Η αναδιαμόρφωση του παγκόσμιου ενεργειακού τοπίου, υπό την πίεση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας και της ραγδαίας αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, φέρνει εκ νέου την πυρηνική ενέργεια στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα, όπως καταφάνηκε και στην επίσκεψη του προέδρου Εμ. Μακρόν στην Αθήνα, ανοίγει δίαυλο συνεργασίας με τη Γαλλία στον συγκεκριμένο τομέα.
Το κλίμα αυτό αποτυπώνεται και σε διεθνές επίπεδο. Ο επικεφαλής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, κάνει λόγο για «αναπόφευκτη» επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας, τονίζοντας τον ρόλο της ως ασφαλούς και αναγκαίας επιλογής για την κάλυψη των μελλοντικών ενεργειακών αναγκών. Παράλληλα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει αναγνωρίσει ως στρατηγικό σφάλμα την απομάκρυνση της Ευρώπης από την πυρηνική τεχνολογία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα προχωρά σε θεσμική προσέγγιση με τη Γαλλία —την ισχυρότερη πυρηνική δύναμη της Ευρώπης— μέσω της υπογραφής κοινής δήλωσης προθέσεων για συνεργασία στην πυρηνική τεχνολογία.
Η ελληνική κυβέρνηση, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και την ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να διατυπώνουν θετικές θέσεις το τελευταίο διάστημα, εξετάζει πιο ενεργά τις δυνατότητες αξιοποίησης της πυρηνικής ενέργειας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMRs), ως συμπληρωματική λύση στο ενεργειακό μείγμα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική συνδυασμού «φθηνής πυρηνικής ενέργειας με τις πράσινες μορφές», στις επαφές του με τον Γάλλο Πρόεδρο κατά την επίσκεψη του τελευταίου στην Αθήνα.
Άλλωστε, η κοινή δήλωση, που υπογράφηκε στο Μέγαρο Μαξίμου από τον Γάλλο υπουργό Ρολάν Λεσκίρ και τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο, θέτει τις βάσεις για μια πολυεπίπεδη συνεργασία Ελλάδας–Γαλλίας στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας για ειρηνικούς σκοπούς.
Μεταξύ άλλων, η συμφωνία προβλέπει:
Ανάπτυξη ερευνητικών κέντρων και κέντρων αριστείας στις πυρηνικές επιστήμες
Έρευνα για την προστασία πληθυσμού και περιβάλλοντος από ιοντίζουσα ακτινοβολία
Συνεργασία στην έρευνα και ανάπτυξη, με έμφαση στους SMRs
Ανταλλαγή τεχνογνωσίας σε θέματα πυρηνικής ασφάλειας και ακτινοπροστασίας
Υποστήριξη στη διαμόρφωση νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου
Συνεργασία σε θέματα θεσμικής οργάνωσης και χρηματοδότησης πυρηνικών έργων
Διασύνδεση ελληνικών και γαλλικών κέντρων δεξιοτήτων για την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού
Προώθηση ευνοϊκού ευρωπαϊκού πλαισίου για πυρηνικές επενδύσεις
Η Γαλλία παραμένει κυρίαρχη δύναμη στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη, διαθέτοντας 57 αντιδραστήρες σε 19 μονάδες παραγωγής. Έχει, μάλιστα, διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή στάσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οδηγώντας στην ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στις «καθαρές» πηγές, μαζί με την αιολική και την ηλιακή.
Την ίδια κατεύθυνση ακολουθούν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Σουηδία και η Φινλανδία, που ενισχύουν τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Αντίθετα, κράτη όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Αυστρία έχουν επιλέξει την πλήρη απομάκρυνση από αυτήν, ενώ το Βέλγιο το 2025 ανέστειλε τον νόμο για τη σταδιακή κατάργηση των πυρηνικών του μονάδων.
