Καλή σας μέρα και καλό μήνα! Ημέρες έντονων αναταράξεων στις αγορές φέρνει η επέμβαση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν.
Αναμενόμενη μεν εδώ και πολύ καιρό, όμως, όλα θα εξαρτηθούν από την έκταση και την ένταση της επιχείρησης όσο και την απάντηση των Ιρανών όπως και τις γενικότερες διεθνείς αντιδράσεις και περιπλοκές.
Ήδη το πετρέλαιο (Brent) έχει πλησιάσει τα 73 δολάρια το βαρέλι (κλείσιμο Παρασκευής, πριν την επέμβαση) με τους αναλυτές να υπολογίζουν το γεωπολιτικό risk premium στην αγορά πετρελαίου στα 5-6 δολάρια/βαρέλι -κάποιοι και έως και τα 10 δολάρια.
Σ’ αυτό το σκηνικό, το νέο δόγμα στην εξωτερική πολιτική της χώρας είναι το «Ελλάδα-ΗΠΑ-ενεργειακή συμμαχία», για να παραφράσω το «Ελλάδα-Γαλλία-συμμαχία» που κυριάρχησε για πολλά χρόνια, και βέβαια εξακολουθεί να έχει ισχύ.
Υπουργικό συμβούλιο στις… 4 τα ξημερώματα
Στο βιβλίο των ρεκόρ Γκίνες θα πρέπει να καταγραφεί ο Σταύρος Παπασταύρου καθώς (θα πρέπει να) είναι ο πρώτος υπουργός που παρουσιάζει εισήγηση στο υπουργικό συμβούλιο στις 4 τα ξημερώματα!
Λόγω της διαφοράς ώρας ο υπουργός Ενέργειας έμεινε άυπνος την περασμένη Πέμπτη στην Ουάσιγκτον προκειμένου να εισηγηθεί στο υπουργικό συμβούλιο τις ενεργειακές συμφωνίες.
Το θέμα ήταν πρώτο στην ημερήσια διάταξη του υπουργικού συμβουλίου που ξεκίνησε στις 11 το πρωί (ώρα Ελλάδας) με εισήγηση του πρωθυπουργού.
Ο υπουργός Ενέργειας συνδέθηκε διαδικτυακά λίγη ώρα πριν την έναρξη και παρακολούθησε τη συνεδρίαση έως τα ξημερώματα (ώρα Ουάσιγκτον).
Στη συνεδρίαση μετείχε, πάντως, και ο Νίκος Τσάφος, που βρέθηκε στους γνώριμους γι’ αυτόν χώρους του Μεγάρου Μαξίμου.
Ιπτάμενος Ξιφαράς
Το δεύτερο ρεκόρ της εβδομάδας ανήκει στον CEO της ΔΕΠΑ Εμπορίας Κωνσταντίνο Ξιφαρά, ο οποίος από την αμερικανική πρωτεύουσα… διακτινίστηκε (το ρήμα που ταιριάζει στην περίπτωση) την περασμένη Τετάρτη στην Αλεξανδρούπολη προκειμένου να υποδεχθεί τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στον υπό κατασκευή θερμοηλεκτρικό σταθμό της εταιρείας Ηλεκτροπαραγωγή Αλεξανδρούπολης (θυγατρικής ΔΕΗ και ΔΕΠΑ Εμπορίας).
Μαθαίνω ότι πριν διακτινιστεί, ο Κ. Ξιφαράς είχε επαφές με «δυνατά» ονόματα της ενέργειας τόσο των ΗΠΑ όσο και της Ευρώπης.
Άλλωστε, η ΔΕΠΑ, αναγνωρισμένος «παίκτης» στην ευρύτερη περιοχή, κινείται πλέον με διαστημικές ταχύτητες στην υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων.
Από την περασμένη Τετάρτη, πάντως, ο Κωνσταντίνος Ξιφαράς φέρει επαξίως τον τίτλο του «ιπτάμενου και -φυσικά- gentleman».
