Τη μείωση του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, την ενίσχυση του δημόσιου στρατηγικού ρόλου της ΔΕΗ και τη δημιουργία εγχώριας παραγωγικής αλυσίδας για φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης και μπαταρίες έθεσε στο επίκεντρο της ενεργειακής του πρότασης ο Αλέξης Τσίπρας, κατά την ομιλία του στη Θεσσαλονίκη.
Η ενεργειακή πολιτική εντάχθηκε από τον πρώην πρωθυπουργό στο ευρύτερο σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης που παρουσίασε, με την ενέργεια να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως ζήτημα κοινωνικού κόστους, αλλά και ως παράγοντας ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Όπως ανέφερε, ο στόχος για την ενέργεια συνοψίζεται σε τρεις λέξεις: «καθαρότερη, φθηνότερη, ασφαλέστερη».
Μείωση 30% στους λογαριασμούς και εγγυημένη ποσότητα ενέργειας
Στο σκέλος που αφορά άμεσα τους καταναλωτές, ο Αλέξης Τσίπρας πρότεινε τη θέσπιση μιας ελάχιστης εγγυημένης ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας για κάθε νοικοκυριό, σε σταθερή και προσιτή τιμή.
Παράλληλα, έθεσε ως στόχο τη μεσοσταθμική μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30%. Σύμφωνα με την πρόταση που παρουσίασε, η σταθερή τιμή θα στηρίζεται σε μακροχρόνια συμβόλαια εγχώριας παραγωγής χαμηλού κόστους, με στόχο την προστασία των καταναλωτών από τις έντονες διακυμάνσεις της αγοράς.
Η προσέγγιση αυτή διαφοροποιείται, όπως υποστήριξε, από την πολιτική των επιδοτήσεων, καθώς συνδέει τη μείωση των λογαριασμών με αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, αποθήκευσης και τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας. Στην ομιλία του υποστήριξε ότι το ενεργειακό κόστος αποτελεί ταυτόχρονα κοινωνικό ζήτημα και κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της βιομηχανικής παραγωγής, των θέσεων εργασίας και της τεχνογνωσίας στη χώρα.
“Στόχος μας είναι σταθερή και αισθητή μείωση των τιμολογίων για τα νοικοκυριά και τις παραγωγικές επιχειρήσεις. Όχι με επιδόματα που επιστρέφουν μέρος ενός ακριβού λογαριασμού, αλλά αλλάζοντας τον τρόπο παραγωγής, αποθήκευσης και τιμολόγησης της ενέργειας. Θεσπίζουμε λοιπόν, ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ενέργειας σε σταθερή προσιτή τιμή για κάθε νοικοκυριό. Και μειώνουμε μεσοσταθμικά κατά 30% τους λογαριασμούς ρεύματος. Η σταθερή τιμή θα εξασφαλίζεται από μακροχρόνια συμβόλαια εγχώριας παραγωγής χαμηλού κόστους και θα προστατεύεται από τις ακραίες διακυμάνσεις της αγοράς” τόνισε ο κ. Τσίπρας.
Ο νέος ρόλος για τη ΔΕΗ
Κεντρική θέση στο σχέδιο κατέχει η ΔΕΗ. Ο Τσίπρας μίλησε για «ανάκτηση του δημόσιου στρατηγικού ρόλου» της επιχείρησης, συνδέοντας τη λειτουργία της με την προσπάθεια συγκράτησης του ενεργειακού κόστους.
Συγκεκριμένα, πρότεινε η ΔΕΗ να αναλάβει τρεις βασικές λειτουργίες: να λειτουργεί ως εγγυητής του βασικού τιμολογίου, ως στρατηγικός αγοραστής και διαθέτης εγχώριας καθαρής ενέργειας και ως επενδυτικός πυλώνας για τα δίκτυα και την αποθήκευση.
Στο ίδιο πλαίσιο, ανέφερε ότι η αποτίμηση του δημόσιου ρόλου της επιχείρησης δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο μέρισμα των μετόχων, αλλά να συνδέεται και με το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Παράλληλα, πρότεινε να μην επιτρέπονται διακοπές ηλεκτροδότησης σε νοικοκυριά που αποδεδειγμένα αδυνατούν να εξοφλήσουν τους λογαριασμούς τους.
Από την εισαγωγή εξοπλισμού στην ελληνική αλυσίδα αξίας
Η ενεργειακή πρόταση δεν περιορίζεται στην κατανάλωση και την τιμολόγηση. Συνδέεται με τον στόχο που έθεσε ο Τσίπρας για αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου και ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, ενέταξε στον πυρήνα των προτεινόμενων επενδύσεων τη δημιουργία «ελληνικής αλυσίδας» φωτοβολταϊκών, μπαταριών και συστημάτων αποθήκευσης. Η πρόταση περιλαμβάνει γραμμή συναρμολόγησης φωτοβολταϊκών και μονάδα συστημάτων αποθήκευσης με ελληνικό σχεδιασμό.
