Στο Πολύδροσο Αμαρουσίου η Ελλάδα κατάφερε να αντιστρέψει ξανά μετά από πολλές δεκαετίες τη φυσιολογική σειρά με την οποία δημιουργείται μια πόλη.
Αντί να προηγηθούν οι δρόμοι και τα δίκτυα και να ακολουθήσουν οι οικοδομές, σε τμήματα της περιοχής συνέβη το αντίθετο. Οι πολυκατοικίες σηκώθηκαν, τα διαμερίσματα πουλήθηκαν και παραδόθηκαν και τώρα η δημόσια υποδομή προσπαθεί να τα προλάβει.
Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα που δύσκολα συμβιβάζεται με την έννοια της οργανωμένης πολεοδομικής ανάπτυξης σε περίοδο γενικευμένης στεγαστικής κρίσης.
Καινούργια κτίρια, υψηλών προδιαγραφών κατοικίες και αγοραστές που έχουν καταβάλει εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ συνυπάρχουν με δρόμους που ακόμη διανοίγονται ή διαμορφώνονται και με δίκτυα που εξακολουθούν να επεκτείνονται.
Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, ιδιοκτήτες βρίσκονται αντιμέτωποι ακόμη και με καθυστερήσεις στην οριστική ηλεκτροδότηση των νεόδμητων κατοικιών τους.
Και κάπου εδώ τελειώνει η συζήτηση περί μιας απλής «καθυστέρησης έργων» και αρχίζει ένα πολύ σοβαρότερο ερώτημα.
Πώς επιτρέπεται να κατασκευάζεται, να πωλείται και να παραδίδεται μια κατοικία όταν οι υποδομές που απαιτούνται για να λειτουργήσει δεν έχουν εξασφαλιστεί εγκαίρως;
Οι οικοδομές τελείωσαν, οι δρόμοι ακόμη ανοίγουν
Τα ίδια τα έργα που πραγματοποιεί ο Δήμος Αμαρουσίου δείχνουν το μέγεθος της αναντιστοιχίας.
Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκεται σε εξέλιξη πρόγραμμα εφαρμογής του σχεδίου πόλης που περιλαμβάνει 168 διανοίξεις οδών, κυρίως σε νεοενταχθείσες περιοχές.
Στο Πολύδροσο πραγματοποιούνται ή έχουν προγραμματιστεί παρεμβάσεις στις οδούς Χειμάρρας και Καψαλά, καθώς και στον πεζόδρομο Τσατίρη.
Τον Απρίλιο του 2026 ο Δήμος ανακοίνωνε ακόμη εργασίες διάνοιξης και διαμόρφωσης του Τσατίρη, ενώ οι εργασίες στις Χειμάρρας και Καψαλά είχαν ξεκινήσει τουλάχιστον από το 2025.
Δεν υπάρχει τίποτε μεμπτό στο ότι ένας Δήμος κατασκευάζει δρόμους.
Το πρόβλημα είναι ότι οι δρόμοι κατασκευάζονται την ώρα που οι πολυκατοικίες έχουν ήδη φτάσει εκεί.
573.000 ευρώ για νέα έργα ομβρίων
Παρόμοια είναι η εικόνα στις υποδομές αποχέτευσης ομβρίων.
Το 2026 Περιφέρεια Αττικής και Δήμος Αμαρουσίου προχώρησαν σε έργο επέκτασης του δικτύου στο Πολύδροσο, προϋπολογισμού 573.000 ευρώ πλέον ΦΠΑ, που προβλέπει περίπου 830 μέτρα νέων αγωγών στις οδούς Ακακιών, Παύλου Μελά και σε τμήμα της Διονυσίου Αρεοπαγίτου.
Μάλιστα, για τμήμα της περιοχής καταγράφεται ότι δεν υπάρχει οργανωμένο σύστημα αποχέτευσης ομβρίων.
Και δεν είναι η πρώτη φορά που απαιτούνται σημαντικές παρεμβάσεις. Ήδη από το 2016 είχε προγραμματιστεί μεγάλο αντιπλημμυρικό έργο στο Πολύδροσο, προϋπολογισμού περίπου 1,92 εκατ. ευρώ, με περισσότερα από 4,5 χιλιόμετρα αγωγών.