Υψηλές παρουσίες
Παραμένω στην Αλεξανδρούπολη καθώς στην υπό κατασκευή θερμοηλεκτρική μονάδα ανέμεναν τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την ΔΕΗ ο Αναπληρωτής Διευθύνων Σύμβουλος Αλέξης Παϊζής και οι Δημήτρης και Χρήστος Κοπελούζος καθώς η εταιρεία του ομίλου τους Damco έχει αναλάβει την κατασκευή.
Τις λες και πολύ υψηλές τις παρουσίες εάν ληφθεί υπ’ όψιν ότι επρόκειτο για επίσκεψη του πρωθυπουργού μεν, αλλά επίσκεψη εργασίας και πάντως όχι επίσημη τελετή εγκαινίων.
Προφανώς, έχει ενδιαφέρον τι συζητήθηκε, όχι μόνο για την υπό κατασκευή μονάδα, αλλά για το ή μάλλον τα FSRU (η Gastrade μελετά την κατασκευή και δεύτερου στην Αλεξανδρούπολη) αλλά και τις συμφωνίες μεταφοράς αερίου, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου και γενικότερα.
Ο χρησμός για τα FSRU της Aktor
Καθώς αναφέρομαι στα FSRU, καταλαβαίνω ότι μεγάλη συζήτηση έχει προκαλέσει στην αγορά η εξαγγελία του ισχυρού άντρα της Aktor και ATLANTIC SEE LNG TRADE Αλέξανδρου Εξάρχου για την κατασκευή δύο τέτοιων μονάδων, μίας στην Αλβανία και μίας στην Ελλάδα.
Στην αγορά ψάχνουν να βρουν εάν ο Αλ. Εξάρχου εννοεί καινούργιο FSRU στην Ελλάδα ή συμμετοχή/επένδυση του ομίλου σε κάποιο απ’ αυτά που σχεδιάζονται.
Το ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι, όπως δήλωσε, προτίθεται να τα κατασκευάσει χωρίς επιδότηση καθώς θεωρεί ότι η βιωσιμότητά τους είναι εξασφαλισμένη από τα συμβόλαια μεταφοράς και πώλησης LNG που έχει εξασφαλίσει.
O ανταγωνισμός των -trendy- FSRU
Τα FSRU είναι σήμερα ό,τι πιο trendy στην ενεργειακή -και όχι μόνο- αγορά της Ευρώπης καθώς οι χώρες που έχουν πρόσβαση στη θάλασσα σπεύδουν -ευλόγως- να αδράξουν την ευκαιρία που παρουσιάζεται από την προωθούμενη πλήρη απεξάρτηση της γηραιάς ηπείρου από το ρωσικό αγώγιμο αέριο.
Ρόλο-κλειδί σ’ αυτήν την αγορά έχουν φυσικά οι Αμερικανοί ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αερίου και -όχι και τόσο έκπληξη- οι Ουκρανοί λόγω αφ’ ενός των αυξημένων ενεργειακών αναγκών τους ως αποτέλεσμα της απεξάρτησής τους από το ρωσικό αέριο αλλά και της καταστροφής των ενεργειακών υποδομών τους, και αφ’ ετέρου των πολύ μεγάλων αποθηκευτικών χώρων τους.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η ουκρανική εταιρεία αερίου Naftogaz συνήψε την τελευταία εβδομάδα συμφωνίες να προμηθευτεί LNG με την ελληνική ATLANTIC SEE LNG TRADE (Aktor-ΔΕΠΑ Εμπορίας), μέσω των FSRU της Ελλάδας προφανώς, μέσω του FSRU της εταιρείας ReGas στη Γερμανία και μέσω του FSRU στο λιμάνι Klaipėda της Λιθουανίας.
Η Naftogaz είχε, μεταξύ των άλλων, συνάψει συμφωνία τον περασμένο Νοέμβριο -στο πλαίσιο της επίσκεψης του Ουκρανού προέδρου Zelenskyy στην Αθήνα -και με την ΔΕΠΑ Εμπορίας για να προμηθευτεί αμερικανικό LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Στρίβειν διά των MOU
Στην Ουάσιγκτον, πάντως, παρά το πανηγυρικό κλίμα στα βίντεο και τα χαμόγελα στις φωτογραφίες, πληροφορούμαι από απολύτως έγκυρες πηγές ότι στις κλειστές συσκέψεις η εικόνα ήταν αρκετά διαφορετική.
