωπαϊκή βιομηχανία φωτοβολταϊκών. Η παραγωγική βάση της Ευρώπης συρρικνώθηκε δραματικά υπό την πίεση των σημαντικά φθηνότερων κινεζικών προϊόντων, τα οποία κατέκτησαν το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς.
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι κινεζικές εταιρείες φωτοβολταϊκών έλαβαν τις υψηλότερες επιδοτήσεις μεταξύ όλων των κατασκευαστών του κλάδου και μάλιστα με «σημαντική διαφορά» από τους ανταγωνιστές τους.
Η ανησυχία είναι ότι κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και στις ανεμογεννήτριες. Η Κομισιόν διερευνά ήδη την Goldwind, τη μεγαλύτερη κατασκευάστρια ανεμογεννητριών παγκοσμίως, προκειμένου να διαπιστώσει εάν χρησιμοποίησε αθέμιτες κρατικές ενισχύσεις για να προσφέρει χαμηλότερες τιμές και να εκτοπίσει τους ευρωπαϊκούς ομίλους.
Το κλίμα στον ευρωπαϊκό κλάδο γίνεται ολοένα πιο επιφυλακτικό. Ο διευθύνων σύμβουλος της γερμανικής Nordex, Χοσέ Λουίς Μπλάνκο, έχει φθάσει στο σημείο να ζητήσει τον αποκλεισμό «μη δυτικών» εταιρειών από την αγορά ανεμογεννητριών της ΕΕ, επικαλούμενος κανόνες κυβερνοασφάλειας.
Πίσω από τη συζήτηση για τις επιδοτήσεις βρίσκεται και ένας ευρύτερος στρατηγικός φόβος: η Ευρώπη δεν θέλει να εξαρτηθεί από την Κίνα για τεχνολογίες υψηλής αξίας, όπως συνέβη με τα φωτοβολταϊκά και τις πρώτες ύλες κρίσιμης σημασίας.
Στον αιολικό κλάδο, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε βασικά εξαρτήματα, όπως τα κιβώτια ταχυτήτων και τα πτερύγια των ανεμογεννητριών. Μικρότερη ανησυχία προκαλεί η προμήθεια χαμηλότερης αξίας υλικών και επιμέρους τμημάτων που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους.
Όχι σε ένα κλειστό ευρωπαϊκό φρούριο
Παρά την ανάγκη προστασίας της ευρωπαϊκής παραγωγής, ο Ράσμους Έρμποε προειδοποιεί ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι η πλήρης αποσύνδεση από τις διεθνείς αγορές.
Προτεραιότητα, όπως λέει, πρέπει να είναι η δημιουργία μιας ακμάζουσας και ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής αιολικής βιομηχανίας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να κλείσει τις πόρτες της στον υπόλοιπο κόσμο.
Οι εταιρείες ανάπτυξης αιολικών πάρκων και οι κατασκευαστές εξοπλισμού έχουν ανάγκη από την πρόσβαση σε μια παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού, τόσο για να συγκρατούν το κόστος όσο και για να εξασφαλίζουν τις ποσότητες εξοπλισμού που απαιτεί η ενεργειακή μετάβαση.
Η δύσκολη εξίσωση για την ΕΕ είναι επομένως να ξεχωρίσει το νόμιμο πλεονέκτημα κόστους από τον ανταγωνισμό που στηρίζεται σε κρατικά κεφάλαια, επιδοτούμενη χρηματοδότηση ή εγγυήσεις που δεν είναι διαθέσιμες στους Ευρωπαίους κατασκευαστές.
Προς το παρόν, πάντως, η κινεζική παρουσία στην ευρωπαϊκή αγορά ανεμογεννητριών παραμένει περιορισμένη. Σύμφωνα με το Global Wind Energy Council, οι κινεζικές εταιρείες αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 3% της νέας ισχύος που εγκαταστάθηκε στην Ευρώπη το 2025.
Οι προσπάθειές τους να διεισδύσουν στην αγορά έχουν συναντήσει ισχυρές αντιστάσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ming Yang, η οποία αποκλείστηκε από τη βρετανική αγορά υπεράκτιων αιολικών πάρκων για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Ρεκόρ εγκαταστάσεων, αλλά απόσταση από τον στόχο
Η ευρωπαϊκή αιολική αγορά βρίσκεται σε τροχιά χρονιάς-ρεκόρ, καθώς το 2026 αναμένεται να εγκατασταθούν περίπου 24 GW νέας ισχύος. Η αιολική ενέργεια καλύπτει ήδη περίπου το ένα πέμπτο της ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη, ενώ η WindEurope εκτιμά ότι η συνολική χερσαία και υπεράκτια αιολική ισχύς θα φθάσει τα 436 GW έως το 2030.
Η επίδοση σηματοδοτεί ανάκαμψη μετά την κρίση που προκάλεσε στον κλάδο η πλήρης ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η αύξηση των επιτοκίων και του κόστους κατασκευής πίεσε ιδιαίτερα τα υπεράκτια έργα, οδηγώντας σε καθυστερήσεις, επαναδιαπραγματεύσεις συμβάσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακυρώσεις επενδύσεων.
Παρά την ανάκαμψη, η Ευρώπη εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του στόχου για 500 GW αιολικής ισχύος έως το τέλος της δεκαετίας. Η επίτευξη του στόχου είναι κρίσιμη για να καλυφθεί από ανανεώσιμες πηγές τουλάχιστον το 42,5% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης της ΕΕ έως το 2030.
Η διαφορά ανάμεσα στα προβλεπόμενα 436 GW και στον στόχο των 500 GW αφήνει ένα κενό περίπου 64 GW. Πρόκειται ουσιαστικά για αρκετά ακόμη χρόνια εγκαταστάσεων με τους σημερινούς ρυθμούς, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ταχύτερων αδειοδοτήσεων, αναβάθμισης των δικτύων, επενδύσεων στην αποθήκευση και μεγαλύτερης προβλεψιμότητας στους διαγωνισμούς.
Η συζήτηση για τα πυρηνικά
Την ίδια στιγμή, η Γαλλία και άλλα κράτη-μέλη πιέζουν την Κομισιόν να αντικαταστήσει τον μελλοντικό στόχο για τις ΑΠΕ με έναν ευρύτερο στόχο «καθαρής ενέργειας» για το 2040, στον οποίο θα συμπεριλαμβάνεται και η πυρηνική παραγωγή.
Ο Έρμποε, ο οποίος αναλαμβάνει την εκ περιτροπής προεδρία της WindEurope, δηλώνει ότι δεν αντιτίθεται σε έναν στόχο που θα περιλαμβάνει τα πυρηνικά. Υπογραμμίζει, όμως, ότι η Ευρώπη χρειάζεται παράλληλα συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους για την ανάπτυξη των αιολικών, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε κάθε κράτος-μέλος.
«Θα χρειαστούν πολλές διαφορετικές τεχνολογίες», σημειώνει, αποδεχόμενος ουσιαστικά ότι η απανθρακοποίηση δεν μπορεί να στηριχθεί σε μία μόνο πηγή ενέργειας.
Η παρέμβασή του έρχεται ενώ το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επικρίνει την ΕΕ για ανεπαρκείς επενδύσεις στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών. Η καθυστέρηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο οικονομικό βάρος λόγω της νέας ενεργειακής κρίσης.
Σύμφωνα με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, οι εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κοστίζουν στην Ευρώπη περίπου 500 εκατ. ευρώ επιπλέον κάθε ημέρα σε σύγκριση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, τον περασμένο Φεβρουάριο.
