Καλή σας μέρα!! Ενώ οι ανατροπές στις αγορές καλά κρατούν, έρχεται η ώρα των μεγάλων πρωταγωνιστών στην αγορά ενέργειας.
Επιχειρηματίες, πολιτικοί, διπλωμάτες, στελέχη επιχειρήσεων βάζουν τη σφραγίδα τους στο σύγχρονο ενεργειακό γίγνεσθαι και θέτουν σε κίνηση τα γρανάζια τα ιστορίας.
Οκτώ τέτοια πρόσωπα κυριαρχούν στην ελληνική και όχι μόνο επικαιρότητα τα τελευταία 24ωρα και με τις αποφάσεις, τις κινήσεις, τις δηλώσεις τους «υπογράφουν» τις εξελίξεις.
Ο κύριος 1 δις και ο επενδυτής που δεν φάνηκε
Πρόσωπο πρώτο: Μάνος Μανουσάκης. Ο CEO του ΑΔΜΗΕ έλαβε το «πράσινο φως» από το υπουργείο Ενέργειας για να εκκινήσουν οι διαδικασίες για την αναμενόμενη διπλή αύξηση κεφαλαίου 1 δις ευρώ, αρχικά στην εισηγμένη ΑΔΜΗΕ Συμμετοχών και ακολούθως στην ΑΔΜΗΕ ΑΕ.
Από την ενημέρωση που έχουμε προκύπτει σαφώς ότι δεν θα εμφανιστεί ο ιδιώτης επενδυτής που αναμενόταν με βάση τα όσα είχαν αφήσει να εννοηθεί κυβερνητικοί παράγοντες.
Πολύ περισσότερο καθώς υπήρχε η εκτίμηση ότι θα υπάρξει Αμερικανός επενδυτής για να αντισταθμίσει την κινεζική επιρροή μέσω της συμμετοχής της State Grid σε ποσοστό 24% (οι Κινέζοι θα συμμετέχουν επίσης στην ΑΜΚ ώστε το ποσοστό τους να παραμείνει αμετάβλητο).
Κάποιοι στην αγορά προεξοφλούν ότι θα έλθει και ιδιώτης επενδυτής αλλά σε ευθετότερο χρόνο, κάτι που βεβαίως μένει να φανεί στην πράξη.
Ο υπουργός, το άρθρο και η τηλε-επιστροφή
Πρόσωπο δεύτερο: Σταύρος Παπασταύρου.
Θα γελούσαν και τα μουστάκια (που δεν έχει) όταν άκουσε τον πρωθυπουργό το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης να δηλώνει σε συνέντευξή του στον ιστότοπο της έγκυρης διεθνούς επιθεώρησης Foreign Policy ότι έχει στο γραφείο του το τεύχος του ομώνυμου περιοδικού με το άρθρο του υπουργού Ενέργειας για τον κάθετο διάδρομο («το έχω εδώ μπροστά μου», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης) και ότι το (εν λόγω) άρθρο «είναι εξαιρετικό».
Σημειώνω και την επάνοδο την περασμένη εβδομάδα, μετά την εξομάλυνση των σχέσεων ΕΕ-ΗΠΑ, του Σταύρου Παπασταύρου στους γνώριμους τηλεοπτικούς ρυθμούς του, ήτοι της (σχεδόν) καθημερινής εμφάνισής του σε τηλεοπτικούς αλλά και ραδιοφωνικούς σταθμούς.
Καταγράφω, επίσης, και τη σύσταση για «θεσμική υπευθυνότητα» που, με προσωπική εντολή του υπουργού καθ’ α πληροφορούμαι, συμπεριελήφθη σε ενημερωτικό σημείωμα του ΥΠΕΝ για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ.
Ο Στ. Παπασταύρου, λόγω ιδιοσυγκρασίας και φυσικά της επαγγελματικής (νομικής) του ιδιότητας, αποδίδει πολύ μεγάλη σημασία στη θεσμική τάξη και τη θεσμική λειτουργία σε όλα τα επίπεδα και απ’ όλους, χωρίς εξαιρέσεις.
Κάθετος διάδρομος: Τα margin… πάνε Λευκό Οίκο
Στο υπουργείο Ενέργειας και το επιτελείο του υπουργού προετοιμάζονται πυρετωδώς για το μεγάλο ραντεβού της 24ης Φεβρουαρίου στο Λευκό Οίκο με επίκεντρο τον κάθετο διάδρομο και τη μεταφορά LNG στην Ανατολική Ευρώπη, συνάντηση στην οποία θα λάβει μέρος και ο Αλέξανδρος Εξάρχου της Atlantic See LNG Trade (και της Aktor).
