Ένα υπηρεσιακό έγγραφο του ίδιου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας φαίνεται να αποδομεί τη βασική κυβερνητική γραμμή για τις μηδενικές τιμές στην αγορά ηλεκτρισμού. Και μαζί σύμφωνα με τον σύλλογο μικρών φωτοβολταϊκών Επαφή, ανοίγει ξανά μια συζήτηση που εξελίσσεται πλέον σε μείζον πολιτικό και οικονομικό ζήτημα για χιλιάδες παραγωγούς ΑΠΕ, ενεργειακές κοινότητες και μικροεπενδυτές.
Στις 13 Μαΐου 2026, η Διεύθυνση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και Εναλλακτικών Καυσίμων του ΥΠΕΝ εξέδωσε το έγγραφο 49313/892, το οποίο διαβιβάστηκε στη Βουλή από τον υφυπουργό Ενέργειας Νίκο Τσάφο στις 15 Μαΐου, ως απάντηση σε κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή της ΝΔ Βασίλη Γιόγιακα.
Το ερώτημα ήταν συγκεκριμένο: γιατί οι παραγωγοί ΑΠΕ με Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης (ΣΕΔΠ) χάνουν αποζημίωση όχι μόνο από την αγορά αλλά και από την ίδια τη λειτουργική ενίσχυση σε ώρες όπου η Τιμή Εκκαθάρισης της Αγοράς πέφτει στο μηδέν;
Η απάντηση του ΥΠΕΝ επιχείρησε να δικαιολογήσει τη ρήτρα μη αποζημίωσης επικαλούμενη το ευρωπαϊκό δίκαιο. Όμως, σύμφωνα με τον Σύλλογο ΕΠΑΦΗ, η ίδια η ευρωπαϊκή διάταξη που παραθέτει το υπουργείο αποδεικνύει το αντίθετο: ότι η μη αποζημίωση στις μηδενικές τιμές δεν αποτελεί ευρωπαϊκή υποχρέωση αλλά καθαρά ελληνική πολιτική επιλογή.
Η φράση-κλειδί που αλλάζει όλη τη συζήτηση
Στο επίμαχο έγγραφο, η Διεύθυνση ΑΠΕ επικαλείται τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1315 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής — το λεγόμενο Green Deal GBER Amendment — και παραθέτει αυτούσια τη διατύπωση:
«Επιπλέον, δεν καταβάλλονται ενισχύσεις για περιόδους κατά τις οποίες οι τιμές είναι αρνητικές. Προς αποφυγή αμφιβολιών, αυτό ισχύει από τη στιγμή που οι τιμές καθίστανται αρνητικές.»
Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται ακριβώς στις λέξεις που χρησιμοποιεί η ίδια η Κομισιόν: «αρνητικές τιμές».
Όχι μηδενικές.
Καμία αναφορά σε μηδενικές τιμές. Καμία πρόβλεψη για διακοπή αποζημίωσης στο μηδέν. Αντιθέτως, η φράση «προς αποφυγή αμφιβολιών» θεωρείται στη νομική πρακτική της ΕΕ ιδιαίτερα αυστηρή διατύπωση, που χρησιμοποιείται ακριβώς για να αποτρέψει επεκτατικές ερμηνείες.
Με απλά λόγια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκαθαρίζει μέχρι πού φτάνει η απαγόρευση: στις αρνητικές τιμές.
Η Ελλάδα, ωστόσο, εφαρμόζει το ίδιο καθεστώς και στις μηδενικές τιμές.
Η Ελλάδα είναι πλέον η εξαίρεση στην Ευρώπη
Η σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι αποκαλυπτική.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ, σχεδόν όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές ΑΠΕ αποζημιώνουν κανονικά τις ώρες μηδενικών τιμών:
- Η Γερμανία εφαρμόζει ποινή αποκλειστικά στις αρνητικές τιμές και μάλιστα μόνο μετά από συγκεκριμένη διάρκεια συνεχόμενων ωρών.
- Η Γαλλία αποζημιώνει ακόμη και μέρος των αρνητικών τιμών μέσω ειδικού μηχανισμού της CRE.
- Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία, Δανία και Σουηδία δεν επιβάλλουν αναστολή ενίσχυσης στις μηδενικές τιμές.
- Η Ιταλία ενεργοποιεί περιορισμούς μόνο μετά από παρατεταμένες ώρες μηδενικών τιμών.
Η Ελλάδα, αντίθετα, αντιμετωπίζει μία ώρα μηδενικής τιμής ακριβώς όπως μία ώρα αρνητικής τιμής.
Και αυτό ενώ πλέον η ελληνική αγορά ηλεκτρισμού έχει ήδη περάσει σε καθεστώς αρνητικών τιμών από τον Ιούνιο του 2024, άρα η παλιά δικαιολογία περί «υποκατάστατου» των αρνητικών τιμών έχει καταρρεύσει.