Δέκα χρόνια αργότερα, οι επεκτάσεις συνεχίζονται.
Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι ότι «δεν γίνονται έργα». Γίνονται.
Το ερώτημα είναι γιατί το κράτος και η αυτοδιοίκηση επέτρεψαν στην οικιστική ανάπτυξη να τρέξει πολύ γρηγορότερα από αυτά.
Η μεγάλη ευθύνη του Δημοσίου
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει πραγματικό στεγαστικό πρόβλημα. Η προσφορά κατοικιών στην Αττική είναι περιορισμένη, οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά και η ενεργοποίηση νέων οικοδομήσιμων περιοχών αποτελεί αναγκαίο μέρος της λύσης.
Αλλά το να εντάξεις ή να ενεργοποιήσεις πολεοδομικά μια περιοχή δεν σημαίνει απλώς ότι επιτρέπεις να πέσει μπετόν. Σημαίνει ότι δημιουργείς πόλη.
Και πόλη χωρίς δρόμους, ηλεκτρικό δίκτυο, ύδρευση, αποχέτευση και βασικές κοινόχρηστες υποδομές δεν υπάρχει.
Το Δημόσιο δεν μπορεί να επιτρέπει την έκδοση αδειών και την ανάπτυξη εκατοντάδων νέων κατοικιών και στη συνέχεια να αρχίζει έναν αγώνα δρόμου για να κατασκευάσει τις υποδομές που θα έπρεπε να έχει προβλέψει. Διότι τότε δεν έχουμε πολεοδομικό σχεδιασμό. Ο ιδιώτης χτίζει και το κράτος τρέχει από πίσω του.
Οι εργολάβοι όμως ήξεραν πού έχτιζαν
Η ευθύνη του Δημοσίου δεν αποτελεί άλλοθι για τους κατασκευαστές.
Ένας επαγγελματίας εργολάβος δεν αγοράζει ένα οικόπεδο στα τυφλά. Ένας μηχανικός βάζει την υπογραφή του για όλα αυτά, άρα και το Τεχνικό Επιμελητήριο της Ελλάδας και τα μέλη του έχουν την ευθύνη.
Όλοι αυτοί γνωρίζουν αν ο δρόμος έχει διανοιχθεί. Γνωρίζουν πού βρίσκονται τα δίκτυα. Γνωρίζουν τι απαιτείται για την ηλεκτροδότηση. Γνωρίζουν εάν χρειάζεται επέκταση δικτύου και ποιες δημόσιες υποδομές βρίσκονται ακόμη υπό κατασκευή.
Και υπάρχουν διαδικασίες που ξεκινούν πολύ πριν από την παράδοση ενός κτιρίου.
Ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ προβλέπει ότι για οικοδομές συνολικού όγκου άνω των 2.500 κυβικών μέτρων, ήδη στο πλαίσιο της έκδοσης της οικοδομικής άδειας πρέπει να υποβάλλεται αίτηση σχετικά με τη δέσμευση ή την απαλλαγή χώρου για υποσταθμό.
Με απλά λόγια, σε μια μεγάλη νέα πολυκατοικία η ηλεκτροδότηση δεν είναι ένα θέμα που εμφανίζεται ξαφνικά όταν παραδίδονται τα κλειδιά.
Είναι ζήτημα που υπάρχει στο τραπέζι από πολύ νωρίτερα.
Η ερώτηση που πρέπει να απαντήσουν οι κατασκευαστές
Γι’ αυτό και οι εργολάβοι που παραδίδουν ακίνητα με εκκρεμότητες ηλεκτροδότησης οφείλουν να απαντήσουν σε μια πολύ συγκεκριμένη ερώτηση.