Στην εν λόγω συνάντηση θα λάβουν μέρος οι υπουργοί Ενέργειας και οι επικεφαλής των διαχειριστών αερίου στις χώρες τις οποίες διασχίζει ο κάθετος διάδρομος καθώς και ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ.
Η ελληνική πλευρά, ακούω ότι θα φθάσει στην Ουάσιγκτον με την προσδοκία ότι οι Αμερικανοί θα εισηγηθούν/ζητήσουν/πιέσουν (ο καθένας επιλέγει όποια λέξη θεωρεί ότι ταιριάζει καλύτερα) να μειωθούν τα τέλη διέλευσης και να αρθούν κανονιστικά εμπόδια ώστε ο κάθετος διάδρομος να γίνει ανταγωνιστικότερος, άρα και ελκυστικότερος στην αγορά.
Ωστόσο, ακούω και κάτι άλλο ενδιαφέρον: ότι κάποιοι στην αγορά αναμένουν να συζητηθεί και θέμα margin (περιθωρίων κέρδους) καθώς θεωρούν ότι αυτά επηρεάζουν την ελκυστικότητα (ή μη) του διαδρόμου περισσότερο από κάθε τι άλλο, και φυσικά από τα τέλη διέλευσης.
Πλαφόν 3% στο περιθώριο κέρδους
Ενδεικτική του τι συμβαίνει με τα margin είναι η απόφαση της κυβέρνησης της Ρουμανίας να επιβάλλει πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των εταιρειών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και συγκεκριμένα 3% στις δραστηριότητες trading και 5% στα προϊόντα που φθάνουν στους τελικούς καταναλωτές.
Σύμφωνα με κυβερνητικό έγγραφο που κυκλοφόρησε αλλά τελικά αποσύρθηκε και θα επανακατατεθεί, το προαναφερθέν πλαφόν θα επιβληθεί στη τιμή που προκύπτει από τη μέση τιμής αγοράς συν τις λειτουργικές δαπάνες.
Από το πλαφόν, που στόχο έχει να μην αυξηθούν οι τιμές ενέργειας για τους ρουμάνους καταναλωτές, εξαιρούνται οι εταιρείες που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια και αέριο και μένει φυσικά να φανεί πως και σε ποιο βαθμό θα επηρεάσει την αγορά.
Ο Pyatt, η «μεγάλη νίκη», ο κάθετος διάδρομος…
Πρόσωπο τρίτο: Geoffrey Pyatt.
Ο επί 35ετία Αμερικανός διπλωμάτης που έφθασε έως την θέση του υφυπουργού Εξωτερικών εμφανίστηκε την περασμένη εβδομάδα στη Γερουσία των ΗΠΑ και συγκεκριμένα την υποεπιτροπή για την Ευρώπη και την περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και μίλησε για την ενέργεια.
Ο επί 6ετία πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα, με θητεία και στο Κίεβο, που προώθησε εμφατικά την ενεργειακή και γενικότερα την οικονομική/επιχειρηματική συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ χαρακτήρισε «μεγάλη νίκη» για τις ΗΠΑ την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προχωρήσει στην πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και πετρέλαιο και συνακόλουθα να στραφεί στην αμερικανική ενέργεια.
Παράλληλα, προέβη στην εκτίμηση ότι η ΕΕ θα χρειάζεται αμερικανικό αέριο για «πολλές δεκαετίες» για την παραγωγή ενέργειας βασικού φορτίου και ανέδειξε τον ρόλο του «κάθετου διαδρόμου».
…Οι SMR’s, οι μπαταρίες κι ο νέος ενεργειακός χάρτης
Στη συνεδρίαση διατυπώθηκε η άποψη ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να εστιάσουν στην προώθηση μόνο των ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ αφού, όπως επισημάνθηκε, η Κίνα έχει τον πρώτο λόγο στις ΑΠΕ ως η βασική προμηθεύτρια φωτοβολταϊκών πάνελ στην ευρωπαϊκή αλλά και την παγκόσμια αγορά.
Ο Geoffrey Pyatt αντιπρότεινε οι ΗΠΑ να ασχοληθούν με την αγορά ενέργειας στο σύνολό της κι έφερε ως παράδειγμα την επένδυση σε μπαταρίες που έκανε η ουκρανική DTEC επιλέγοντας την αμερικανική Fluence, η οποία, όπως είπε, πέραν των άλλων ήταν ανταγωνιστική στις τιμές της συγκριτικά με τους κινέζους ανταγωνιστές της (ο ίδιος παρέστη στα εγκαίνια στο Κίεβο τον περασμένο Σεπτέμβριο).
