Τη μακροχρόνια συμφωνία προμήθειας μαγνητών σπάνιων γαιών με τη γερμανική Vacuumschmelze (VAC) κατήγγειλε η αμερικανική αυτοκινητοβιομηχανία General Motors (GM), προκαλώντας νέα αβεβαιότητα γύρω από μια επένδυση 500 εκατ. δολαρίων στις ΗΠΑ. Οι δύο πλευρές βρίσκονται πλέον σε διαιτησία, με τη VAC να διεκδικεί αποζημίωση για την ακύρωση της σύμβασης.
Η υπόθεση αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι δυτικές χώρες στην ανάπτυξη εγχώριας παραγωγής μαγνητών σπάνιων γαιών και στον περιορισμό της εξάρτησής τους από την Κίνα, η οποία καλύπτει περίπου το 90% της παγκόσμιας παραγωγής μόνιμων μαγνητών. Παράλληλα, αποτυπώνει τις επιπτώσεις των αλλαγών στην αμερικανική πολιτική για τα ηλεκτρικά οχήματα μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025 και την περικοπή των ομοσπονδιακών κινήτρων για τον κλάδο.
Η VAC είχε υπογράψει το 2023 συμφωνία με την GM για την προμήθεια μόνιμων μαγνητών, οι οποίοι θα χρησιμοποιούνταν στους ηλεκτροκινητήρες των ηλεκτρικών οχημάτων της αμερικανικής εταιρείας. Η παραγωγή θα πραγματοποιούνταν σε νέο εργοστάσιο στη Νότια Καρολίνα.
Σύμφωνα με έγγραφα που κατατέθηκαν στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς των ΗΠΑ (SEC), η συμφωνία καταγγέλθηκε την 1η Ιουλίου και η VAC κίνησε διαδικασία διαιτησίας λίγες ημέρες αργότερα. Η GM επιβεβαίωσε εμμέσως την ύπαρξη της διαφοράς σε δική της κατάθεση, αναφέροντας ότι προμηθευτής εξαρτήματος για ηλεκτροκινητήρες ηλεκτρικών οχημάτων ζητά αποζημίωση μετά την καταγγελία στρατηγικής συμφωνίας προμήθειας.
Πηγή με γνώση της υπόθεσης επιβεβαίωσε στο Reuters ότι η GM ήταν η εταιρεία που διέκοψε τη συνεργασία με την αμερικανική θυγατρική της VAC, e-VAC Magnetics. Καμία από τις δύο πλευρές δεν θέλησε να σχολιάσει τη διαιτησία, επικαλούμενη τον εμπιστευτικό χαρακτήρα της διαδικασίας.
Επένδυση 500 εκατ. δολαρίων υπό πίεση
Το εργοστάσιο της VAC στις ΗΠΑ τέθηκε σε λειτουργία στα τέλη του 2025, με ετήσια παραγωγική δυναμικότητα λίγο μικρότερη από 2.000 μετρικούς τόνους. Σύμφωνα με όσα είχε δηλώσει στο Reuters τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Έρικ Έσεν, το 90% της παραγωγής προοριζόταν για την GM, ενώ το υπόλοιπο θα κατευθυνόταν στην αμερικανική κυβέρνηση.
Η VAC υποστηρίζει ότι η καταγγελία της σύμβασης ήταν αδικαιολόγητη και ζητά αποζημίωση. Η Energy Fuels, η οποία συμφώνησε τον Ιούνιο να εξαγοράσει τη γερμανική εταιρεία έναντι 1,9 δισ. δολαρίων, δήλωσε ότι εμπιστεύεται τις εμπορικές προοπτικές της VAC και την ικανότητά της να παράγει μαγνήτες σύμφωνα με τις προδιαγραφές των πελατών της.
Ωστόσο, η Energy Fuels προειδοποίησε ότι η έκβαση της διαιτησίας ενδέχεται να οδηγήσει σε αναπροσαρμογή του τιμήματος εξαγοράς. Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι γνώριζε τη διαφορά όταν διαπραγματευόταν την εξαγορά, ενώ σύμφωνα με τα έγγραφα της SEC η διαμάχη είχε ξεκινήσει τον Απρίλιο του 2026.
Η στροφή της GM στα ηλεκτρικά οχήματα
Η ακύρωση της συμφωνίας συμπίπτει με την αναθεώρηση της στρατηγικής της GM στην ηλεκτροκίνηση. Η εταιρεία περιορίζει τις δραστηριότητές της στα ηλεκτρικά οχήματα, τα οποία ιστορικά έχουν καταγράψει ζημίες, μετά την απόσυρση φορολογικών ελαφρύνσεων και άλλων κινήτρων από την κυβέρνηση Τραμπ.
Τον Ιανουάριο, η GM ανακοίνωσε επιβάρυνση 6 δισ. δολαρίων για την αναθεώρηση μέρους των επενδύσεών της στον συγκεκριμένο τομέα. Όταν ανακοινώθηκε η συμφωνία με τη VAC το 2023, η γερμανική εταιρεία είχε εκτιμήσει ότι το εργοστάσιο θα προμήθευε την GM για τουλάχιστον δέκα χρόνια, καλύπτοντας τις ανάγκες μιας ευρείας γκάμας μοντέλων.
Για την Energy Fuels, η εξαγορά της VAC αποτελεί ευκαιρία εισόδου σε μια στρατηγικής σημασίας αγορά. Η εταιρεία, η οποία δραστηριοποιείται στην παραγωγή ουρανίου για την πυρηνική βιομηχανία, επιδιώκει να εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς μαγνητών εκτός Κίνας, για εφαρμογές στην αεροδιαστημική, την άμυνα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Η VAC διαθέτει παραγωγικές εγκαταστάσεις στη Γερμανία, τη Μαλαισία και άλλες χώρες και προμηθεύει περισσότερους από 1.000 πελάτες. Η εξέλιξη της διαμάχης με την GM αναμένεται να επηρεάσει τόσο την πορεία της εξαγοράς όσο και τα σχέδια ενίσχυσης της αμερικανικής εφοδιαστικής αλυσίδας για μαγνήτες σπάνιων γαιών.
Πηγή: Reuters
