Καλημέρα σας. Από το TACO στο NACHO. Όχι, δεν πρόκειται για τις γνωστές λιχουδιές της μεξικάνικης κουζίνας αλλά για ακρωνύμια δύο φράσεων που -εμπνευσμένες από τις μεξικάνικες γεύσεις- αποδίδουν την εξέλιξη της κατάστασης στον Κόλπο.
Το TACO συμπυκνώνει τη φράση «Trump always chickens out», δηλαδή ο Trump πάντοτε υπαναχωρεί από φόβο.
Το NACHO συμπυκνώνει τη φράση «Not a chance Hormuz opens», δηλαδή δεν υπάρχει περίπτωση να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ.
Τις εν λόγω φράσεις πόσταρε ο γνωστός αρθρογράφος του Bloomberg για ενεργειακά θέματα Javier Bias και αποτυπώνουν το κλίμα που επικρατεί στους traders και γενικότερα στην παγκόσμια αγορά.
«Παγωμένη» σύγκρουση, «καυτές» τιμές
Ο χρόνος κυλά, βρισκόμαστε ήδη στις 3 Μαΐου, δηλαδή στον τρίτο μήνα από την έναρξη των επιχειρήσεων και διέξοδος δεν φαίνεται.
Η σύγκρουση είναι για την ώρα «παγωμένη» αλλά οι απειλές για επανέναρξη των επιχειρήσεων και περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης είναι «καυτές».
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν (σχεδόν) κλειστά και το σκηνικό αβεβαιότητας εκτινάσσει τις τιμές πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022.
Αναλυτές μιλούν ήδη για τη χειρότερη διαταραχή στην ενεργειακή ιστορία του πλανήτη.
Καταρρίπτουν ρεκόρ του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου
Οι Αμερικανοί είναι για την ώρα οι μεγάλοι κερδισμένοι.
Οι εξαγωγές πετρελαίου από τις ΗΠΑ έφθασαν στην ποσότητα-ρεκόρ των 6,44 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα.
Οι ΗΠΑ είναι πλέον καθαρός εξαγωγέας πετρελαίου, κάτι που έχει να συμβεί από το 1943 (!) σε ετήσια βάση και από το 1944 (!) σε μηνιαία.
Πετρέλαιο και όπλα
Η κρίση πλήττει με ένταση την Ευρώπη που παραμένει εξαρτημένη από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.
Ένα στοιχείο και μόνο είναι χαρακτηριστικό:
Λόγω της κρίσης στον Κόλπο και στο διάστημα που διαρκεί, η επιπλέον επιβάρυνση για την Ευρώπη -από το αυξημένο κόστος αγοράς υδρογονανθράκων- υπολογίζεται στα 27 δις ευρώ.
Την ίδια ώρα το κόστος των πολεμικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ δεν υπερβαίνει τα 25 δις δολάρια.
Τα συμπεράσματα είναι προφανή…
Ενεργειακός χάρτης
Ένα είναι βέβαιο: ότι δεν θα μείνει τίποτε ίδιο στον τομέα της ενέργειας.
Ο ενεργειακός χάρτης του κόσμου και ειδικά της Ευρώπης ξαναγράφεται.
Κάτι ανάλογο συνέβη, άλλωστε, και μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
Η διαφορά με το σήμερα είναι ότι πρόκειται και για κρίση αερίου, όχι μόνο πετρελαίου.
Η μάχη της…αντλίας
Η απάντηση της Ευρώπης φαίνεται να είναι η επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του ποσοστού ηλεκτρικής ενέργειας στο συνολικό ενεργειακό μείγμα.
Η μία χώρα μετά την άλλη παρουσιάζουν (νέα) σχέδια αντικατάστασης ορυκτών καυσίμων από ηλεκτρική ενέργεια με αιχμή τις ΑΠΕ, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τις αντλίες θερμότητας.
Την περασμένη εβδομάδα η Γαλλία παρουσίασε ανάλογη στρατηγική θέτοντας στόχο, μεταξύ άλλων, την εγκατάσταση 1 εκατομμυρίου αντλιών θερμότητας ετησίως έως το 2030.
Μουσειακό είδος οι καυστήρες πετρελαίου
Οι αντλίες θερμότητας εξελίσσονται στο νέο «καυτό» θέμα και στην ελληνική ενεργειακή αγορά.