Ανέδειξε ακόμη το ενδιαφέρον που υπάρχει στην Ευρώπη για την πυρηνική ενέργεια και ειδικά τους SMR (ανέφερε ενδεικτικά τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Πολωνία και την Ουκρανία) και προέτρεψε τις αμερικανικές εταιρείες που ασχολούνται με την πυρηνική ενέργεια να αδράξουν την ευκαιρία καθώς, όπως εξήγησε, «το παιχνίδι των SMR εκτός ΗΠΑ θα κριθεί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη που αποτελούν μια «τεράστια (ενεργειακή) τρύπα» αφού εγκαταλείπουν τη ρωσική ενέργεια».
Γενικότερα, το μήνυμα του ήταν ότι «είμαστε μόλις στα πρώτα χρόνια επανασχεδιασμού του ενεργειακού χάρτη της Ευρώπης» και ανέδειξε την εμπιστοσύνη ως το παράγοντα-κλειδί στις σχέσεις μεταξύ αμερικανικών και ευρωπαϊκών εταιρειών.
Διαδρομιστές
Όσοι εμπλέκονται επιχειρηματικά και όσοι υποστηρίζουν γενικότερα τον «κάθετο διάδρομο» απέκτησαν, πάντως, και επωνυμία: «διαδρομιστές».
Πρόκειται για χαρακτηρισμό που (οι παλαιότεροι θα τον θυμούνται) χρησιμοποιούνταν πριν από αρκετά χρόνια στο πολιτικό ρεπορτάζ, την εποχή του ισχυρού δικομματισμού ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, για να αποδώσει εκείνους που κινούνταν παρασκηνιακά στα κυβερνητικά και κομματικά γραφεία.
Τον χαρακτηρισμό είχαν εμπνευστεί δημοσιογράφοι της εποχής βλέποντας στελέχη να κινούνται στους διαδρόμους έξω από τις αίθουσες όπου συνεδρίαζαν κομματικά όργανα και να «ζυμώνονται» αντί να παρακολουθούν τις -συνήθως βαρετές- συνεδριάσεις.
Να, λοιπόν, που μετά από καιρό η λέξη ανανοηματοδοτείται για να αποδώσει τους εμπλεκόμενους και τους υποστηρικτές ενός πολύ μεγάλου project σε ενεργειακό, γεωπολιτικό και οικονομικό επίπεδο.
Aktor: Η εντυπωσιακή πορεία και η έμφαση στην ενέργεια
Πρόσωπο τέταρτο: Αλέξανδρος Εξάρχου.
Από τις κατασκευές και τις παραχωρήσεις στα ακίνητα, την ενέργεια και το facility management ο όμιλος Aktor με τον Αλ. Εξάρχου στο τιμόνι του καταγράφει μια εντυπωσιακή πορεία την τελευταία 10ετία.
Καταλαβαίνω ότι ο όμιλος τα επόμενα χρόνια θα δίνει ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα στην ενέργεια με αιχμή φυσικά το LNG και τις ΑΠΕ.
Ο εθνικός πρωταθλητής κι ο χρησμός
Πρόσωπο πέμπτο: Γιώργος Στάσσης.
«Εθνικό πρωταθλητή», χαρακτήρισε την ΔΕΗ ο πρωθυπουργός στη συνέντευξη στο Foreign Policy, που σας προανέφερα.
Πρόκειται για όρο που χρησιμοποιούνταν κατά κόρον έως τα πρώτα χρόνια του 2000 (κυρίως τότε με τις τράπεζες που κατακτούσαν τα Βαλκάνια) αλλά έκτοτε εγκαταλείφθηκε για να επανέλθει ξανά μετά από μια 20ετία περίπου.
Πολλές συζητήσεις, πάντως, προκάλεσε στην αγορά και μία άλλη φράση του πρωθυπουργού για την ΔΕΗ εν είδει χρησμού: «χρειάζεται να επενδύσουμε στην επιχείρηση για να διασφαλίσουμε ότι έχει τα περιουσιακά στοιχεία για να προχωρήσει σε περισσότερες επενδύσεις τόσο στην παραγωγή όσο και τη διανομή».
Τί ακριβώς να εννοεί;
Θυμίζω ότι κατά παγία τακτική ο Κ. Μητσοτάκης επιλέγει να «ανοίγει» μεγάλα θέματα, που έχουν και επιχειρηματική διάσταση, μιλώντας είτε σε διεθνή συνέδρια είτε σε μέσα ενημέρωσης με διεθνή εμβέλεια.
