Περισσότερα από 147 επεισόδια έντονων ανατιμήσεων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης κατά το καλοκαίρι του 2024 ενδεχομένως να είχαν αποφευχθεί, εφόσον το ευρωπαϊκό σύστημα διασυνδέσεων λειτουργούσε με υψηλότερη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα, σύμφωνα με νέα μελέτη του ACER. Ο Ευρωπαίος Ρυθμιστής αποδίδει την κρίση τιμών εκείνης της περιόδου κυρίως στους περιορισμούς των διασυνδέσεων, αλλά και στην ανεπαρκή ευέλικτη παραγωγή, η οποία θα μπορούσε να υποκαθιστά άμεσα τη μειωμένη ηλιακή παραγωγή κατά τις βραδινές ώρες.
Η έκθεση, που συντάχθηκε κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εισηγείται παρεμβάσεις κυρίως στα δίκτυα και στις διασυνδέσεις, με στόχο τη μείωση του χάσματος τιμών ανάμεσα στις αγορές της Νοτιοανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης.
Οι προτάσεις του ACER, όπως καταγράφονται στην «Έκθεση Παρακολούθησης 2026 προς την Ομάδα Εργασίας για την Ενεργειακή Ένωση», εστιάζουν στην ενίσχυση της διαζωνικής μεταφορικής ικανότητας και της ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, ώστε να περιοριστούν οι ακραίες διακυμάνσεις των τιμών και να μειωθούν οι αποκλίσεις σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.
Ενδεικτικά, η έκθεση σημειώνει ότι η μέση τιμή αιχμής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη το καλοκαίρι του 2024 ανήλθε στα 350 ευρώ/MWh, ενώ περισσότερα από 147 περιστατικά απότομης αύξησης των τιμών θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί εάν ήταν διαθέσιμο το 70% της δυναμικότητας των διασυνδέσεων. Παράλληλα, εκτιμά ότι η αξιοποίηση της δυναμικής αξιολόγησης γραμμών στον υπολογισμό της δυναμικότητας θα μπορούσε να αυξήσει τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα κατά περισσότερο από 50%.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές το 2025 δεν άγγιξαν τα επίπεδα του καλοκαιριού του 2024, η απόκλιση τιμών διατηρήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και συνεχίστηκε και στις αρχές του 2026, σύμφωνα με την έκθεση.
Όπως επισημαίνει ο ACER, η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της διαθέσιμης δυναμικότητας του δικτύου μεταξύ της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και των υπόλοιπων κρατών-μελών της ΕΕ θα μπορούσε να είχε συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση της πίεσης που δέχθηκε το περιφερειακό σύστημα το 2024.
Παράλληλα, η έκθεση υπογραμμίζει ότι η μεγαλύτερη ευελιξία του συστήματος, με βάση το σημερινό ενεργειακό μείγμα και τη δομή της αγοράς, θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, η αυξημένη συμμετοχή της απόκρισης ζήτησης, της αποθήκευσης ενέργειας και άλλων ευέλικτων μονάδων παραγωγής μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο, επιτρέποντας στο σύστημα να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις απότομες μεταβολές προσφοράς και ζήτησης.
Ο ACER τονίζει ότι η ενίσχυση των διασυνδέσεων από μόνη της δεν επαρκεί, καθώς απαιτείται παράλληλα σημαντική αναβάθμιση της ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος. Για τον λόγο αυτό προτείνει ένα σύνολο άμεσων αλλά και μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων προς τα κράτη-μέλη, τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς και τους λοιπούς φορείς της αγοράς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επιτάχυνση της ανάπτυξης τεχνολογιών ενίσχυσης του δικτύου, η βελτίωση του περιφερειακού συντονισμού, η συνέχιση της εφαρμογής των κανόνων ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ και η ταχύτερη υλοποίηση επενδύσεων σε έργα διασύνδεσης για την ενίσχυση της συνδεσιμότητας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Επιπλέον, γίνεται αναφορά στην ανάγκη λήψης μέτρων που θα ενισχύσουν την ευελιξία του συστήματος, μέσω της άρσης των εμποδίων συμμετοχής μικρότερων παικτών στην αγορά και της στήριξης επενδύσεων σε ευέλικτες ενεργειακές λύσεις.
Αναλυτικότερα, οι βασικές προτάσεις της έκθεσης του ACER περιλαμβάνουν:
Διασφάλιση της διάθεσης του 70% της δυναμικότητας του δικτύου μεταφοράς για διασυνοριακές συναλλαγές, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Αναβάθμιση των υφιστάμενων γραμμών μεταφοράς στις περιοχές με υψηλή συμφόρηση μέσω χρήσης προηγμένων αγωγών.
Προώθηση της δυναμικής αξιολόγησης γραμμών ώστε να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια η πραγματική δυνατότητα του δικτύου.
Ενίσχυση του συντονισμού κατά τον σχεδιασμό των προγραμματισμένων εργασιών συντήρησης, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις τους στο σύστημα.
Βελτίωση της συνεργασίας στη μοντελοποίηση του δικτύου με στόχο τη μείωση της αβεβαιότητας στον υπολογισμό της μεταφορικής ικανότητας.
Άρση των εμποδίων στην αγορά για την ενίσχυση της απόκρισης ζήτησης, της αποθήκευσης ενέργειας και άλλων ευέλικτων τεχνολογιών.
Επιτάχυνση των επενδύσεων στα δίκτυα για την ενδυνάμωση της περιφερειακής διασυνδεσιμότητας και τη μείωση φαινομένων συμφόρησης και κορεσμού.
Διεύρυνση της σύζευξης αγορών και της εφαρμογής της μεθοδολογίας flow-based, συμπεριλαμβανομένων και γειτονικών χωρών εκτός ΕΕ, με στόχο την ενίσχυση του διασυνοριακού εμπορίου ηλεκτρικής ενέργειας.