Θεωρούνται πλέον asset σε μια νέα οικοδομή και ενισχύουν την ελκυστικότητας μιας κατοικίας, όπως βεβαιώνουν οι ασχολούμενοι με το real estate.
Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, που «ξεπάγωσε» η οικοδομή, οι πολυκατοικίες που κατασκευάζονται έχουν είτε καυστήρες αερίου είτε αντλίες θερμότητας - οι καυστήρες πετρελαίου εξελίσσονται σε μουσειακό είδος.
Η ζήτηση για αντλίες θερμότητας είναι βέβαιο ότι θα αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια και οι πάροχοι, που αναλαμβάνουν πλέον και τα προγράμματα «Εξοικονομώ, ετοιμάζονται για τη μεγάλη μάχη.
Η ΔΕΗ έχει αναμφίβολα τον πρώτο λόγο αλλά και οι υπόλοιπες εταιρείες είναι δεδομένο ότι προτίθενται να διεκδικήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κομμάτι απ’ αυτό το δυναμικά αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς.
Θερμοσίφωνες σε 24 εκατομμύρια κτίρια
Μιας και αναφέρομαι στην ΕΕ, ιδιαίτερη θετική για την ελληνική οικονομία κρίνεται η αναγνώριση των Ηλιακών Θερμικών ως μιας σπουδαίας πηγής Πράσινης Μετάβασης και στήριξης της ενεργειακής ανεξαρτησίας και στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Πρόκειται για απόφαση που ενισχύει καθοριστικά την ελληνική βιομηχανία ηλιακών θερμικών (θερμοσίφωνες) και την οποία προώθησε, με επιμονή, σχέδιο και συνεργασίες, επί 1,5 χρόνο ο αντιπρόεδρος της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και επικεφαλής της ευρωομάδας του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης.
Νέος στόχος τώρα να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση από τα ευρωπαϊκά Ταμεία, ώστε, όπως δηλώνει ο Ι. Μανιάτης, «στα επόμενα 7 χρόνια να έχουν εγκατασταθεί ηλιακοί θερμοσίφωνες σε διπλάσιο αριθμό κτιρίων από τα σημερινά 12.000.000 ευρωπαϊκά κτίρια (κατοικίες κι επαγγελματικά), να έχουν τριπλασιαστεί οι εργαζόμενοι του τομέα και μέσα από τη στήριξη της Έρευνας και Καινοτομίας να αποκτήσει η Ελλάδα και η Ευρώπη έναν κορυφαίο τομέα Πράσινης Μετάβασης».
Ο… πόλεμος των αγωγών της ειρήνης
Την ίδια ώρα ομηρικές είναι οι μάχες σε εθνικό αλλά και επιχειρηματικό επίπεδο για τους αγωγούς αερίου στην Ευρώπη, στο πλαίσιο της αντικατάστασης του ρωσικού από LNG, κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά από τις ΗΠΑ.
Από την Κροατία που βρέθηκε την περασμένη εβδομάδα για τη σύνοδο της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright έκανε λόγο για «αγωγούς ειρήνης του Trump» (Trump Peace Pipelines), τονίζοντας ότι χρησιμοποιεί τη λέξη «αγωγοί» στον πληθυντικό αριθμό.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο θέλησε προφανώς να στείλει μήνυμα ότι οι ΗΠΑ θέλουν και ενισχύουν (χρηματοδοτούν) τις ενεργειακές υποδομές εκείνες που είναι απαραίτητες για να πωλούν το LNG τους, χωρίς να αποκλείουν κάποιες.
0,0% οι πιθανότητες για το net zero
Ο Chris Wright, ο οποίος συναντήθηκε -για ακόμη μια φορά- με τον Σταύρο Παπασταύρου στο Ντουμπρόβνικ, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις ενεργειακές υποδομές και κάλεσε τα ευρωπαϊκά κράτη να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ.
Εκτενή αναφορά έκανε στην πράσινη μετάβαση, την οποία επιχείρησε να αποδομήσει χαρακτηρίζοντάς την «κολοσσιαίων διαστάσεων κακή ιδέα».
«Οι πιθανότητες για τις οικονομίες της Ευρώπης να επιτύχουν την ανθρακική ουδετερότητα έως το 2050 είναι 0,0%» (!) προέβλεψε.
Πάντως, αναγνώρισε ότι η κλιματική αλλαγή είναι υπαρκτή, σημειώνοντας όμως ότι η αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1ο C σε έναν αιώνα είναι κάτι που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα αντιληφθούν καν.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ εμφανίστηκε θετικός, εκτός φυσικά από τα ορυκτά καύσιμα, και στην πυρηνική ενέργεια.