Το Data Center και οι νέες επιχειρήσεις
Ενδεικτικά της πολύ μεγάλης σημασίας που αποδίδουν από την κυβέρνηση στη ΔΕΗ είναι και όσα είπε ο υφυπουργός Ενέργειας, Νίκος Τσάφος την περασμένη εβδομάδα αναφερόμενος στην επένδυση στο Data Center στη Δυτική Μακεδονία:
«Έχει σημασία να αντιληφθούμε ότι ένα έργο σαν το Data Center έχει την ευκαιρία να δημιουργήσει σχέσεις και να ωθήσει νέες επιχειρήσεις, πέρα από τον ενεργειακό τομέα, διότι στο παρελθόν είχαμε τον λιγνίτη, αλλά ο λιγνίτης δεν κατάφερε να δημιουργήσει κάτι καινούργιο πέρα από το λιγνίτη.
Εδώ έχουμε μια ευκαιρία όχι μόνο να κάνουμε δράσεις στην ενέργεια, αλλά να δημιουργήσουμε μία σύμπραξη μεταξύ ενέργειας και τεχνολογίας μέσω του Data Center, ώστε να μπορέσει η ενέργεια να δώσει ώθηση σε νέες επιχειρηματικές δράσεις.
Άρα, οι επενδύσεις και μόνο της ΔΕΗ στην περιοχή -δεν μιλώ για το ευρύτερο σύμπλεγμα δράσεων που έχει πάρα πολλές εκφάνσεις- δείχνουν και το έμπρακτο ενδιαφέρον της ΔΕΗ στην περιοχή, αλλά και έναν σχεδιασμό ο οποίος θα μεταβεί από ένα καύσιμο σε πολλές διαφορετικές τεχνολογίες, με πολλές διαφορετικές εκφάνσεις και κυρίως να μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε την ενέργεια ως μία βάση πάνω στην οποία μπορούμε να χτίσουμε κάτι περισσότερο.
Αυτός είναι ο σκοπός στον οποίο εμείς στοχεύουμε.
Δεν είναι να αντικαταστήσουμε τον λιγνίτη μόνο με κάποιες άλλες πηγές ενέργειας -θα το κάνουμε αυτό-, αλλά να χρησιμοποιήσουμε την ενέργεια και ως μια βάση για να δημιουργηθεί μια επιπλέον οικονομία».
ΔΕΗ mobile και ΔΕΗ TV;
Μιας και αναφέρομαι στη ΔΕΗ, από την εταιρεία διέψευσαν τα δημοσιεύματα που την έφεραν να δείχνει ενδιαφέρον για τη Nova.
Πολλοί στην αγορά, πάντως, θεωρούν ότι κάποια στιγμή, αργά ή γρήγορα, η ΔΕΗ θα κινηθεί για εξαγορά ή στενή συνεργασία με εταιρεία που παρέχει υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας ή/και (συνδρομητικής) τηλεόρασης.
Ο λόγος είναι απλός: ο ανταγωνισμός (στις τηλεπικοινωνίες) προσφέρει ολοκληρωμένα πακέτα (σταθερή, κινητή, γρήγορο ίντερνετ και τηλεόραση), συνεπώς είναι μονόδρομος για την ΔΕΗ να ενισχύσει το χαρτοφυλάκιο των υπηρεσιών της καθώς σήμερα παρέχει μόνο γρήγορο ίντερνετ κι έχει δρομολογήσει την είσοδό της και στη σταθερή τηλεφωνία.
Συνεπώς, η μετεξέλιξή της σε πάροχο ολοκληρωμένων υπηρεσιών ενέργειας και τηλεπικοινωνιών περνά, εκ των πραγμάτων, από την κινητή και την τηλεόραση.
Διάλογος… υψηλής τάσης
Πρόσωπο έκτο: Νίκος Τσάφος.
Εκτός από την αναφορά στη ΔΕΗ, ο υφυπουργός Ενέργειας έκανε την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή και άλλη αναφορά, που μαθαίνω ότι αναζωπύρωσε την ένταση στις σχέσεις κυβέρνησης-βιομηχανίας.
Ο Ν. Τσάφος, απαντώντας σε ερώτηση για το ενεργειακό κόστος στη βιομηχανία, παρέθεσε στοιχεία από τη Eurostat, σύμφωνα με τα οποία στην ελληνική μεταποίηση αυξήθηκε την περίοδο από το 2019 έως το 2024:
-η απασχόληση κατά 17% με την Ελλάδα πρώτη σε όλη την Ευρώπη,
-η προστιθέμενη αξία κατά 38% (τρίτη η Ελλάδα στην Ευρώπη)
-και η παραγωγή κατά 21% (πέμπτη η Ελλάδα στην Ευρώπη).
