Σε φάση αναμονής για το «πράσινο φως» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται το πακέτο μέτρων που προωθεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη στήριξη των μικρομεσαίων παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά, οι οποίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρή πίεση λόγω των παρατεταμένων μηδενικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.
Η ελληνική πλευρά έχει ήδη αποστείλει σχετική επιστολή στις Βρυξέλλες, ζητώντας την έγκριση παρεμβάσεων που στόχο έχουν να περιορίσουν τις απώλειες εισοδήματος των παραγωγών, χωρίς να διαταραχθεί το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο λειτουργίας της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι μηδενικές τιμές «πιέζουν» τα φωτοβολταϊκά
Το τελευταίο διάστημα, η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ και κυρίως των φωτοβολταϊκών έχει οδηγήσει σε ολοένα συχνότερα φαινόμενα μηδενικών ή ακόμη και αρνητικών τιμών στην αγορά ηλεκτρισμού, κυρίως κατά τις μεσημβρινές ώρες υψηλής ηλιοφάνειας.
Για μεγάλο αριθμό φωτοβολταϊκών έργων που λειτουργούν με συμβάσεις διαφορικής προσαύξησης (CfD), αυτό μεταφράζεται σε απώλεια αποζημίωσης, καθώς το ισχύον καθεστώς προβλέπει ότι όταν η τιμή στην αγορά παραμένει μηδενική για δύο συνεχόμενες ώρες ή περισσότερο, οι παραγωγοί δεν αποζημιώνονται για την ενέργεια που εγχέουν στο σύστημα.
Το πρόβλημα έχει λάβει πλέον μεγάλες διαστάσεις, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες μονάδες και αγροτικά φωτοβολταϊκά. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν τεθεί υπόψη του ΥΠΕΝ από φορείς του κλάδου, τον Απρίλιο οι ώρες μηδενικών τιμών επηρέασαν ποσοστό άνω του 70% της συνολικής φωτοβολταϊκής παραγωγής σε συγκεκριμένες χρονικές ζώνες.
Η συνάντηση στο ΥΠΕΝ και οι δεσμεύσεις Παπασταύρου
Το ζήτημα τέθηκε επί τάπητος σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο ΥΠΕΝ με τη συμμετοχή της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Παραγωγών Ηλεκτρικής Ενέργειας από Φωτοβολταϊκά (ΠΟΣΠΗΕΦ).
Κατά τη διάρκεια των επαφών, οι εκπρόσωποι των παραγωγών περιέγραψαν την ασφυκτική οικονομική κατάσταση που δημιουργείται, υπογραμμίζοντας ότι πολλές εγκαταστάσεις δυσκολεύονται πλέον να καλύψουν ακόμη και βασικές λειτουργικές ή δανειακές υποχρεώσεις.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου φέρεται να αναγνώρισε τη σοβαρότητα του προβλήματος, σημειώνοντας ότι οι μικρομεσαίοι παραγωγοί αποτελούν κρίσιμο πυλώνα της εγχώριας αγοράς ΑΠΕ και ότι το υπουργείο αναζητά λύσεις συμβατές τόσο με την ελληνική όσο και με την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Τα δύο μέτρα που ζητά η Ελλάδα
Σύμφωνα με πληροφορίες, το ΥΠΕΝ εισηγείται στην Κομισιόν δύο βασικές παρεμβάσεις:
- αποζημίωση των παραγωγών για τις περιόδους μηδενικών τιμών,
- παράταση κατά πέντε έτη της διάρκειας των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης.
Παράλληλα, εξετάζεται και ένα πρόσθετο σενάριο προσωρινής ενίσχυσης της τιμής αναφοράς, το οποίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί με μηχανισμό επιστροφής ποσών σε μεταγενέστερο χρόνο, ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς και τη στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Κατάρρευση των ειδικών τιμών αγοράς
Η πίεση που δέχεται ο κλάδος αποτυπώνεται και στα επίπεδα των αποζημιώσεων. Η ειδική τιμή αγοράς για τα φωτοβολταϊκά διαμορφώθηκε τον Απρίλιο κοντά στα 27 ευρώ/MWh, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο των ΑΠΕ συνολικά, που κινήθηκε περίπου στα 88 ευρώ/MWh.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει την ανησυχία στην αγορά, καθώς πολλοί παραγωγοί κάνουν λόγο για μοντέλο που πλέον δεν εξασφαλίζει βιώσιμες αποδόσεις, ειδικά για μικρότερες επενδύσεις που δεν διαθέτουν ισχυρή χρηματοοικονομική αντοχή.
Το ερώτημα του κόστους
Παράλληλα, ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της χρηματοδότησης των παρεμβάσεων. Με βάση το μοντέλο που επεξεργάζεται το ΥΠΕΝ, η λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς δεν αλλάζει και οι τιμές στο Ελληνικό Χρηματιστήριο Ενέργειας θα συνεχίσουν να διαμορφώνονται ελεύθερα, ακόμη και σε μηδενικά επίπεδα κατά τις ώρες υπερπαραγωγής.
Αυτό σημαίνει ότι οι τελικοί καταναλωτές δεν αναμένεται να δουν άμεσες αλλαγές στον τρόπο διαμόρφωσης της χονδρικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ωστόσο, το βάρος των αποζημιώσεων ενδέχεται να μεταφερθεί στον ΔΑΠΕΕΠ, γεγονός που θα μπορούσε να επιβαρύνει σημαντικά τον ειδικό λογαριασμό ΑΠΕ. Στην αγορά ήδη συζητούνται διαφορετικά σενάρια κάλυψης πιθανών ελλειμμάτων, με κυβερνητικές πηγές να θεωρούν εξαιρετικά δύσκολη πολιτικά μια ενδεχόμενη αύξηση του ΕΤΜΕΑΡ στους λογαριασμούς ρεύματος.
Υπό αυτά τα δεδομένα, πιο πιθανή εμφανίζεται η αναζήτηση δημοσιονομικής στήριξης μέσω κρατικών πόρων, εφόσον οι Βρυξέλλες εγκρίνουν το πλαίσιο των παρεμβάσεων.
Αναμονή για την απάντηση των Βρυξελλών
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο για την αγορά φωτοβολταϊκών, καθώς η απάντηση της Κομισιόν θα καθορίσει τόσο το εύρος όσο και τη χρονική ταχύτητα εφαρμογής των μέτρων.
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν πάντως ότι ανάλογες ρυθμίσεις έχουν ήδη εφαρμοστεί ή εξετάζονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα υπερπροσφοράς πράσινης ενέργειας, στοιχείο που ενισχύει τις πιθανότητες θετικής αντιμετώπισης των ελληνικών προτάσεων.
