Με γενναίες επιδοτήσεις που φτάνουν έως και τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και ποσοστά κάλυψης που αγγίζουν ακόμη και το 95%, το νέο πρόγραμμα «Ανακαινίζω» φιλοδοξεί να επαναφέρει χιλιάδες κλειστά διαμερίσματα στην αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης. Ωστόσο, πίσω από τα υψηλά ποσά επιδότησης κρύβονται δεσμεύσεις, κόστη και περιορισμοί που ήδη προκαλούν προβληματισμό σε ιδιοκτήτες και επαγγελματίες της αγοράς ακινήτων.
Η κυβέρνηση αναζητά 15.000 έως 20.000 ιδιοκτήτες κλειστών κατοικιών, οι οποίοι θα αποφασίσουν να ανακαινίσουν τα ακίνητά τους με αντάλλαγμα την κρατική επιδότηση και την υποχρέωση να τα διαθέσουν προς ενοικίαση σε «λογικές τιμές». Το σχέδιο εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια αντιμετώπισης της στεγαστικής κρίσης, καθώς εκτιμάται ότι από την αγορά λείπουν σήμερα περίπου 250.000 έως 300.000 κατοικίες.
Το νέο πρόγραμμα προβλέπει ότι μπορούν να ενταχθούν κατοικίες έως 120 τετραγωνικών μέτρων, με οικοδομική άδεια έως το τέλος του 1990. Παράλληλα, θα ισχύσουν εισοδηματικά κριτήρια, με όριο τις 25.000 ευρώ για άγαμους και τις 35.000 ευρώ για έγγαμους, προσαυξημένα κατά 5.000 ευρώ ανά παιδί. Βασική προϋπόθεση είναι το ακίνητο να παραμένει κλειστό για τουλάχιστον τρία χρόνια, κάτι που θα επιβεβαιώνεται μέσω των καταναλώσεων ηλεκτρικού ρεύματος.
Παρά το ιδιαίτερα ελκυστικό ύψος της επιδότησης, η αγορά εμφανίζεται επιφυλακτική. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι το πραγματικό κόστος ανακαίνισης, το οποίο έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω πληθωρισμού και ανατιμήσεων στα υλικά και τα εργατικά. Έτσι, ακόμη και με επιδότηση 300 ευρώ ανά τετραγωνικό, πολλοί ιδιοκτήτες θα χρειαστεί να καλύψουν σημαντικό μέρος της δαπάνης από ίδια κεφάλαια.
Σημαντικό «αγκάθι» θεωρείται επίσης η υποχρέωση έκδοσης νόμιμων παραστατικών για όλες τις εργασίες. Σε μια αγορά όπου οι συναλλαγές «χωρίς απόδειξη» παραμένουν συχνό φαινόμενο, η προσθήκη ΦΠΑ και φορολογικών επιβαρύνσεων αυξάνει περαιτέρω το τελικό κόστος για τους ιδιοκτήτες.
Την ίδια στιγμή, το πρόγραμμα συνοδεύεται από αυστηρούς περιορισμούς στη μίσθωση των ακινήτων. Οι ιδιοκτήτες θα υποχρεούνται να υπογράψουν αρχικό μισθωτήριο τριετούς διάρκειας με σταθερό ενοίκιο. Ακόμη και αν ο ενοικιαστής αποχωρήσει νωρίτερα, ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να βρει νέο μισθωτή με ίδιο ή χαμηλότερο μίσθωμα μέχρι να ολοκληρωθεί η τριετία.
Ένας ακόμη περιορισμός αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Για να ενταχθεί ένα ακίνητο στο πρόγραμμα, ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον το 50% της πλήρους κυριότητας ή της επικαρπίας. Αυτό πρακτικά αποκλείει μεγάλο αριθμό ακινήτων που παραμένουν κλειστά λόγω πολυδιάσπασης ιδιοκτησίας, κληρονομικών διαφορών ή συνιδιοκτησίας μεταξύ πολλών προσώπων.
Τα μέχρι σήμερα στοιχεία από το ήδη υπάρχον πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» δείχνουν ότι η ανταπόκριση της αγοράς ήταν περιορισμένη. Από περισσότερες από 10.000 εγγραφές, μόλις περίπου 3.400 αιτήσεις εγκρίθηκαν, ενώ πολλές ανακλήθηκαν ακόμη και μετά τη λήψη προκαταβολής. Το γεγονός αυτό ενισχύει τις αμφιβολίες για το κατά πόσο το νέο, πιο φιλόδοξο πρόγραμμα θα καταφέρει τελικά να κινητοποιήσει τη μεγάλη μάζα των κλειστών κατοικιών που παραμένουν εκτός αγοράς.
Παρά τις αδυναμίες και τις «γκρίζες ζώνες», το «Ανακαινίζω» αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες κρατικές παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας των τελευταίων ετών. Το στοίχημα πλέον είναι αν τα οικονομικά κίνητρα θα αποδειχθούν αρκετά ώστε να ξεπεραστούν ο φόβος του κόστους, η γραφειοκρατία και οι περιορισμοί που συνοδεύουν το πρόγραμμα.