Καταλαβαίνω ότι οι προτάσεις, συνήθως διατυπωμένες με πιεστικό τρόπο από την αμερικανική πλευρά, για τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων LNG «έπεσαν» σε τείχος απροθυμίας και συνάντησαν πολύ έντονες αντιδράσεις.
Ο βασικός λόγος ήταν φυσικά οι τιμές αφού το αγώγιμο αέριο είναι αισθητά φθηνότερο.
Ωστόσο, για να μην οδηγηθεί η σύνοδος στην αμερικανική πρωτεύουσα σε αποτυχία, προκρίθηκε ως λύση μια μέθοδος που προσομοιάζει στο ελληνικό «στρίβειν δια του αρραβώνος»: υπεγράφησαν μνημόνια συνεργασίας (MOU) που μπορούν να παρουσιάζονται -επικοινωνιακά- ως deals, δεν έχουν όμως - ακόμα - την δεσμευτικότητα ενός συμβολαίου.
Πυροτέχνημα ή σφραγίδα επιτυχίας;
«Η διαφορά μεταξύ δεσμευτικών συμφωνιών και μνημονίων κατανόησης (MOUs) είναι τεράστια», επισημαίνει χαρακτηριστικά ένας από τους πλέον έγκυρους αναλυτές της ενεργειακής αγοράς, ο ακαδημαϊκός υπεύθυνος του Ελληνικού Ενεργειακού Φόρουμ και ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ Δρ Μιχάλης Μαθιουδάκης και εξηγεί:
«Αν μιλάμε για MOUs, τότε έχουμε μεν ένα πρώτο θετικό βήμα, αλλά επί της ουσίας δεν έχουμε καμία σημαντική εξέλιξη.
Αν όμως αυτά που υπεγράφησαν είναι όντως δεσμευτικές 20ετείς συμφωνίες πώλησης LNG από την ελληνική εταιρεία σε οντότητες στην Ουκρανία, Αλβανία, Βουλγαρία και Βοσνία, τότε το τοπίο αλλάζει, καθώς τα 5 BCM ετησίως που θα διοχετεύονται μέσω Ελλάδας προς Δυτικά Βαλκάνια, Ανατολική Ευρώπη και Ουκρανία είναι σφραγίδα επιτυχίας για τον Κάθετο Διάδρομο και την Ελλάδα.
Θα ήταν καλό να μάθουμε τι είδους κείμενα υπεγράφησαν, καθώς ή μιλάμε για ένα πυροτέχνημα ή για μια εξαιρετικά θετική στιγμή για την Ελλάδα», τονίζει.
To … πυροβολικό του LNG
Για να εξασφαλίσει η Ευρώπη αέριο χρειάστηκε να έλθει το… ιππικό, οι Αμερικανοί.
Για να πιο ανταγωνιστικό το LNG, χρειάζεται το… πυροβολικό, δηλαδή τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να παρέμβουν για να αρθούν τα όποια κανονιστικά εμπόδια και να μειωθούν τα τέλη διέλευσης.
Και μπορεί κάποιες χώρες, όπως η Ελλάδα, να τάσσονται αναφανδόν υπέρ της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, οι Βρυξέλλες παραμένουν στυλωμένες έναντι των Αμερικανών λόγω δασμών, Γροιλανδίας και όλων όσα έχουν συμβεί τους τελευταίους μήνες.
Ο Μιχάλης Μαθιουδάκης εκτιμά, πάντως, ότι «οι ρυθμιστικές προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στο εξής, σύντομα, από πλευράς Κομισιόν και των κρατών-μελών είναι αναπόφευκτες και θα γίνουν ανεξάρτητα από τις όποιες πιέσεις δήθεν βάζουν οι ΗΠΑ με τις πρόσφατες υπογραφές στην Ουάσιγκτον».
