Οι σύγχρονοι πόλεμοι είναι αυτό που ζούμε τις τελευταίες εβδομάδες στον Κόλπο. Τους περιγράφει εξαιρετικά στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε πέρυσι ο Αμερικανός μελετητής διεθνών σχέσεων και πρώην διπλωμάτης Έντουαρντ Φίσμαν. Το βιβλίο (Chokepoints: American Power in the Age of Economic Warfare) αναφέρεται στην εμφάνιση του οικονομικού πολέμου ως καθοριστικό χαρακτηριστικό γεωπολιτικής στον 21ο αιώνα, εξετάζοντας πως οι ΗΠΑ και σύμμαχοι τους μπορούν να ελέγξουν κρίσιμα σημεία διέλευσης. Αυτά τα σημεία – τα λεγόμενα Chokepoints ή αλλιώς σημεία πνιγμού – είναι ενεργειακά δίκτυα, χρηματοπιστωτικά συστήματα, αλυσίδες εφοδιασμού, τεχνολογικές υποδομές. Όποιος έχει επιρροή πάνω τους, μπορεί να επηρεάσει ολόκληρες οικονομίες χωρίς να ρίξει ούτε μια σφαίρα.
Οι κρίσεις των τελευταίων ετών, επιβεβαιώνουν το βασικό επιχείρημα, ότι η εξάρτηση από λίγες πηγές ή διαδρομές δημιουργεί ευαλωτότητα, ενώ η διαφοροποίηση και οι υποδομές δημιουργούν ισχύ. Ένα από τα πιο δυνατά σημεία του βιβλίου είναι η έμφαση στις υποδομές. Δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, αγωγοί και μονάδες υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου, διεθνείς διασυνδέσεις. Όλα αυτά καθορίζουν ποιος μπορεί να απορροφήσει κρίσεις, να επηρεάσει τιμές, να ελέγξει ροές.
Χονδρικά, η παραγωγή ενέργειας δίνει ισχύ, τα δίκτυα δίνουν έλεγχο, η διαφοροποίηση δίνει ανθεκτικότητα. Τα κράτη που επενδύουν σε αυτά μειώνουν την έκθεσή τους σε εξωτερικά σοκ.
Μόνο τυχαίο δεν είναι αυτά που συμβαίνουν τις τελευταίες εβδομάδες. Οι υδρογονάνθρακες, πετρέλαιο και φυσικό αέριο, είχαν πάρει τα πάνω τους, η κρίση ωστόσο στη Μέση Ανατολή ξανά έφερε στο επίκεντρο την πράσινη ηλεκτρική ενέργεια. Με το πετρέλαιο να κινείται σε φρενήρεις ρυθμούς από πλευράς τιμών, το φυσικό αέριο σε επίπεδα πολύ πιο ήπια βοηθούμενο και από το άνοιγμα της Ρωσικής κάνουλας, η τιμή της κιλοβατώρας έκανε την μεγάλη έκπληξη. Ελάχιστα επηρεάστηκε από τον πόλεμο, προσφέροντας μια ανάσα στον δυτικό κόσμο, ειδικά στις χώρες που είχαν επενδύσει έγκαιρα σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα και σε μεγάλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Η διαφοροποίηση του μίγματος πρόσφερε ανθεκτικότητα και άνοιξε την συζήτηση και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για επανεκκίνηση της πράσινης μετάβασης.
Η απόφαση της κυβέρνησης να επενδύσει το θηριώδες ποσό, για τα ελληνικά δεδομένα, των 2 δισεκατομμύρια ευρώ στην ενέργεια, μέσω της συμμετοχής του Δημοσίου στις αυξήσεις κεφαλαίου της ΔΕΗ και του ΑΔΜΗΕ, είναι σαφές ότι κινείται σε αυτή την κατεύθυνση.
Η ΔΕΗ μέσω της αύξησης επιταχύνει την ανάπτυξη σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ευέλικτη παραγωγή σε Ελλάδα και Ρουμανία, επεκτείνεται σε νέες αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, επιχειρώντας να αποκτήσει τον έλεγχο των δικών της «chokepoints».
Στην ίδια κατεύθυνση και με στόχο να αποκτήσει η χώρα ακόμα περισσότερα «κρίσιμα σημεία διέλευσης» ενισχύοντας τις εγχώριες και διεθνείς διασυνδέσεις κινείται και το επενδυτικό πρόγραμμα του ΑΔΜΗΕ.
Αυτό που επιχειρεί τώρα η Ελλάδα, με την επανεκκίνηση των ερευνών για υδρογονάνθρακες, την ανάπτυξη επενδυτικών σχεδίων όπως ο Κάθετος διάδρομος και με ενεργειακές επενδύσεις μεγάλου μεγέθους σαν αυτές της ΔΕΗ και του ΑΔΜΗΕ, είναι να «αγοράσει» ανθεκτικότητα. Δεν είναι βέβαιο ότι θα πετύχει πλήρως. Αλλά είναι σαφές ότι χωρίς προσπάθεια η επόμενη κρίση θα την βρει στην ίδια θέση, ευάλωτη σε διακυμάνσεις που δεν ελέγχει..
