Την άμεση εφαρμογή του μηχανισμού αποζημίωσης για τις περικοπές παραγωγής των φωτοβολταϊκών σταθμών, την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης των έργων αυτοκατανάλωσης και την αναθεώρηση του πλαισίου ανακύκλωσης των φωτοβολταϊκών πλαισίων ζητά Σύνδεσμος Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ). Όπως υποστηρίζει, οι στρεβλώσεις που εξακολουθούν να υφίστανται στην αγορά περιορίζουν την ανάπτυξη του κλάδου και προκαλούν σημαντική οικονομική επιβάρυνση στους επενδυτές.
Συγκεκριμένα, κατά τη συνέντευξη Τύπου, το μεσημέρι της Τετάρτης 15/7 ο Σύνδεσμος υπογράμμισε ότι ο προβλεπόμενος μηχανισμός αποζημίωσης για τις περικοπές πρέπει να ενεργοποιηθεί χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις, ενώ πρότεινε να εξεταστεί και η αναδρομική εφαρμογή του. Παράλληλα, επισήμανε ότι ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 2019/943 προβλέπει οικονομική αποζημίωση όταν οι περικοπές παραγωγής δεν προκύπτουν από τη λειτουργία της αγοράς, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Ως βασικά μέτρα για τον περιορισμό των περικοπών προτείνονται η εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης σε υφιστάμενους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, η ενίσχυση των διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων και η ενεργοποίηση του μηχανισμού αντιστάθμισης των απωλειών.
Η αυτοκατανάλωση
Στο μέτωπο της αυτοκατανάλωσης, ο ΣΕΦ επισημαίνει ότι οι χρόνοι αδειοδότησης παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί. Σύμφωνα με ανάλυση στοιχείων του ΔΕΔΔΗΕ για αιτήσεις που υποβλήθηκαν μετά τις 5 Σεπτεμβρίου 2024, απαιτούνται κατά μέσο όρο 55 ημέρες μέχρι την αποστολή της σύμβασης σύνδεσης για τα οικιακά έργα και περίπου 280 ημέρες μέχρι την ενεργοποίησή τους.
Για τα εμπορικά έργα ισχύος έως 100 kW, ο μέσος χρόνος για την έκδοση της σύμβασης σύνδεσης ανέρχεται σε 116 ημέρες και η ενεργοποίηση ολοκληρώνεται σε περίπου 326 ημέρες. Αντίστοιχα, για έργα άνω των 100 kW απαιτούνται κατά μέσο όρο 147 ημέρες για τη σύμβαση σύνδεσης και 260 ημέρες μέχρι τη λειτουργία τους.
Όπως επισημάνθηκε, οι παραπάνω χρόνοι απέχουν σημαντικά από τις προθεσμίες που προβλέπει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Συγκεκριμένα, ο ΔΕΔΔΗΕ οφείλει να εκδίδει Οριστική Προσφορά Σύνδεσης εντός ενός μήνα για έργα ενεργειακού ή ταυτοχρονισμένου συμψηφισμού, εντός δύο μηνών για τον εικονικό συμψηφισμό, ενώ για γνωστοποιούμενους σταθμούς ισχύος κάτω των 100 kW η απάντηση πρέπει να παρέχεται μέσα σε 15 ημέρες.
Παράλληλα, ο νόμος 5299/2026 προβλέπει ότι η σύναψη της Σύμβασης Σύνδεσης πρέπει να ολοκληρώνεται εντός 30 ημερών από την υποβολή της αίτησης, ενώ ο ΔΑΠΕΕΠ οφείλει να εκδίδει τη Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης ή τη σχετική βεβαίωση απευθείας συμμετοχής στην αγορά μέσα σε πέντε ημέρες.