Θεωρεί μάλιστα ότι οι αλλαγές σε ρυθμιστικό επίπεδο για τον Κάθετο Διάδρομο θα αποτελέσουν το πρότυπο για αντίστοιχες προσαρμογές σε όλη την ΕΕ και σημειώνει ότι αυτό θα είναι εξαιρετικό» για την Ελλάδα αφού θα αυξηθεί σημαντικά το αποτύπωμά της στην Ευρώπη.
Όταν αδειάσουν οι αγωγοί
Πολύπειρο στέλεχος της αγοράς, με άμεση γνώση των διεργασιών που γίνονται στον τομέα του αερίου, έχει προβεί στην εξής εκτίμηση: μόνο τη στιγμή που θα διαπιστώσουν ότι σταματά τελείως η παροχή ρωσικού αερίου στους αγωγούς, μόνο τότε τα ευρωπαϊκά κράτη θα δουν (πιο) «ζεστά» τα μακροχρόνια συμβόλαια LNG, άρα και τον Κάθετο Διάδρομο όπως και τους άλλους αγωγούς στην Ευρώπη.
Καταγράφεται.
Το χρονοδιάγραμμα για το data center της ΔΕΗ…
Ολοκληρώνω το παρασκήνιο για την εβδομάδα στην Ουάσιγκτον σημειώνοντας ότι το δικό του μονοπάτι (συναντήσεων και επαφών) ακολούθησε ο ισχυρός άντρας της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης.
Δύο οι βασικοί λόγοι γι’ αυτό: όσον αφορά στο αέριο, η ΔΕΗ, ως ο μεγαλύτερος προμηθευτής ΦΑ στην Ελλάδα, κάνει τις δικές της συμφωνίες με παραγωγούς και δεν προμηθεύεται αέριο μέσω τρίτων.
Ο δεύτερος λόγος είναι ότι βασικός στόχος του ταξιδιού του Γ. Στάσση στην πρωτεύουσα των ΗΠΑ ήταν το game-changer project για το data center, για το οποίο καταλαβαίνω ότι το ενδιαφέρον είναι πολύ μεγάλο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Από διαίσθηση και μόνο, θα κάνω την πρόβλεψη ότι το εν λόγω giga-project θα έχει κλείσει (θετικά) έως το τέλος του 2026.
…Και ο Στάσσης στη «γραμμή» Trump
Ένας λόγος παραπάνω καθώς ο επικεφαλής της ΔΕΗ εμφανίζεται να υιοθετεί τη «γραμμή» του προέδρου Trump, τα data center να έχουν τις δικές τους πηγές ενέργειας ώστε να μην τραβούν ενέργεια από το δίκτυο αυξάνοντας τη ζήτηση και άρα, ωθώντας τις τιμές ανοδικά, με αποτέλεσμα την επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η ΔΕΗ εξασφαλίζει πλήρως ενεργειακά το data center στη Δυτική Μακεδονία, γεγονός που αποτελεί και συγκριτικό πλεονέκτημα για τους ενδιαφερόμενους.
Το θέμα, πάντως, συζητείται ευρέως στις ΗΠΑ και διόλου τυχαία ο πρόεδρος Trump έκανε σχετική αναφορά στην ομιλία του State of the Union, που συνέπεσε με την υπουργική και την επιχειρηματική σύνοδο για τον Κάθετο Διάδρομο την περασμένη Τρίτη.
Πλυντήρια, κουζίνες…
Η ΔΕΗ είχε, πάντως, την τιμητική της στην προχθεσινή συζήτηση στη Βουλή της επίκαιρης ερώτησης Ν. Ανδρουλάκη για την ενέργεια προς τον πρωθυπουργό, στο πλαίσιο της οποίας έγινε ο εξής διάλογος για την εξαγορά της «Κωτσόβολος», χωρίς πάντως η εταιρεία να αναφερθεί ονομαστικά.
