Η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αρχίζει να δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα για τα ηλεκτρικά δίκτυα παγκοσμίως: σημαντικές ποσότητες καθαρής ενέργειας δεν μπορούν να απορροφηθούν και καταλήγουν να παραμένουν αναξιοποίητες.
Η Κίνα βρίσκεται στο επίκεντρο του προβλήματος, καθώς κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 απέρριψε περίπου 360 TWh ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, ποσότητα που θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες του Μεξικού για έναν ολόκληρο χρόνο. Η ποσότητα αυτή ήταν αυξημένη κατά 49% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Το φαινόμενο είναι γνωστό ως περικοπή παραγωγής (curtailment) και αφορά την προληπτική μείωση ή απόρριψη της παραγωγής από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα όταν τα δίκτυα δεν διαθέτουν επαρκή χωρητικότητα για να μεταφέρουν και να απορροφήσουν την παραγόμενη ενέργεια.
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία, καθώς, παρά τη ραγδαία ανάπτυξη των ΑΠΕ, η έλλειψη υποδομών μεταφοράς και αποθήκευσης μπορεί να περιορίσει την αξιοποίησή τους και να παρατείνει την ανάγκη για συμβατικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Το πρόβλημα στην Κίνα
Σύμφωνα με έκθεση των Global Energy Monitor και Center for Research on Energy and Clean Air, οι περικοπές στην Κίνα έχουν λάβει πλέον σημαντικές διαστάσεις.
Οι δύο οργανισμοί εκτιμούν ότι το 26,1% της συνολικής παραγωγής από αιολική και ηλιακή ενέργεια δεν αξιοποιήθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους. Η εκτίμηση είναι αρκετά υψηλότερη από τα επίσημα στοιχεία των κινεζικών αρχών, οι οποίες ανέφεραν περικοπές 8,6% στην ηλιακή και 9,1% στην αιολική παραγωγή.
Βασικές αιτίες θεωρούνται η ανεπαρκής ανάπτυξη των δικτύων μεταφοράς, αλλά και η λειτουργία νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα, η οποία διατηρείται μέσω συμβατικών υποχρεώσεων.
«Οι περικοπές στην Κίνα είναι διαρθρωτικό και όχι προσωρινό πρόβλημα», επισημαίνει ο αναλυτής της Wood Mackenzie Yuan Ren, εκτιμώντας ότι η πίεση στα δίκτυα θα συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετίας.
Η κατάσταση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει και τις επενδύσεις. Η νέα πολιτική της Κίνας για τις ΑΠΕ, σε συνδυασμό με τις αυξημένες περικοπές παραγωγής, έχει συμβάλει σε πτώση 66% των νέων εγκαταστάσεων φωτοβολταϊκών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.
Την ίδια στιγμή, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα αναμένεται να αυξηθεί εκ νέου φέτος, αντιστρέφοντας την πρώτη ετήσια υποχώρηση της τελευταίας δεκαετίας.
Ανάλογη εικόνα σε Ασία και Ευρώπη
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Κίνα. Στην Αυστραλία, οι περικοπές αιολικής και ηλιακής παραγωγής αυξήθηκαν κατά 37% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, φτάνοντας τις 2,93 TWh, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 7% της συνολικής παραγωγής από τις δύο τεχνολογίες.
Στην Ιαπωνία, το ηλεκτρικό δίκτυο απέρριψε 2,35 TWh ανανεώσιμης ενέργειας, σημειώνοντας αύξηση 34% και αντιστοιχώντας περίπου στο 4% της παραγωγής ΑΠΕ.
Σημαντικές περικοπές καταγράφονται και στην Ινδία, την τρίτη μεγαλύτερη παραγωγό ηλιακής ενέργειας παγκοσμίως. Μόνο κατά το τρίμηνο Απριλίου-Ιουνίου περιορίστηκαν 8,13 TWh ηλιακής ενέργειας, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 14% της συνολικής ηλιακής παραγωγής της χώρας κατά το συγκεκριμένο διάστημα.
Στο επίκεντρο η αποθήκευση
Η αυξανόμενη αδυναμία των δικτύων να απορροφήσουν την παραγωγή από ΑΠΕ ενισχύει τη σημασία των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
Η ανάπτυξη μπαταριών μπορεί να επιτρέψει την αποθήκευση της πλεονάζουσας παραγωγής όταν η ζήτηση ή η χωρητικότητα του δικτύου είναι περιορισμένη και την αξιοποίησή της σε μεταγενέστερο χρόνο.
Ήδη, οι επενδύσεις μετατοπίζονται από τα αυτόνομα φωτοβολταϊκά έργα σε έργα που συνδυάζουν ηλιακή παραγωγή και αποθήκευση, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος περικοπών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Χιλή, η οποία το 2025 πρόσθεσε περίπου 4 GWh νέων συστημάτων αποθήκευσης, υπερδιπλασιάζοντας την εγκατεστημένη δυναμικότητά της. Μεγάλο μέρος των μπαταριών εγκαταστάθηκε σε συνδυασμό με φωτοβολταϊκά πάρκα, περιορίζοντας τις απώλειες από την περικοπή παραγωγής.
Η εμπειρία αυτή δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν εξαρτάται μόνο από την εγκατάσταση περισσότερων φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων. Απαιτούνται παράλληλα ισχυρότερα δίκτυα μεταφοράς, μεγαλύτερη ευελιξία του ηλεκτρικού συστήματος και σημαντική αύξηση της αποθήκευσης, ώστε η καθαρή ενέργεια που παράγεται να μπορεί πράγματι να αξιοποιείται.
Πηγή: Reuters
