Στην τελική φάση διαμόρφωσης βρίσκεται το κυβερνητικό πακέτο μέτρων ύψους περίπου 1,8 δισ. ευρώ που αναμένεται να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ, με σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων να αφορά τον ενεργειακό τομέα. Μάλιστα, περίπου 350-400 εκατ. ευρώ τον χρόνο για την περίοδο 2026-2028 αναμένεται να κατευθυνθούν σε ενεργειακές επενδύσεις, μέσω της νέας ευρωπαϊκής ρήτρας διαφυγής, διαμορφώνοντας ένα συνολικό επενδυτικό πακέτο που μπορεί να φτάσει περίπου το 1,1 δισ. ευρώ. Τα υπόλοιπα περίπου 1,4 δισ. ευρώ αφορούν φορολογικές ελαφρύνσεις και μέτρα στήριξης για επιχειρήσεις, επαγγελματίες, συνταξιούχους και αγρότες.
Εν τω μεταξύ, το οικονομικό επιτελείο πραγματοποιεί αυτές τις ημέρες τις τελευταίες δημοσιονομικές ασκήσεις, με στόχο να κλειδώσει ο κατάλογος των παρεμβάσεων που θα αποτελέσουν τον βασικό κορμό των κυβερνητικών εξαγγελιών για το 2027, αλλά και τον ευρύτερο σχεδιασμό έως το τέλος της κυβερνητικής θητείας.
Ενέργεια: Πού θα κατευθυνθούν τα κονδύλια της ρήτρας διαφυγής
Η ενεργειακή διάσταση του πακέτου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς τα διαθέσιμα κονδύλια πρόκειται να διοχετευθούν σε επενδύσεις με μακροπρόθεσμο αποτύπωμα για το ενεργειακό σύστημα και την οικονομία. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας και ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, καθώς και επενδύσεις σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Η στόχευση είναι διπλή και αφορά αφενός την ασφάλεια και η ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος και αφετέρου τη μείωση σε βάθος χρόνου του ενεργειακού κόστους για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Τα έργα θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, ωστόσο θα εξαιρούνται από το ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Η εξαίρεση μπορεί να ανέλθει έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως το 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Παρά, πάντως, την εξαίρεση από τον συγκεκριμένο δημοσιονομικό περιορισμό, οι σχετικές δαπάνες εξακολουθούν να συνυπολογίζονται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Σημειώνεται ότι η επιλογή της κυβέρνησης να κατευθύνει τον πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο σε ενεργειακές επενδύσεις συνδέεται με την ανάγκη να δημιουργηθούν υποδομές που θα ενισχύσουν την παραγωγική δυνατότητα της χώρας και θα περιορίσουν την έκθεση της οικονομίας στις έντονες διακυμάνσεις του ενεργειακού κόστους.
Επιχειρήσεις: Μείωση κόστους και νέα κίνητρα για επενδύσεις
Σημαντικό τμήμα των παρεμβάσεων, επίσης, αφορά τις επιχειρήσεις, με έμφαση στις μικρομεσαίες, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένο λειτουργικό και χρηματοδοτικό κόστος. Στις προτάσεις που εξετάζονται περιλαμβάνεται η μείωση της προκαταβολής φόρου για τα νομικά πρόσωπα από το σημερινό 80% στο 50%-55%, ως πρώτο βήμα προς τη σταδιακή κατάργησή της. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται περίπου στα 800 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπεται η οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τις επιχειρήσεις, με κόστος περίπου 240 εκατ. ευρώ.
Ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο μείωσης του φορολογικού συντελεστή των επιχειρήσεων από το 22% στο 20%. Η συγκεκριμένη παρέμβαση θεωρείται ότι θα μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να δημιουργήσει πρόσθετα κίνητρα για επενδύσεις, όμως η υλοποίησή της θα εξαρτηθεί από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται νέα μείωση κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, με εκτιμώμενο κόστος 170 εκατ. ευρώ.
Περισσότερος χρόνος για τον συμψηφισμό φορολογικών ζημιών
Στο τραπέζι βρίσκεται και αλλαγή στο καθεστώς μεταφοράς φορολογικών ζημιών, με πιθανή επέκταση πέραν της σημερινής πενταετίας του χρόνου κατά τον οποίο μπορούν να συμψηφίζονται μελλοντικά κέρδη. Το μέτρο αποτελεί διαχρονικό αίτημα της επιχειρηματικής κοινότητας και εκτιμάται ότι θα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στον επενδυτικό και φορολογικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την αξιοποίηση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων για τη δημιουργία νέου μηχανισμού προνομιακής χρηματοδότησης, με συνολικό ύψος δανείων που μπορεί να φτάσει τα 5 δισ. ευρώ. Στόχος είναι να καλυφθούν ανάγκες για επενδύσεις και κεφάλαια κίνησης, αλλά και να δημιουργηθεί χρηματοδοτική «γέφυρα» μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα
Σημαντικές διορθώσεις εξετάζονται και στο σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών. Το τεκμαρτό σύστημα έχει αποφέρει περισσότερα από 500 εκατ. ευρώ σε πρόσθετα φορολογικά έσοδα, ωστόσο έχει προκαλέσει αντιδράσεις και προβληματισμούς σε περιπτώσεις επαγγελματιών με χαμηλή πραγματική δραστηριότητα.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αναμόρφωση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για συγκεκριμένες κατηγορίες, καθώς και αλλαγές στις προσαυξήσεις που συνδέονται με την παλαιότητα της δραστηριότητας, τον κύκλο εργασιών και το προσωπικό.