Η λογική που παρουσίασε είναι να μετατραπεί η πράσινη μετάβαση από πεδίο κυρίως εισαγωγής εξοπλισμού σε πεδίο εγχώριας παραγωγής και ιδιοκτησίας. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η πρόταση για ένα Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης, στους εμβληματικούς στόχους του οποίου περιλαμβάνεται η «ελληνική αλυσίδα φωτοβολταϊκών, μπαταριών και αποθήκευσης».
Παράλληλα, ο Τσίπρας έθεσε στο ενεργειακό σχέδιο την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων των νησιών, συνδέοντάς την με τον περιορισμό της χρήσης πετρελαίου για την ηλεκτροδότησή τους.
Ενέργεια ως μέρος της βιομηχανικής πολιτικής
Η πρόταση για την ενέργεια εντάσσεται σε μια ευρύτερη βιομηχανική πολιτική, με τον ενεργειακό εξοπλισμό και τα συστήματα αποθήκευσης να περιλαμβάνονται στις παραγωγικές δραστηριότητες που, σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε, θα πρέπει να αποτελέσουν εθνικές προτεραιότητες.
Στο ίδιο πλαίσιο πρότεινε μακροχρόνια συμβόλαια ενέργειας με σταθερές τιμές για τις επιχειρήσεις, ώστε το ενεργειακό κόστος να είναι προβλέψιμο κατά τον σχεδιασμό μιας επένδυσης. Παράλληλα, μίλησε για σύνδεση μικρομεσαίων επιχειρήσεων με μεγάλες επενδύσεις, ώστε μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής κάθε έργου να πραγματοποιείται στην Ελλάδα.
Η ενεργειακή στρατηγική, επομένως, παρουσιάστηκε ως τμήμα ενός μοντέλου στο οποίο η πράσινη μετάβαση συνδέεται με τη μεταποίηση, την έρευνα, τις επενδύσεις και την ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας.
Η κλιματική κρίση ως οικονομικό και παραγωγικό ζήτημα
Ξεχωριστό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην κλιματική αλλαγή. Ο Τσίπρας υποστήριξε ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά αφορά την οικονομία, την παραγωγή και την ασφάλεια.
Στην ομιλία του συνέδεσε τις επιπτώσεις των ακραίων φαινομένων με τις καταστροφές σε υποδομές και καλλιεργήσιμη γη, ενώ τόνισε και τη διάσταση των κοινωνικών ανισοτήτων. Όπως ανέφερε, οι επιπτώσεις ενός καύσωνα ή μιας φυσικής καταστροφής δεν είναι ίδιες για όλους, καθώς οι δυνατότητες προστασίας διαφέρουν ανάλογα με το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης.
Στο επίπεδο των στόχων, πρότεινε μείωση των εκπομπών κατά 55% έως το 2030 και κατά 80% έως το 2040, με στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050. Παράλληλα, πρότεινε κάθε μεγάλη επένδυση και κυβερνητική απόφαση να συνοδεύεται από εκτίμηση των κλιματικών επιπτώσεών της.
Έμφαση στην πρόληψη, το νερό και την προσαρμογή
Στο σκέλος της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η πρόταση δίνει έμφαση στη μετάβαση από την αποκατάσταση των ζημιών στην πρόληψη. Ο Τσίπρας πρότεινε προστατευμένο προϋπολογισμό για δράσεις πρόληψης, ενοποίηση της προστασίας των δασών και της αντιμετώπισης των πυρκαγιών, καθώς και αλλαγή του καθεστώτος απασχόλησης των εποχικών πυροσβεστών.
Το νερό αποτελεί επίσης βασικό μέρος της πρότασης, με εθνικό σχέδιο διαχείρισης, ενιαία ευθύνη ανά λεκάνη απορροής και προτεραιότητα στα αντιπλημμυρικά έργα, την αποκατάσταση φυσικών ρεμάτων και την απομάκρυνση κατασκευών από ζώνες υψηλού κινδύνου.
Για τις πόλεις, πρότεινε δεσμευτικά σχέδια κλιματικής προσαρμογής για Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Για τη Θεσσαλονίκη ειδικότερα, αναφέρθηκε σε αντιπλημμυρική θωράκιση, επέκταση του περιαστικού δάσους, καθαρισμό του Θερμαϊκού και αξιοποίηση του θαλάσσιου μετώπου.
«Δίκαιη πράσινη μετάβαση» για τις λιγνιτικές περιοχές
Ο Τσίπρας συνέδεσε την κλιματική πολιτική και με τις κοινωνικές επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης. Πρότεινε κάθε εργαζόμενος που χάνει τη θέση του στη Δυτική Μακεδονία ή τη Μεγαλόπολη εξαιτίας της μετάβασης να έχει δικαίωμα σε νέα εργασία ή σε πλήρως χρηματοδοτούμενη εκπαίδευση που οδηγεί σε απασχόληση.
Με αυτόν τον τρόπο, η πράσινη μετάβαση εντάσσεται στο σχέδιο ως διαδικασία που, σύμφωνα με την πρόταση που παρουσιάστηκε, θα πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα κοινωνικής προστασίας και δημιουργίας νέων παραγωγικών δυνατοτήτων.