Μάλιστα στην ομιλία του προσάρμοσε στα ευρωπαϊκά δεδομένα το γνωστό σύνθημα της κυβέρνησης Trump λέγοντας εμφατικά:
«Let’s make Europe’s energy great again» (Ας κάνουμε τον ενεργειακό τομέα της Ευρώπη μεγάλο ξανά).
Η ευρωπαϊκή εκστρατεία της AKTOR
Προς την κατεύθυνση αυτή δραστηριοποιείται δυναμικά η AKTOR που την περασμένη εβδομάδα συνήψε deal, ύψους 6 δις ευρώ, για την εισαγωγή αμερικανικού LNG στην Αλβανία, ενώ ετοιμάζει κι άλλα στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο ισχυρός άνδρας του ομίλου Αλέξανδρος Εξάρχου δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενέργεια και έχοντας ήδη καλλιεργήσει επιμελώς ένα δίκτυο προσωπικών επαφών και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, έρχεται η ώρα να θερίσει τους καρπούς των προσπαθειών του.
Μαθαίνω μάλιστα ότι αυτά που έρχονται είναι πολύ πιο εντυπωσιακά…
Σύννεφα στο deal
Επισημαίνω ότι το deal με τους Αλβανούς έγινε από την AKTOR LNG USA, η οποία λειτουργεί ως ανεξάρτητη θυγατρική του ομίλου και δεν συνδέεται με την ATLANTIC SEE, την εταιρεία που έχει ιδρύσει ο AKTOR σε συνεργασία με τη ΔΕΠΑ Εμπορίας.
Τί μπορεί να σημαίνει αυτό;
Μαθαίνω από διάφορες πηγές, κυρίως κυβερνητικές, για σύννεφα που συσσωρεύονται πάνω από το deal των δύο εταιρειών.
Κι ο ίδιος ο Αλέξανδρος Εξάρχου στο conference call με τους αναλυτές είπε από την μία ότι η συμφωνία AKTOR-ΔΕΠΑ Εμπορίας παραμένει σε ισχύ, ωστόσο οι πρόσφατες συμφωνίες της πρώτης θα αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης με την δεύτερη.
Η «περιφερειάρχης» Kimberly
Παρούσα στην υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ της AKTOR LNG USA και της κρατικής εταιρείας φυσικού αερίου της Αλβανίας ALBGAZ και η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Kimberly Gyilfoyle, η οποία ασχολείται κατά κόρον με την οικονομική και δη την ενεργειακή διπλωματία.
Είναι προφανές ότι η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα, έχοντας άμεση πρόσβαση στον πρόεδρο Trump, έχει αναλάβει ρόλο προωθώντας τα αμερικανικά συμφέροντα στο σύνολο της νοτιοανατολικής Ευρώπης, γεγονός δυνάμει θετικό -και- για εκείνες τις ελληνικές επιχειρήσεις που διαθέτουν τη βούληση και τους πόρους να «διαβάζουν» την περιοχή με όρους μέλλοντος.
Αντίστροφος κάθετος διάδρομος
Εκτός, πάντως, από τον κάθετο διάδρομο, τον τελευταίο καιρό άκουσα και για τον αντίστροφο κάθετο διάδρομο με χώρα αφετηρίας τη Ρουμανία.
Η χώρα του Δράκουλα ξεκινά το 2027 την εμπορική λειτουργία του κοιτάσματος φυσικού αερίου Neptun Deep με αποθέματα που υπολογίζονται άνω των 100 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων.
Οι ποσότητες αερίου υπερβαίνουν προφανώς την εγχώρια κατανάλωση, οπότε η Ρουμανία σχεδιάζει ήδη να στραφεί σε εξαγωγές τόσο προς βορρά όσο και προς νότο, αξιοποιώντας φυσικά και τον κάθετο διάδρομο.
Με το εν λόγω κοίτασμα η Ρουμανία θα καταστεί πρώτη χώρα της ΕΕ στην παραγωγή φυσικού αερίου.
Ο ανασχηματισμός της Ursula…
Σ’ αυτό το εκρηκτικό, και πάντως συναρπαστικό, περιβάλλον για την ενέργεια, «σπάει» το Δανέζικο δίδυμο Jorgensen για την ενέργεια στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Από 1ης Ιουνίου Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Ευρ. Επιτροπής αναλαμβάνει η Γαλλίδα Céline Gauer, στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για 32 χρόνια.