-Κυριάκος Μητσοτάκης: (…) Σήμερα η ΔΕΗ είναι μία επιχείρηση με οικονομική ευρωστία. Είναι μία επιχείρηση η οποία επενδύει όχι μόνο στην ενέργεια, αλλά και σε καινούργιες τεχνολογίες, όπως…
-Νίκος Ανδρουλάκης: Πλυντήρια, κουζίνες…
-Κ. Μητσοτάκης: Πλυντήρια, κουζίνες; Επενδύει σε δίκτυα λιανικής. Ναι, γιατί σας ενοχλεί αυτό, κ. Ανδρουλάκη;
-Φραγκίσκος Παρασύρης (βουλευτής-τομεάρχης Ενέργειας ΠΑΣΟΚ): Γιατί γίνονται με το αίμα του ελληνικού λαού!
-Κ. Μητσοτάκης: Α, με το αίμα του ελληνικού λαού γίνονται, ναι!
Φρ. Παρασύρης: Με τον ιδρώτα του ελληνικού λαού!
Κ. Μητσοτάκης: Να σας πω, δεν μετακομίζετε λίγο στο ΚΚΕ, σας παρακαλώ πολύ; Έχετε ταυτιστεί που έχετε ταυτιστεί απόλυτα με την Αριστερά, να δω τι άλλο θα ακούσω πια σε αυτήν την Αίθουσα! Τι άλλο θα ακούσουμε, με το αίμα του ελληνικού λαού γίνονται αυτά! Μα, τώρα είμαστε σοβαροί; Είστε σοβαροί;
Ο Τσάφος στα υπουργικά έδρανα
Μένω στα της Βουλής καθώς, λόγω της απουσίας Παπασταύρου στις ΗΠΑ, στα υπουργικά έδρανα δίπλα στον πρωθυπουργό κάθισε ο Νίκος Τσάφος -για πρώτη φορά στα χρονικά.
Δια χειρός Τσάφου ήταν και η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος εθεάθη να συμβουλεύεται τον στενό συνεργάτη του, ιδίως για τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις τιμές ενέργειας.
Το αγκάθι του Ταμείου Ανάκαμψης για Παληαρούτα
Την ώρα, πάντως, που οι μετοχές Παπασταύρου και Τσάφου είναι σε άνοδο, η μετοχή της Νο3 στην κυβερνητική ιεραρχία στον τομέα της ενέργειας, της γενικής γραμματέως Δέσποινας-Λητούς Παληαρούτα είναι σε πτώση.
Μετά μάλιστα τις τελευταίες διαρροές από γνωστό… κτίριο στο κέντρο της Αθήνας, καταλαβαίνω ότι βρίσκεται υπό προθεσμία.
Άλλωστε, ακούγεται ότι έχουν βολιδοσκοπηθεί στελέχη της αγοράς για να αναλάβουν την θέση της.
Η αλήθεια είναι ότι στη γενική γραμματέα, με την πολύ μικρή εμπειρία στη δημόσια διοίκηση, ανατέθηκε σχεδόν αποκλειστικά το βαρύ φορτίο των επενδυτικών προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης και μάλιστα ενώ υπουργός και υφυπουργός έχουν προτεραιοποιήσει άλλα ζητήματα όπως οι ενεργειακές συμφωνίες και οι εξορύξεις (ο Στ. Παπασταύρου και τα χωροταξικά-περιβαλλοντικά, που αναλώνουν πολύ μεγάλο μέρος του χρόνου του σε καθημερινή βάση).
Εάν ληφθεί υπ’ όψιν ότι στην προηγούμενη πολιτική ηγεσία με τα ευρωπαϊκά προγράμματα της ενέργειας ασχολούνταν ο ίδιος ο υπουργός -και αρχιτέκτονας του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης- Θόδωρος Σκυλακάκης, με τη συνδρομή Αλεξάνδρας Σδούκου και Τέλη Αϊβαλιώτη, η διαφορά είναι χαώδης.
Το beef Παπασταύρου-Σαμαρά
Το επόμενο διάστημα μάλιστα ο υπουργός Ενέργειας θα πρέπει να προσθέσει ώρες στο… 24ωρο του καθώς καλείται να διαχειριστεί το beef με τον Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος, θυμίζω, είναι αυτός που επέλεξε τον Σταύρο Παπασταύρου για στενό του συνεργάτη στο Μέγαρο Μαξίμου και του ανέθεσε τις διαπραγματεύσεις με την τρόικα.