Παράλληλα, εξετάζεται διεύρυνση των εξαιρέσεων για μικρές επιχειρήσεις και δραστηριότητες σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές. Στο ίδιο πακέτο ενδέχεται να ενταχθεί η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις ατομικές επιχειρήσεις από 55% σε 40%.
Κίνητρα για τους συνεπείς φορολογούμενους
Νέο μοντέλο επιβράβευσης όσων τηρούν με συνέπεια τις φορολογικές τους υποχρεώσεις βρίσκεται επίσης υπό εξέταση. Στόχος είναι οι φορολογούμενοι που υποβάλλουν έγκαιρα τις δηλώσεις τους και εξοφλούν εμπρόθεσμα τις οφειλές τους να έχουν μεγαλύτερη φορολογική έκπτωση.
Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η αύξηση της ανώτατης έκπτωσης στο 6% για όσους υποβάλλουν τη δήλωση μέσα στον πρώτο μήνα λειτουργίας της πλατφόρμας και εξοφλούν το σύνολο του φόρου έως το τέλος Ιουλίου.
Για όσους ολοκληρώνουν νωρίτερα τη διαδικασία προβλέπεται επίσης διατήρηση ή αναπροσαρμογή των υφιστάμενων κλιμακωτών εκπτώσεων.
Παράλληλα, στο επίκεντρο βρίσκονται οι νέοι επαγγελματίες. Εξετάζεται ο διπλασιασμός, από τις 10.000 στις 20.000 ευρώ, του εισοδηματικού ορίου που θα υπάγεται σε ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας μιας νέας δραστηριότητας.
Αναλογικότερα πρόστιμα και δυνατότητα αυτοδιόρθωσης
Στο φορολογικό σκέλος εξετάζεται ακόμη η δημιουργία ενός περισσότερο αναλογικού συστήματος προστίμων.Η κατεύθυνση που βρίσκεται υπό συζήτηση προβλέπει ηπιότερη αντιμετώπιση για μικρές ή τυπικές παραβάσεις και δυνατότητα αυτοδιόρθωσης λαθών, υπό την προϋπόθεση ότι ο φορολογούμενος προχωρά οικειοθελώς στη διόρθωση μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Συνταξιούχοι: Νέα ενίσχυση στο εισόδημα
Στο κοινωνικό σκέλος των μέτρων, προτεραιότητα έχουν οι συνταξιούχοι.Μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται είναι η αύξηση κατά 50 ή 100 ευρώ του εφάπαξ επιδόματος των 300 ευρώ που προβλέπεται να καταβληθεί τον Νοέμβριο.
Το μέτρο αφορά περίπου 1,6 εκατ. συνταξιούχους άνω των 65 ετών, καθώς και δικαιούχους αναπηρικών και προνοιακών παροχών του ΟΠΕΚΑ.Παράλληλα, αναζητείται λύση για τους συνταξιούχους που εξακολουθούν να επηρεάζονται από την προσωπική διαφορά, με στόχο τον περιορισμό των διαφορών μεταξύ παλαιών και νέων συνταξιούχων χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική ισορροπία.
Αγροτικός τομέας: Στήριξη απέναντι στο ενεργειακό κόστος
Η στήριξη του πρωτογενούς τομέα αποτελεί επίσης βασικό μέρος του σχεδιασμού, με την ενέργεια να παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής.Οι παρεμβάσεις αφορούν μεταξύ άλλων την επιτάχυνση των πληρωμών των ενισχύσεων, με στόχο οι παραγωγοί να αποκτούν ταχύτερη πρόσβαση στα διαθέσιμα κονδύλια.
Παράλληλα, εξετάζονται μέτρα για τον περιορισμό του κόστους παραγωγής, το οποίο επηρεάζεται από τις τιμές της ενέργειας, των λιπασμάτων, των ζωοτροφών και των λοιπών εισροών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται παρεμβάσεις για τη διευκόλυνση της εξυπηρέτησης των δανειακών υποχρεώσεων αγροτών και κτηνοτρόφων που επηρεάστηκαν από τις διαδοχικές κρίσεις των τελευταίων ετών.
Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας για επενδύσεις
Σημαντικό εργαλείο αναμένεται να αποτελέσει και το νέο Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας.
Το Ταμείο θα παρέχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση με ευνοϊκότερους όρους για αγρότες και κτηνοτρόφους, ενώ προβλέπονται και επιχορηγήσεις για παραγωγούς που καταρτίζουν ολοκληρωμένα επιχειρηματικά σχέδια.
Η στόχευση είναι να περάσει ο πρωτογενής τομέας από την αντιμετώπιση των άμεσων προβλημάτων ρευστότητας σε ένα πιο σταθερό πλαίσιο χρηματοδότησης επενδύσεων, εκσυγχρονισμού και αναδιάρθρωσης της παραγωγής.
Ακίνητα: Κίνητρα για την επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά
Παράλληλα, συνεχίζεται η προσπάθεια ενεργοποίησης του αποθέματος των κλειστών κατοικιών.
Η κυβέρνηση εξετάζει πρόσθετα φορολογικά κίνητρα προκειμένου χιλιάδες ακίνητα να επιστρέψουν στην αγορά, ενώ ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο στοχευμένων παρεμβάσεων στον ΕΝΦΙΑ.
Αντίθετα, οι νέες μειώσεις στη φορολογία εισοδήματος από ενοίκια φαίνεται να μετατίθενται για το 2028. Δεν προβλέπονται, σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, παρεμβάσεις στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και στον ΦΠΑ.