Το “ελληνικό” τέχνασμα του 2016
Το πιο ενδιαφέρον σημείο αφορά την ιστορική προέλευση της ρήτρας.
Στην απόφαση SA.44666 του 2016, με την οποία εγκρίθηκε το ελληνικό καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης, η ίδια η Κομισιόν σημείωνε ότι τότε στην ελληνική αγορά δεν μπορούσαν να υπάρξουν αρνητικές τιμές, καθώς το κατώτατο όριο είχε οριστεί στο μηδέν.
Έτσι, η Ελλάδα — και όχι η Επιτροπή — πρότεινε να μη δίνονται ενισχύσεις όταν η αγορά παραμένει στο μηδέν για συνεχόμενες ώρες.
Η Κομισιόν απλώς αποδέχθηκε την ελληνική πρόταση ως «ισοδύναμη» με την ευρωπαϊκή απαίτηση περί αρνητικών τιμών. Με άλλα λόγια, η ρήτρα μηδενικών τιμών δεν επιβλήθηκε από τις Βρυξέλλες αλλά προσφέρθηκε από την Αθήνα.
Και αυτό έχει τεράστια σημασία σήμερα, γιατί η βάση πάνω στην οποία είχε δομηθεί η συγκεκριμένη δέσμευση έχει πλέον εκλείψει.
Οι αριθμοί πίσω από την κρίση
Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Τα μεγέθη που καταγράφονται στην αγορά ΑΠΕ είναι πλέον εκρηκτικά:
- 1.867 GWh περικοπών παραγωγής ΑΠΕ το 2025
- 475 ώρες μηδενικών ή αρνητικών τιμών στο 11μηνο του 2025
- Πρόβλεψη για 3.350 GWh περικοπών το 2026
- Εκτιμώμενη απώλεια εσόδων έως και 50% για έργα ΣΕΔΠ τα επόμενα χρόνια
- Περισσότερες από 20.000 οικογένειες εκτεθειμένες οικονομικά
Το πιο οξύμωρο στοιχείο είναι ότι οι παραγωγοί φωτοβολταϊκών δημιουργούν τις χαμηλές τιμές μέσω της υπερπροσφοράς πράσινης ενέργειας, όμως οι οικονομικές υπεραξίες αυτής της κατάστασης μεταφέρονται τελικά στους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, τα οφέλη των προμηθευτών από τις μηδενικές και αρνητικές τιμές μπορεί να ξεπεράσουν το 1,3 δισ. ευρώ το 2026.
Μπορεί να αλλάξει χωρίς νέα έγκριση της Κομισιόν;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο κρίσιμο σημείο της αντιπαράθεσης.
Η θέση που διατυπώνει η ΕΠΑΦΗ είναι ότι η Ελλάδα μπορεί να επαναφέρει άμεσα την αποζημίωση στις μηδενικές τιμές χωρίς πλήρη νέα διαδικασία κρατικής ενίσχυσης.
Το επιχείρημα βασίζεται στον Κανονισμό 794/2004 της ΕΕ, ο οποίος προβλέπει ότι τροποποιήσεις που δεν αλλάζουν ουσιωδώς τη συμβατότητα ενός καθεστώτος κρατικής ενίσχυσης μπορούν να περάσουν είτε χωρίς νέα έγκριση είτε μέσω simplified notification — μιας απλοποιημένης διαδικασίας που ολοκληρώνεται σε περίπου έναν μήνα.
Η ΕΠΑΦΗ υποστηρίζει ότι η αλλαγή:
- δεν αυξάνει την ένταση ενίσχυσης,
- δεν δημιουργεί νέους δικαιούχους,
- δεν αλλάζει τον στόχο του καθεστώτος,
- απλώς επαναφέρει την ελληνική εφαρμογή στη βασική ευρωπαϊκή γραμμή περί αρνητικών τιμών.
Η πρόταση που καταθέτει η ΕΠΑΦΗ
Ο Σύλλογος προτείνει τέσσερις άμεσες κινήσεις:
- Νομοθετική τροποποίηση μίας παραγράφου ώστε η αναστολή ενίσχυσης να ισχύει μόνο σε αρνητικές τιμές.
- Αναδρομική επανεκκαθάριση από τον ΔΑΠΕΕΠ για μη παραγεγραμμένες περιόδους μηδενικών τιμών.
- Ενημέρωση ή simplified notification προς τη DG COMP.
- Νέα γραμμή χρηματοδότησης μέσω ΕΤΕπ ή Ταμείου Ανάκαμψης για υβριδοποίηση φωτοβολταϊκών με αποθήκευση.