Πότε ακριβώς έμαθαν ότι το κτίριό τους δεν θα μπορούσε να ηλεκτροδοτηθεί στον χρόνο που είχαν υποσχεθεί στους αγοραστές;
Εάν το γνώριζαν πριν από την πώληση, γιατί δεν ενημέρωσαν πλήρως τον πελάτη;
Εάν το έμαθαν κατά τη διάρκεια της κατασκευής, γιατί συνέχισαν να δεσμεύονται για ημερομηνία παράδοσης;
Και εάν το έμαθαν λίγο πριν από την ολοκλήρωση, ποια ακριβώς ενέργεια έκαναν για να προστατεύσουν εκείνον που είχε ήδη πληρώσει;
Το «φταίει ο ΔΕΔΔΗΕ» ή «περιμένουμε τον Δήμο» δεν αρκεί.
Μπορεί να αποτελεί εξήγηση για την τεχνική αιτία μιας καθυστέρησης.
Δεν εξηγεί γιατί το επιχειρηματικό ρίσκο της καθυστέρησης πρέπει να μεταφερθεί στον αγοραστή.
Παραδίδεται ένα σπίτι χωρίς ρεύμα;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον ζήτημα ολόκληρης της υπόθεσης.
Τι σημαίνει «παράδοση κατοικίας»;
Σημαίνει ότι τελείωσε ο εργολάβος τα πλακάκια, έβαλε τις πόρτες και παρέδωσε ένα σετ κλειδιά;
Ή σημαίνει ότι ο άνθρωπος που πλήρωσε το ακίνητο μπορεί να μπει μέσα, να ανάψει τα φώτα, να λειτουργήσει το ψυγείο, να χρησιμοποιήσει τις εγκαταστάσεις και να ζήσει;
Η απάντηση μοιάζει αυτονόητη. Κι όμως, το αυτονόητο είναι αυτό που σήμερα αμφισβητείται στην πράξη.
Ο κατασκευαστής θεωρεί ότι έχει τελειώσει το κτίριο. Ο Δήμος έχει το δικό του πρόγραμμα έργων. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει τη διαδικασία νέας σύνδεσης. Η ΕΥΔΑΠ το δικό της δίκτυο. Όλοι έχουν μια διαδικασία. Μόνο ο αγοραστής έχει ένα πρόβλημα.
Δεν είναι μόνο το Πολύδροσο
Το Πολύδροσο δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση όπου η κατοικία προηγήθηκε των υποδομών.
Στην Ανατολική Αττική χρειάστηκε να κατασκευαστούν τεράστια έργα αποχέτευσης σε ήδη αναπτυγμένες περιοχές.
Σε Παλλήνη, Γέρακα και Ανθούσα, η οικιστική ανάπτυξη είχε προηγηθεί επί χρόνια της δημιουργίας ολοκληρωμένου δικτύου αποχέτευσης, με το σχετικό έργο να περιλαμβάνει περίπου 150 χιλιόμετρα δικτύου.
Στη Ραφήνα και το Πικέρμι, επίσης, τα μεγάλα έργα αποχέτευσης εξακολουθούν να εξελίσσονται σε περιοχές που έχουν ήδη σημαντική οικιστική ανάπτυξη.
Ακόμη και μέσα στο Μαρούσι, η εφαρμογή του σχεδίου πόλης και οι διανοίξεις αφορούν ευρύτερα τμήματα, μεταξύ άλλων στην περιοχή του Σωρού.
Δεν σημαίνει ότι σε όλες αυτές τις περιοχές υπάρχουν σήμερα παραδομένα σπίτια χωρίς ηλεκτροδότηση.
Αποδεικνύει όμως κάτι βαθύτερο: στην Ελλάδα έχουμε συχνά μάθει να χτίζουμε πρώτα τις κατοικίες και μετά τις υποδομές που τις κάνουν πόλη.
Η παλιά Ελλάδα μέσα σε ένα ενεργειακής κλάσης Α+ σπίτι
Το Πολύδροσο συμπυκνώνει τελικά μια εντυπωσιακή ελληνική αντίφαση.
Μπορούμε να κατασκευάσουμε πολυκατοικίες με ενεργειακή κλάση Α+, αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά, φορτιστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων, smart-home συστήματα και υπόγεια πάρκινγκ.
Και ταυτόχρονα να μην έχουμε καταφέρει να εξασφαλίσουμε εγκαίρως τον δρόμο, το ηλεκτρικό δίκτυο και την αποχέτευση που θα τα κάνουν όλα αυτά να λειτουργήσουν;