Ο ΣΕΦ επισημαίνει επίσης ότι η υπηρεσία «μιας στάσης» (one stop shop) για την αδειοδότηση έργων ΑΠΕ δεν έχει ακόμη τεθεί σε πλήρη λειτουργία. Παρότι θεσμοθετήθηκε το 2022 και ξεκίνησε πιλοτικά τον Ιούλιο του 2025, εξακολουθεί να λειτουργεί σε πιλοτικό στάδιο, γεγονός που, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, δεν συνάδει με τις προβλέψεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Υστέρηση
Στο φόντο αυτό και με δεδομένες και τις δυσκολίες στην ανάπτυξη συστημάτων αυτοπαραγωγής στις πολυκατοικίες, όπου πάντως αναμένεται με το νέο Κώδικα Ιδιοκτησίας να καταγραφεί πρόοδος ,υπάρχει σημαντική υστέρηση της χώρας σε σχέση με άλλες όπου και η ηλιοφάνεια δεν είναι μεγάλη, αλλά και τα πληθυσμιακά δεδομένα, ανάλογα. Έτσι, ενδεικτικά, στην Ελλάδα υπάρχουν μόλις 37.500 συστήματα αυτοκατανάλωσης σε σπίτια και επιχειρήσεις. Ανάλογος αριθμός καταγράφεται και με βάση παλιό πρόγραμμα των φωτοβολταϊκών στις στέγες, με τη συνολική ισχύ να μην ξεπερνά το 1,1 GW,σύμφωνα με τα στοιχεία που κατέθεσε ο ενεργειακός σύμβουλος του Συνδέσμου Στέλιος Ψωμάς.
Ενδεικτικά, σε σχέση με τα εγκατεστημένα φωτοβολταϊκά στη στέγη, η Ελλάδα διαθέτει λιγότερα από 100.000. Όμως, η Ιρλανδία, η Ελβετία και η Τσεχία με ημέρες ηλιοφάνειας προφανώς πολύ λιγότερες, έχουν περίπου από 200.000, η Πορτογαλία και η Σουηδία από 300.000, η Αυστρία είναι στα 500.000, το Βέλγιο διαθέτει εγκατεστημένα 1,4 εκατομμύρια και η Ολλανδία 3,3 εκατομμύρια.
Η ανακύκλωση
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδείχθηκε αφορά το σύστημα ανακύκλωσης των φωτοβολταϊκών πλαισίων. Ο ΣΕΦ χαρακτηρίζει το ισχύον καθεστώς μη λειτουργικό, επισημαίνοντας ότι το προσωρινό τέλος ανακύκλωσης των 300 ευρώ ανά τόνο είναι υπερβολικά υψηλό. Όπως αναφέρει, η επιβάρυνση αυτή έχει οδηγήσει σε ουσιαστική αναστολή της αγοράς, ενώ έχουν συσσωρευθεί αναδρομικές οφειλές που δυσχεραίνουν την ένταξη των υπόχρεων στα συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης. Την ίδια στιγμή, η μη συμμόρφωση ορισμένων εταιρειών δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού.
Ο Σύνδεσμος προτείνει τη διατήρηση της ευθύνης στον «παραγωγό αποβλήτων», όπως προβλέπει η ισχύουσα νομοθεσία, με νέα εισφορά ανακύκλωσης ύψους 30 έως 50 ευρώ ανά τόνο φωτοβολταϊκών που διατίθενται στην αγορά. Η εισφορά αυτή θα καλύπτει αποκλειστικά τη λειτουργία των συλλογικών συστημάτων, ενώ το πραγματικό κόστος συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας των αποβλήτων θα καλύπτεται από ειδικό λογαριασμό του ΕΟΑΝ, ο οποίος θα χρηματοδοτείται από το Ειδικό Τέλος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Παράλληλα, προτείνεται να μην ενεργοποιείται νέα σύνδεση φωτοβολταϊκού σταθμού εάν ο παραγωγός δεν είναι εγγεγραμμένος στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγών Αποβλήτων, με στόχο την εξάλειψη του φαινομένου των «free riders» και τη διασφάλιση της καθολικής συμμετοχής στο σύστημα ανακύκλωσης.
