Αισθητή βελτίωση στην εικόνα των υδατικών αποθεμάτων της Αττικής έφερε η φετινή χειμερινή περίοδος, χωρίς ωστόσο να ανατρέπει τη γενικότερη ανησυχητική τάση που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Οι αυξημένες βροχοπτώσεις των τελευταίων εβδομάδων ενίσχυσαν τους βασικούς ταμιευτήρες που τροφοδοτούν το λεκανοπέδιο, προσφέροντας μια πρόσκαιρη ανάσα στο υδροδοτικό σύστημα.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τα συνολικά αποθέματα σε Μόρνο, Εύηνο, Υλίκη και Μαραθώνα διαμορφώθηκαν στα τέλη Μαρτίου του 2026 κοντά στα 723,6 εκατ. κυβικά μέτρα, παρουσιάζοντας βελτίωση σε σχέση με το 2025. Ωστόσο, η σύγκριση με προηγούμενα έτη αποτυπώνει με σαφήνεια την υποχώρηση των διαθέσιμων πόρων, καθώς πριν από λίγα χρόνια τα επίπεδα ξεπερνούσαν το 1 δισ. κυβικά μέτρα, ενώ το 2022 άγγιζαν ακόμη και το 1,3 δισ.
Η εικόνα αυτή αντανακλά μια νέα συνθήκη, όπου η κλιματική πίεση και η παρατεταμένη ανομβρία οδηγούν σε συστηματική μείωση των αποθεμάτων. Τα τελευταία χρόνια, οι εισροές νερού υπολείπονταν σημαντικά της κατανάλωσης, δημιουργώντας ετήσια ελλείμματα εκατοντάδων εκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Αν και φέτος το ισοζύγιο σχεδόν ισορρόπησε, το πρόβλημα παραμένει δομικό.
Ο σχεδιασμός της ΕΥΔΑΠ
Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΥΔΑΠ επιταχύνει τον σχεδιασμό τόσο για μεγάλα έργα υποδομής όσο και για άμεσες παρεμβάσεις ενίσχυσης του συστήματος. Κεντρική θέση στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό καταλαμβάνει το έργο «Εύρυτος», που προβλέπει τη μερική εκτροπή ποταμών προς τον Εύηνο και εκτιμάται ότι μπορεί να προσθέσει έως 200 εκατ. κυβικά μέτρα νερού ετησίως.
Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκονται παρεμβάσεις «ταχείας απόδοσης», όπως η ενεργοποίηση γεωτρήσεων και η αξιοποίηση υπόγειων υδάτων, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν άμεσα τα διαθέσιμα αποθέματα. Ωστόσο, πρόκειται για λύσεις με αυξημένο ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα, γεγονός που περιορίζει τη χρήση τους σε πιο έκτακτες συνθήκες.
Στροφή στην επαναχρησιμοποίηση: Η νέα στρατηγική της Ψυτάλλειας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένων πιέσεων, η επαναχρησιμοποίηση νερού αναδεικνύεται σε κομβικό εργαλείο για τη διασφάλιση της επάρκειας. Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται το έργο «Ψυτάλλεια 3.0», που αναμένεται να σηματοδοτήσει μια νέα φάση στη διαχείριση των υδάτινων πόρων της Αττικής.
Στη συνεδρίαση της 29ης Απριλίου, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΥΔΑΠ αναμένεται να δώσει το «πράσινο φως» για την εκκίνηση του διαγωνισμού μελέτης, ανοίγοντας τον δρόμο για την αναβάθμιση της μεγαλύτερης εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων της χώρας.
Σήμερα, τεράστιοι όγκοι επεξεργασμένου νερού καταλήγουν στη θάλασσα. Με την εισαγωγή τεταρτοβάθμιας επεξεργασίας, το έργο φιλοδοξεί να μετατρέψει αυτό το «απόβλητο» σε αξιοποιήσιμο πόρο. Εκτιμάται ότι έως και 750.000 κυβικά μέτρα ημερησίως θα μπορούν να επαναχρησιμοποιούνται, κυρίως για βιομηχανικές και αρδευτικές χρήσεις.
Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου η ζήτηση για νερό αυξάνεται, ιδίως από ενεργοβόρους κλάδους και νέες επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας, όπως τα data centers. Η διάθεση ανακυκλωμένου νερού μπορεί να μειώσει την πίεση στα δίκτυα πόσιμου νερού και να συγκρατήσει το κόστος για τη βιομηχανία.
Προκλήσεις και τεχνικά εμπόδια
Η υλοποίηση της «Ψυτάλλεια 3.0» συνοδεύεται από σημαντικές τεχνικές και οικονομικές προκλήσεις. Μεταξύ αυτών, η ανάγκη δημιουργίας νέων υποδομών μεταφοράς, καθώς το επεξεργασμένο νερό θα πρέπει να ανυψώνεται από το επίπεδο της θάλασσας προς περιοχές με μεγαλύτερο υψόμετρο στην Αττική.
Παράλληλα, κρίσιμη θα είναι η επιλογή των κατάλληλων τεχνολογιών επεξεργασίας και ενεργειακής διαχείρισης, ώστε το έργο να είναι βιώσιμο σε βάθος χρόνου. Σημαντικό ρόλο θα παίξει και η διαμόρφωση ενός σαφούς τιμολογιακού πλαισίου για το ανακυκλωμένο νερό, με στόχο να καταστεί ελκυστικό για τους τελικούς χρήστες.
Η επόμενη ημέρα για το νερό στην Αττική
Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του υδροδοτικού συστήματος της Αττικής δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε μία μόνο λύση. Ο συνδυασμός μεγάλων έργων, άμεσων παρεμβάσεων και καινοτόμων πρακτικών, όπως η επαναχρησιμοποίηση νερού, διαμορφώνει ένα νέο μοντέλο διαχείρισης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η «Ψυτάλλεια 3.0» δεν αποτελεί ένα ακόμη έργο υποδομής, αλλά μια στρατηγική επιλογή που επαναπροσδιορίζει τον ρόλο του νερού.