«Και στους τρεις δείκτες πάμε καλύτερα, όχι μόνο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αλλά και από χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Βουλγαρία», ανέφερε ο υφυπουργός και πρόσθεσε με νόημα:
«Προφανώς, μια χώρα που είναι στο -11%, όπως είναι η Γερμανία, στη βιομηχανική παραγωγή, θα λάβει διαφορετικά μέτρα από μία χώρα που είναι στο +21%».
Παρέλκει να αναφέρω το κλίμα που επικράτησε στην οδό Ξενοφώντος (γραφεία ΣΕΒ) αλλά και σε μεγάλες ενεργοβόρες βιομηχανίες όταν πληροφορήθηκαν τις δηλώσεις του Ν. Τσάφου.
Παρέλκει επίσης να μεταφέρω το κλίμα στο Μέγαρο Μαξίμου και στο γραφείο του υπουργού Ενέργειας όταν άρχισαν να χτυπούν τα τηλέφωνα από σημαίνοντα στελέχη της βιομηχανίας για να σχολιάσουν (για να το θέσω κομψά) τα λεγόμενα του υφυπουργού.
Η Αίγυπτος, η βιομηχανία και το GREGY
Πρόσωπο έβδομο: Γιώργος Μυλωνάς.
Ο πρόεδρος και CEO της Alumil για να καταδείξει πόσο δυσβάστακτο είναι πλέον το ενεργειακό κόστος για τις βιομηχανίες, είπε ότι εάν επρόκειτο να κατασκευάσει μια νέα βιομηχανική μονάδα, θα προτιμούσε να την κατασκευάσει στην Αίγυπτο παρά στην Ελλάδα.
Φυσικά, ο εμπειρότατος επιχειρηματίας δεν ανέφερε τυχαία την Αίγυπτο αφού η εταιρεία του δραστηριοποιείται 25 χρόνια εκεί καταγράφοντας πολύ καλές επιδόσεις.
Επιχειρηματίας που τον άκουσε, σχολίασε, πάντως, ότι με τη φράση του αυτή ο Γ. Μυλωνάς, εκτός των άλλων, διαφημίζει με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο το project GREGY του Ομίλου Κοπελούζου για τη μεταφορά καθαρής και φθηνής ενέργειας από την Αίγυπτο στην Ελλάδα.
Θυμίζω ότι ο Δημ. Κοπελούζος έχει δηλώσει ότι η ενέργεια που θα έρχεται από τη χώρα των Φαραώ θα είναι 45% φθηνότερη.
H Σισιλιάνα, ο ΔΕΣΦΑ και τα στερεότυπα
Πρόσωπο όγδοο: Maria Sferuzza.
H νέα CEO του ΔΕΣΦΑ με καταγωγή από τη Σικελία έχει 30 χρόνια εμπειρία στη Snam, τον διαχειριστή αερίου στην Ιταλία, και εκτός από την Ευρώπη έχει εργαστεί στις ΗΠΑ, την Ασία και τη Μέση Ανατολή.
Απ’ όσες πληροφορίες συνέλεξα, η Maria Sferuzza είναι κοσμοπολίτισσα, εργασιομανής και επιδεικνύει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πρωτοβουλίες που έχουν στόχο να «σπάσουν» τα στερεότυπα στα ανδροκρατούμενα επαγγέλματα -και- στον χώρο της ενέργειας.
Συνηθίζει μάλιστα να αφηγείται πως ήταν η μία από τις δύο γυναίκες μηχανικούς σε πανεπιστημιακό campus 4.000 ατόμων.
Το Πεντάγωνο και οι συσκέψεις
Μιας και αναφέρομαι στη νέα CEO του ΔΕΣΦΑ, εκτιμώ πως θα ενημερωθεί από τους συνεργάτες της ότι σε τέτοιους ταραγμένους καιρούς που διανύουμε είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα κληθεί σε συσκέψεις στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας με αντικείμενο τις κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Το ίδιο είχε συμβεί το 2022, αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή στη Ουκρανία, όταν η τότε CEO του ΔΕΣΦΑ Maria Rita Galli προσκαλούνταν και έπαιρνε μέρος σε ανάλογες συσκέψεις.
Όχι όμως καθ’ όλη τη διάρκειά τους καθώς όταν συζητούνταν (απόρρητα) θέματα εθνικής ασφάλειας της ζητούσαν ευγενικά να βγει από την αίθουσα.
