Σε ασφυκτικό κλοιό βρίσκεται ο πετρελαϊκός τομέας του Ιράν, καθώς ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός στα Στενά του Ορμούζ έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές αργού, σε μια εξέλιξη που πλήττει μία από τις βασικότερες πηγές εσόδων της Τεχεράνης.
Για περίπου επτά εβδομάδες, κανένα σημαντικό φορτίο ιρανικού πετρελαίου δεν έχει καταφέρει να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ με προορισμό την Κίνα, τον τελευταίο μεγάλο αγοραστή ιρανικού αργού. Η εξέλιξη αυτή διαφοροποιείται αισθητά από την περίοδο των αμερικανικών κυρώσεων, όταν, παρά τους περιορισμούς, το Ιράν κατάφερνε να διατηρεί τις εξαγωγές του σε κάποιο βαθμό.
Σύμφωνα με στοιχεία των Kpler, Vortexa και TankerTrackers.com, από τις 14 Ιουλίου, όταν η Ουάσιγκτον επανέφερε τον αποκλεισμό στο πλαίσιο της εξάμηνης σύγκρουσης, δεν έχει καταγραφεί επιτυχής διέλευση ιρανικού φορτίου αργού μέσω του Ορμούζ προς την Κίνα.
Η εξέλιξη περιορίζει πλέον σημαντικά τις επιλογές της Τεχεράνης. Το Ιράν μπορεί να συνεχίσει να πουλά πετρέλαιο από τα αποθέματα που διατηρεί σε δεξαμενόπλοια και πλωτές εγκαταστάσεις στην Ασία, όμως οι ποσότητες αυτές δεν μπορούν να αναπληρωθούν με νέο πετρέλαιο όσο τα πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στην περιοχή του Ορμούζ.
Κατακόρυφη πτώση στις φορτώσεις
Η εικόνα αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τις φορτώσεις. Οι εκτιμήσεις των Kpler και Vortexa δείχνουν ότι τον Αύγουστο το Ιράν φόρτωσε μόλις 220.000 έως 255.000 βαρέλια αργού και συμπυκνωμάτων ημερησίως, όταν τον Ιούλιο οι αντίστοιχες ποσότητες ανέρχονταν σε περίπου 740.000 βαρέλια την ημέρα.
Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο έντονη σε σύγκριση με τον Μάρτιο, όταν οι φορτώσεις έφταναν περίπου τα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η συρρίκνωση των εξαγωγών δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα για τα δημόσια οικονομικά του Ιράν. Τα έσοδα από τις πωλήσεις πετρελαίου αποτελούν κρίσιμη πηγή συναλλάγματος για την οικονομία της χώρας και η απώλειά τους αυξάνει την πίεση στα συναλλαγματικά διαθέσιμα.
Ο αναλυτής της Kpler Homayoun Falakshahi εκτιμά ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να χρειαστεί να προσφύγει σε έκδοση χρήματος για να καλύψει τις κρατικές δαπάνες, εξέλιξη που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τον ήδη υψηλό πληθωρισμό.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στο Ιράν θα προσεγγίσει το 70% φέτος, κατατάσσοντας τη χώρα στην τρίτη υψηλότερη θέση παγκοσμίως, μετά τη Βενεζουέλα και το Σουδάν.
Τα δεξαμενόπλοια που έχουν εγκλωβιστεί
Σημαντικές ποσότητες ιρανικού πετρελαίου παραμένουν σήμερα πάνω σε δεξαμενόπλοια. Σύμφωνα με το TankerTrackers.com, 29 πλοία βρίσκονται εντός των Στενών του Ορμούζ, μεταφέροντας συνολικά περίπου 36,1 εκατ. βαρέλια αργού.
Ο αμερικανικός αποκλεισμός δεν εκτείνεται σε ολόκληρη την ακτογραμμή του Ιράν. Η ζώνη ελέγχου βρίσκεται νοτιότερα, μεταξύ του Κόλπου του Ομάν και της Αραβικής Θάλασσας, όπου αμερικανικά πολεμικά πλοία ελέγχουν τα δεξαμενόπλοια που κατευθύνονται προς ή αποχωρούν από ιρανικά λιμάνια.
Παράλληλα, εκτός της ζώνης αποκλεισμού εξακολουθούν να κινούνται δεκάδες πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», που συνδέονται με το ιρανικό πετρέλαιο. Σύμφωνα με στοιχεία της Blackstone Compliance Services, 51 δεξαμενόπλοια βρίσκονται στον Κόλπο του Ομάν, ενώ άλλα 81 πραγματοποιούν παραδόσεις στην Ασία ή περιμένουν ανοιχτά της Μαλαισίας.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία δεν έχουν επαληθευτεί ανεξάρτητα από το Reuters.
Η Κίνα αγοράζει από τα διαθέσιμα αποθέματα
Παρά τις δυσκολίες, το ιρανικό πετρέλαιο εξακολουθεί να προσφέρεται στην κινεζική αγορά. Έμποροι αναφέρουν ότι υπάρχουν φορτία για παράδοση τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, αν και οι διαθέσιμες ποσότητες είναι αισθητά χαμηλότερες από εκείνες των προηγούμενων μηνών.
Τα αποθέματα σε πλωτές εγκαταστάσεις εκτός του Περσικού Κόλπου μειώνονται, καθώς δεν υπάρχει η δυνατότητα ανανέωσής τους με νέα φορτία.
Τα στοιχεία της Vortexa δείχνουν ότι τα ιρανικά αποθέματα σε πλωτή αποθήκευση δυτικά της γραμμής αποκλεισμού αυξήθηκαν στα 41,7 εκατ. βαρέλια στις 26 Αυγούστου, από 35,5 εκατ. στα τέλη Ιουλίου. Ωστόσο, το συνολικό ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται πάνω σε πλοία μειώθηκε στα 107 εκατ. βαρέλια, από 135 εκατ. βαρέλια.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο μετά την πώληση ενός φορτίου, καθώς τα άδεια δεξαμενόπλοια δεν μπορούν να επιστρέψουν στα ιρανικά λιμάνια. Έτσι, παραμένουν ακινητοποιημένα στα ανοικτά, περιμένοντας να αλλάξουν οι συνθήκες.
Σύμφωνα με τη Vortexa, 27 δεξαμενόπλοια που υπόκεινται σε κυρώσεις και συνδέονται με το ιρανικό πετρέλαιο παραμένουν σήμερα ανοιχτά της Σρι Λάνκα, χωρίς φορτίο και χωρίς δυνατότητα επιστροφής στο Ιράν.
Η Ουάσιγκτον εντείνει παράλληλα την πίεση και προς τρίτες χώρες που συνεχίζουν τις συναλλαγές με την Τεχεράνη, προειδοποιώντας ακόμη και με διεύρυνση των δευτερογενών κυρώσεων.
Για την ιρανική οικονομία, το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι πόσο μπορούν να διαρκέσουν τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου και πόσο θα αντέξει η Τεχεράνη χωρίς τη σταθερή ροή εσόδων από τις εξαγωγές.
Πηγή: Reuters