Μετά τη σφοδρότατη επίθεση του πρώην πρωθυπουργού στην κυβέρνηση για την ενεργειακή πολιτική της, είναι προφανές ότι το ρήγμα στις σχέσεις τους είναι οριστικό.
Ο Αντ. Σαμαράς μάλιστα, διόλου τυχαία για εκείνους που γνωρίζουν πως σκέφτεται, ανάμεσά τους και ο Στ. Παπασταύρου, επέλεξε να «χτυπήσει» τον πρώην συνεργάτη του μία ημέρα μετά τη σύσκεψη για τον Κάθετο Διάδρομο στον Λευκό Οίκο.
Τσομπανάκος effect και το deal της Metlen
Στην ενεργειακή ιστορία της χώρας μετά το «Ζάππειο» καταγράφεται και η πασίγνωστη ταβέρνα «Τσοπανάκος» στην Καισαριανή.
Εκεί με παϊδάκια, χόρτα και ελληνικό κρασί, η πρέσβειρα των ΗΠΑ Kimberly Guilfoyle παρέθεσε δείπνο σε Αμερικανούς γερουσιαστές που επισκέφθηκαν την Αθήνα προσκαλώντας Έλληνες πολιτικούς, μεταξύ των οποίων και τον Στ. Παπασταύρου, και επιχειρηματίες.
Από τον χώρο της ενέργειας μαθαίνω ότι υπήρξαν δύο νέες -υπό την έννοια ότι δεν είχα βρεθεί στο Ζάππειο- παρουσίες, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος και ο Γιώργος Περιστέρης.
Λίγα 24ωρα αργότερα ανακοινώθηκε στις ΗΠΑ το deal της Metlen με τη Shell, εξέλιξη που οδήγησε κάποιους στην αγορά να μιλήσουν για το «Τσοπανάκος effect».
Ο star επιστρέφει μέσω ενέργειας
Συζητήσεις στην ενεργειακή αγορά προκαλεί και ο Ρωσοέλληνας star της προηγούμενης δεκαετίας, ο οποίος μετά τις περιπέτειες που είχε, έχει επιστρέψει στην επιχειρηματική σκηνή κάνοντας επενδύσεις στην ενέργεια.
Για να επιβεβαιωθεί ο Ηράκλειτος που έλεγε ότι δεν υπάρχει τίποτε μόνιμο στη ζωή εκτός από την αλλαγή.
Μια Ιταλίδα για την Aktor;
Πολύ περισσότερες συζητήσεις θα προκαλέσει και ο νέος ή η νέα επικεφαλής του (νέου) Τμήματος Φυσικού Αερίου της Aktor.
Τακτικός αναγνώστης της στήλης, από τους πλέον δεινούς γνώστες της αγοράς, μου εξομολογήθηκε ότι είδε σε όνειρο μια γυναίκα που έμοιαζε καταπληκτικά στη μέχρι πρότινος CEO του ΔΕΣΦΑ Maria Rita Galli να συζητά με τον Αλέξανδρο Εξάρχου για να αναλάβει την θέση.
Επειδή το προηγούμενο βράδυ είχε δει την ταινία «Μια Ιταλίδα από την Κυψέλη» και είχε κοιμηθεί βαθιά, δεν μπορούσε να είναι βέβαιος εάν το όνειρο προήλθε απ’ όσα είδε στην ταινία ή εάν το ερέθισμα ήταν μια φήμη -από τις πολλές- που κυκλοφορούν στην αγορά.
Η λογική λέει, πάντως, ότι η Aktor θα επιλέξει, εάν δεν το έχει κάνει ήδη, κάποιον ή κάποια για την εν λόγω θέση που να γνωρίζει σε βάθος την ελληνική αλλά και την ευρωπαϊκή αγορά αερίου, όπως επίσης και να είναι άμεσης απόδοσης ώστε να συμβάλλει στην προώθηση των μεγάλων επενδύσεων και την υλοποίηση των φιλόδοξων σχεδίων της στον τομέα του αερίου.