Η μέχρι τώρα γενική διευθύντρια Ενέργειας Ditte Juul Jorgensen μετακινείται στην ιδιαίτερα σημαντική Γενική Διεύθυνση Εμπορίου, στη θέση της Γερμανίδας Sabine Weyand, η οποία αναλαμβάνει συμβουλευτικό ρόλο στη γενική γραμματεία της Ευρ. Επιτροπής και παράλληλα θα διδάσκει στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία.
Πρόκειται για τον πρώτο μεγάλο ανασχηματισμό στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή επί θητείας της Ursula von den Leyen.
Αφετηρία του ανασχηματισμού θεωρείται η κόντρα της Sabine Weyand, που ηγείτο επί 7 χρόνια της DG Trade, με τους προϊσταμένους της σχετικά με το εάν η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ είναι συμβατή με τους διεθνείς κανόνες εμπορίου.
Μια βιολοντσελίστρια στην Ενέργεια…
Η νέα γενική διευθύντρια Ενέργειας Céline Gauer είναι τα τελευταία έξι χρόνια γενική διευθύντρια στην Task Force για τον Μηχανισμό (Ταμείο) Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Στο παρελθόν θήτευσε στις Γενικές Διευθύνσεις Ανταγωνισμού, στην οποία ασχολήθηκε επί μακρόν με θέματα των αγορών ενέργειας, και Υγείας-Ασφάλειας Τροφίμων.
Στον ελεύθερο χρόνο της παίζει βιολοντσέλο και αποτελεί μάλιστα μέλος της συμφωνικής ορχήστρας Bruocsella στις Βρυξέλλες.
…Κι ένας πιανίστας στο ΠΑΣΟΚ
Την ίδια ώρα ένας πιανίστας, ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης, προσχωρεί στο ΠΑΣΟΚ.
Πλέον το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης διαθέτει το δίδυμο των ευρωβουλευτών (Μανιάτης-Φαραντούρης) που ασχολούνται κατά κόρον με την ενέργεια συναποτελώντας δυάδα κρούσης στο συγκεκριμένο τομέα, τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Αθήνα.
Το έλλειμμα έφαγε τη μείωση των ΥΚΩ
Στην ελληνική πολιτική σκηνή, πάντως, ο ενεργειακός τομέας υφίσταται τις συνέπειες της τοξικότητας καθώς όσα έγιναν την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή, στη συζήτηση επί του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος κα Ενέργειας, μόνο τιμή δεν περιποιούν, με τις ευθύνες να έχουν ονοματεπώνυμο.
Προσπερνώντας, πάντως, τις λεκτικές κορόνες, στέκομαι σε δύο ειδήσεις που προέκυψαν από το υφυπουργό Ενέργειας, Νίκο Τσάφο
Η πρώτη αφορά για το πότε θα αρχίσει να γίνεται αισθητή στους λογαριασμούς ρεύματος η μείωση του κόστους χάρις στις διασυνδέσεις της ηπειρωτικής χώρας με τα νησιά.
Είπε ο Ν. Τσάφος απαντώντας σε πολλούς βουλευτές που το έθεσαν:
«Τί ακούμε σήμερα; “Έχει συνδεθεί η Κρήτη, γιατί δεν πέφτουν οι χρεώσεις των ΥΚΩ;”.
Είναι ένα σωστό ερώτημα και θέλω να το απαντήσω ξεκάθαρα.
Ο λόγος είναι γιατί ο λογαριασμός των ΥΚΩ, ο λεγόμενος «ΕΛΥΚΩ», είχε ένα συσσωρευτικό έλλειμμα 500 εκατομμύρια.
Γιατί είχε ένα συσσωρευτικό έλλειμμα 500 εκατομμύρια; Γιατί τα νησιά μας καίνε πετρέλαιο, λόγω των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα το πετρέλαιο είναι πάρα πολύ ακριβό.
Εμείς δεν θέλαμε να αυξήσουμε τις χρεώσεις στους καταναλωτές και άρα, τα έξοδα του λογαριασμού και τα έσοδα του λογαριασμού δημιούργησαν ένα συσσωρευτικό έλλειμμα.
