Με ισχυρότερα ενεργειακά «όπλα» φαίνεται να εισέρχεται στη θερινή περίοδο η Ελλάδα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, παρά το περιβάλλον αβεβαιότητας που εξακολουθούν να δημιουργούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Κεντρικό στοιχείο της εικόνας αυτής αποτελεί η εντυπωσιακή ενίσχυση του εξαγωγικού χαρακτήρα της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία λειτουργεί πλέον ως παράγοντας σταθερότητας για το εγχώριο σύστημα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, η χώρα έχει μετατραπεί από καθαρό εισαγωγέα σε σημαντικό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, εξέλιξη που διαφοροποιεί ουσιαστικά τη θέση της στην περιφερειακή αγορά. Ενδεικτικά, κατά τον Μάιο οι ροές ηλεκτρικής ενέργειας προς τη Βουλγαρία ήταν κυρίαρχες σχεδόν σε όλη τη διάρκεια του μήνα, με τις εξαγωγές να πραγματοποιούνται στο μεγαλύτερο μέρος των ωρών λειτουργίας της αγοράς.
Η εικόνα αυτή, όπως εξήγησε, δεν αποτελεί μόνο ένδειξη επάρκειας παραγωγής αλλά και μηχανισμό προστασίας απέναντι στις υψηλότερες τιμές που καταγράφονται σε γειτονικές χώρες. Οι διασυνδέσεις λειτουργούν συχνά στα όριά τους, απορροφώντας την πλεονάζουσα ελληνική παραγωγή και περιορίζοντας τον κίνδυνο μεταφοράς ακριβότερης ενέργειας από τις περιφερειακές αγορές.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συνολική μεταβολή του ενεργειακού προφίλ της χώρας. Όπως σημείωσε ο υφυπουργός, πριν από λίγα χρόνια η Ελλάδα κάλυπτε σημαντικό μέρος των αναγκών της μέσω εισαγωγών ηλεκτρισμού, ενώ σήμερα συγκαταλέγεται μεταξύ των μεγαλύτερων εξαγωγικών δυνάμεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον συγκεκριμένο τομέα. Παράλληλα, απέρριψε τις εκτιμήσεις ότι γειτονικές αγορές επωφελούνται από φθηνή ελληνική ενέργεια για να την επανεξάγουν ακριβότερα, υποστηρίζοντας ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν σταθερά χαμηλότερες τιμές στην ελληνική αγορά.
Χαμηλότερη αφετηρία στις τιμές
Η εξαγωγική δυναμική συνοδεύεται και από μια πιο ευνοϊκή αφετηρία ως προς τις χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Η ελληνική αγορά καταγράφει χαμηλότερα επίπεδα τιμών σε σύγκριση με άλλες χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, στοιχείο που ενισχύει τις προσδοκίες για ένα πιο διαχειρίσιμο καλοκαίρι.
Τα στοιχεία του Μαΐου δείχνουν ότι η μέση τιμή στην Ελλάδα κινήθηκε αισθητά χαμηλότερα από εκείνη αγορών όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ουγγαρία, επιβεβαιώνοντας τη βελτιωμένη ανταγωνιστικότητα του εγχώριου συστήματος.
Τα τρία «στηρίγματα» του συστήματος
Στην εκτίμηση ότι οι πιθανότητες εμφάνισης ακραίων τιμών παραμένουν περιορισμένες συμβάλλουν, σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τρεις βασικοί παράγοντες.
Ο πρώτος αφορά τα υψηλά υδάτινα αποθέματα στα υδροηλεκτρικά έργα. Τα φράγματα εισέρχονται στη θερινή περίοδο με σημαντικές ποσότητες νερού, προσφέροντας πολύτιμη ευελιξία στο σύστημα σε περιόδους αυξημένης ζήτησης.
Ο δεύτερος σχετίζεται με την ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας. Οι πρώτες μονάδες μπαταριών που έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία προσθέτουν ισχύ κατά τις ώρες αιχμής, ενώ νέα έργα αναμένεται να ακολουθήσουν τους επόμενους μήνες. Η εξέλιξη αυτή εκτιμάται ότι θα περιορίσει την εξάρτηση από ακριβότερες μονάδες φυσικού αερίου, ιδιαίτερα κατά τις βραδινές ώρες.
Τρίτος παράγοντας είναι η συνεχιζόμενη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η εγκατεστημένη ισχύς από ΑΠΕ έχει αυξηθεί περαιτέρω σε σχέση με πέρυσι, με αποτέλεσμα η πρόσθετη παραγωγή να υπερκαλύπτει την αύξηση της ζήτησης. Η εξέλιξη αυτή συνεχίζει να ασκεί καθοδικές πιέσεις στις τιμές, κυρίως κατά τις μεσημβρινές ώρες όπου η παραγωγή από φωτοβολταϊκά κορυφώνεται.
Δεν βλέπει νέα ενεργειακή κρίση
Παρά τις ανησυχίες που εκφράστηκαν μετά την κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή, ο κ. Τσάφος υποστήριξε ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν επιβεβαιωθεί τα σενάρια που προέβλεπαν εκρηκτική άνοδο των τιμών ή ανάγκη λήψης έκτακτων μέτρων στήριξης.
Ο ίδιος πάντως εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς την πορεία των επόμενων μηνών, επισημαίνοντας ότι η ενεργειακή αγορά εξακολουθεί να επηρεάζεται από παράγοντες όπως οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου και οι γεωπολιτικές εξελίξεις. Ωστόσο, εκτίμησε ότι η Ελλάδα διαθέτει σήμερα περισσότερα εργαλεία διαχείρισης κινδύνων σε σχέση με το παρελθόν, χάρη στην ενίσχυση των ΑΠΕ, των υδροηλεκτρικών αποθεμάτων, της αποθήκευσης και του εξαγωγικού της αποτυπώματος.
«Όχι» σε φόρο υπερκερδών στα διυλιστήρια
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο επιβολής φόρου υπερκερδών στα διυλιστήρια, ο υφυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν εξετάζεται μια τέτοια πρωτοβουλία.
Όπως ανέφερε, σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται στο επίκεντρο, βασική προτεραιότητα παραμένει η απρόσκοπτη τροφοδοσία της αγοράς με καύσιμα και η διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της εφοδιαστικής αλυσίδας.
