Στην πρώτη θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών ως προς τις αυξήσεις στις τιμές φυσικού αερίου και στην τρίτη όσον αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα βρέθηκε η Αθήνα τον Οκτώβριο, επιβεβαιώνοντας τις έντονες πιέσεις που εξακολουθούν να δέχονται τα ελληνικά νοικοκυριά από το ενεργειακό κόστος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μηνιαίας έρευνας του HEPI, η τιμή του φυσικού αερίου στην ελληνική πρωτεύουσα αυξήθηκε κατά 15%, ενώ το ηλεκτρικό ρεύμα ανατιμήθηκε κατά 8%.
Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας παρουσίασε μια αξιοσημείωτη διαφοροποίηση: τα σταθερά τιμολόγια εμφανίστηκαν, κατά μέσο όρο, φθηνότερα από τα κυμαινόμενα. Μάλιστα, η Αθήνα συγκαταλέγεται στις έξι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες όπου καταγράφηκε υποχώρηση των χρεώσεων στα σταθερά προγράμματα.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την έρευνα του HEPI για τις τιμές ενέργειας στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η μέση χρέωση των σταθερών τιμολογίων στις 15 αγορές που εξετάστηκαν διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στα 32,76 λεπτά/kWh, έναντι 32,91 λεπτών/kWh στα κυμαινόμενα προγράμματα. Αν και η απόσταση μεταξύ των δύο κατηγοριών είναι μικρή, μόλις 0,15 λεπτά/kWh, η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι τα σταθερά συμβόλαια αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα σε αρκετές ευρωπαϊκές αγορές.
Εκτός από την Αθήνα, μείωση στις τιμές των σταθερών προγραμμάτων σημειώθηκε στο Άμστερνταμ, το Βερολίνο, τη Λισαβόνα, τη Ρώμη και τη Βιέννη. Παράλληλα, διευρύνθηκε τον Οκτώβριο η διαθεσιμότητα σταθερών τιμολογίων στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η ευνοϊκότερη αυτή εικόνα, ωστόσο, δεν αποτυπώθηκε στη συνολική πορεία των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Αντιθέτως, η χώρα βρέθηκε στην τρίτη θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης με τις μεγαλύτερες μηνιαίες αυξήσεις στο οικιακό ρεύμα, καθώς οι χρεώσεις ενισχύθηκαν κατά 8%. Η άνοδος συνδέεται με τη μεταφορά των αυξήσεων στη χονδρεμπορική αγορά στους τελικούς καταναλωτές, υπό την επίδραση του ακριβότερου φυσικού αερίου, της χαμηλότερης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και των προβληματισμών για την επάρκεια εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα.
Ως αποτέλεσμα, η μέση τελική τιμή ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα, μαζί με τα τέλη δικτύου και τις υπόλοιπες επιβαρύνσεις, ανήλθε στα 28,34 λεπτά/kWh. Η χρέωση αυτή ξεπέρασε τόσο τον μέσο όρο της ΕΕ-27, ο οποίος διαμορφώθηκε στα 28,27 λεπτά/kWh, όσο και τον αντίστοιχο μέσο όρο των 33 ευρωπαϊκών πρωτευουσών που συμμετέχουν στην έρευνα, ο οποίος έφτασε τα 26,90 λεπτά/kWh. Με βάση, πάντως, την αγοραστική δύναμη (PPS), η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 10η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών ως προς το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Πρωτιά στις αυξήσεις του φυσικού αερίου
Ακόμη εντονότερες ήταν οι ανατιμήσεις στην αγορά φυσικού αερίου, όπου η Αθήνα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Ειδικότερα, οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 15% τον Οκτώβριο, με τη Ρώμη και τις Βρυξέλλες να ακολουθούν με αυξήσεις 13% και τη Βιέννη με 11%.
Η επιβάρυνση των Ελλήνων καταναλωτών προήλθε τόσο από την αύξηση του ενεργειακού σκέλους όσο και από την ενίσχυση των φόρων και των χρεώσεων διανομής. Σε επίπεδο Ευρώπης, η μέση τιμή φυσικού αερίου για τους οικιακούς καταναλωτές αυξήθηκε κατά 4%, συνεχίζοντας την ανοδική της πορεία τους τελευταίους μήνες.
Ανοδικές μεταβολές καταγράφηκαν επίσης στο Άμστερνταμ, το Βερολίνο, τις Βρυξέλλες, το Λονδίνο, τη Μαδρίτη, το Παρίσι, τη Ρίγα, τη Σόφια, το Ταλίν και τη Βιέννη.
Στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αντίθετα, οι ηπιότερες αυξήσεις εντοπίστηκαν στη Λευκωσία, όπου διαμορφώθηκαν στο 4%, καθώς και στη Λισαβόνα και τη Ρίγα, με 3% σε κάθε περίπτωση. Ειδικά στην Κύπρο, η συγκράτηση των χρεώσεων συνδέεται με την πολιτική της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου να χρησιμοποιεί σταδιακά τα αποθέματα καυσίμων και δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ που είχαν αγοραστεί σε χαμηλότερες τιμές. Με τον τρόπο αυτό περιορίζεται η άμεση μετακύλιση των διεθνών ανατιμήσεων στους τελικούς καταναλωτές.
Μεγαλύτερη συμμετοχή του ενεργειακού κόστους στους λογαριασμούς
Η έρευνα του HEPI αναδεικνύει, παράλληλα, τον αυξανόμενο ρόλο του κόστους προμήθειας ενέργειας στη διαμόρφωση των τελικών λογαριασμών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το ενεργειακό σκέλος αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 55% της τελικής τιμής ηλεκτρικού ρεύματος και στο 54% της τιμής φυσικού αερίου.
Το υπόλοιπο ποσοστό καλύπτεται από ρυθμιζόμενες χρεώσεις και φόρους, όπως τα τέλη δικτύου και διανομής, οι ενεργειακοί φόροι και ο ΦΠΑ. Συγκεκριμένα, οι επιβαρύνσεις αυτές αντιπροσωπεύουν το 45% του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος και το 46% του κόστους φυσικού αερίου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταβολή που καταγράφεται σε ετήσια βάση: μέσα σε διάστημα δώδεκα μηνών, το μερίδιο του ενεργειακού κόστους στην τελική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος αυξήθηκε από 50% σε 55%, ενώ στο φυσικό αέριο ενισχύθηκε από 49% σε 54%.
Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει ότι οι διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας επηρεάζουν ολοένα περισσότερο το τελικό ποσό που καλούνται να πληρώσουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά, περιορίζοντας παράλληλα το περιθώριο απορρόφησης των αυξήσεων από τις υπόλοιπες συνιστώσες των λογαριασμών.