Και τι κάνουμε; Με τη διασύνδεση της Κρήτης αυτό το ισοζύγιο αλλάζει και ανακοινώσαμε ότι θα μειώσουμε πρώτα τις ΥΚΩ για τη βιομηχανία, για να μπορέσουμε να δώσουμε μια επιπλέον στήριξη στη βιομηχανία μας.
Άρα, σε βάθος χρόνου θα μειωθούν οι ΥΚΩ, αλλά πρέπει να έχουμε και την επίγνωση του τι εικόνα έχει ο λογαριασμός».
Τα φ/β, η επιδότηση 200 εκ. και ο αστερίσκος
Η δεύτερη είδηση αφορά στην επιδότηση των παραγωγών με φωτοβολταϊκά, με βάση και την πρόταση της ΠΟΣΠΗΕΦ για επιδότηση 200 εκατ. ευρώ ετησίως.
«Περικοπές και μηδενικές τιμές έχουν όλες οι χώρες που έχουν βάλει πολλά φωτοβολταϊκά στο σύστημά τους. Το βλέπουμε στην Ευρώπη, στην Αμερική, στην Αυστραλία.
Και το ζήτημα το οποίο έχει τεθεί στο Κοινοβούλιο είναι αν θα αποζημιώσουμε αυτούς τους παραγωγούς. Εύλογο ερώτημα», ανέφερε ο υφυπουργός Ενέργειας και εξήγησε:
«Όταν λέμε να στηρίξουμε τους παραγωγούς, αυτό εννοούμε: από κάπου πρέπει να βρούμε, να πάρουμε 200 εκατομμύρια και να τα δώσουμε στους παραγωγούς.
Σε ποιους παραγωγούς;
Σε παραγωγούς που είχαν μια εγγυημένη τιμή και έχουν ακόμη μια εγγυημένη τιμή με το κράτος, με έναν μόνο αστερίσκο: Για είκοσι χρόνια θα σας πληρώνει το κράτος μια εγγυημένη τιμή, εκτός από τις ώρες -που για δύο ώρες και παραπάνω- η τιμή είναι μηδενική.
Δηλαδή, θα σας πληρώνουμε για είκοσι χρόνια όποια ώρα και να παράγετε, εκτός από τις στιγμές που η ενέργεια που παράγεται δεν έχει καμία αξία. Αυτός είναι ο μόνος αστερίσκος που έχουμε».
Ο Νίκος Τσάφος ανέφερε ότι πρέπει να συνυπολογιστεί, εκτός από τα δημοσιονομικά όρια, και το δίκαιο του αιτήματος, καθώς, όπως υπογράμμισε, είναι οι πολλές ώρες με μηδενικές τιμές στα φωτοβολταικά που συνέβαλαν στο να διατηρηθεί τον Απρίλιο στα 89 ευρώ/μεγαβατώρα η χονδρική τιμή ενέργειας, που με τη σειρά της οδήγησε στο να παραμείνουν σταθερά και τα τιμολόγια λιανικής παρά τη ραγδαία αύξηση στις τιμές των καυσίμων.
Το 13ο επίδομα γίνεται 13η σύνταξη…
Μιας και ο λόγος για επιδοτήσεις, όταν πέρυσι είχε ανακοινωθεί η καταβολή -σε μόνιμη βάση- επιδόματος 250 ευρώ σε χαμηλοσυνταξιούχους και άλλες ευάλωτες ομάδες πριν τις γιορτές των Χριστουγέννων, είχα επισημάνει από αυτή εδώ τη στήλη ότι πρόκειται στην ουσία για το «13ο επίδομα» αφού είναι συνδυασμός επιδόματος και 13ης σύνταξης.
Για το 2026 η κυβέρνηση το αύξησε στα 300 ευρώ και διεύρυνε την περίμετρο των δικαιούχων του.
Έχω την αίσθηση ότι τα επόμενα χρόνια το 13ο επίδομα θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο.
Πόσο; Απ’ όσα ακούω, καταλαβαίνω ότι στόχος είναι -σταδιακά- να φθάσει στα επίπεδα της εθνικής σύνταξης, που σήμερα ανέρχεται σε κάτι λιγότερο από 450 ευρώ, τόσο για ουσιαστικούς λόγους (στήριξη νοικοκυριών με χαμηλά εισοδήματα) όσο και επικοινωνιακούς (να μπορεί να προβληθεί ως «13η σύνταξη», χωρίς, όμως, επισήμως να καλείται σύνταξη).
