Σε κλοιό αυξημένου ενεργειακού κόστους βρίσκεται ο κλάδος της ελληνική ποτοποιίας – αποσταγματοποιίας, ένας εξαγωγικός κλάδος άκρως σημαντικός για την ελληνική περιφέρεια, αλλά και τον εμπλουτισμό του τουριστικού προϊόντος. Έχοντας ως βασικό παράγοντα λειτουργικού κόστους την ενέργεια, πχ υγραέριο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια, ένεκα της χρήσης της σε αποστάξεις που απαιτούν ανεβασμένες θερμοκρασίες, τα τελευταία χρόνια δέχεται ισχυρή πίεση εξαιτίας και των μεγάλων βαρών από φόρους (ΕΦΚ, διατήρηση φορολογικών αποθηκών, εγγυητικές κτλ).
Ειδικότερα, με βάση τον Σύνδεσμος Ελλήνων Παραγωγών Αποσταγμάτων Αλκοολούχων Ποτών (ΣΕΑΟΠ), η εγχώρια αγορά συνεχίζει να βρίσκεται υπό πίεση λόγω του υψηλού ενεργειακού και γραφειοκρατικού κόστους και των πληθωριστικών πιέσεων. Ο κλάδος επισημαίνει την ανάγκη άμεσου εκσυγχρονισμού του νομοθετικού πλαισίου της ελληνικής ποτοποιίας και αποσταγματοποιίας, με μείωση της γραφειοκρατίας και των διοικητικών επιβαρύνσεων, την προσαρμογή του ΕΦΚ στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και την υλοποίηση προγράμματος προβολής ελληνικών αποσταγμάτων.
Παράλληλα με βάση τον ΣΕΑΟΠ, οι προκλήσεις συνδέονται με το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον και τις γεωπολιτικές εντάσεις, με τις επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά κόστη, υψηλό ενεργειακό κόστος, και πλήθος νέων ρυθμιστικών υποχρεώσεων, που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Η ευαισθητοποίηση για την υγεία και η αναδιαμόρφωση της κοινωνικής ζωής γύρω από την ψηφιακή αλληλεπίδραση έχουν αναδιαμορφώσει τη συμπεριφορά κατανάλωσης αλκοόλ σε όλες τις κατηγορίες. Έρευνες από τις NCSolutions και IWSR δείχνουν η Γενιά Ζ σκοπεύει να μειώσει την πρόσληψη αλκοόλ .
Στο φόρτο αυτό ο Πρόεδρος του ΣΕΑΟΠ κ. Μαυράκης σημειώνει ότι «η ελληνική ποτοποιία και αποσταγματοποιία βρίσκεται σε ένα περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις συνυπάρχουν. Το 2025 έκλεισε και ακόμη αναμένεται η ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου και η λήψη μέτρων που θα στηρίξουν την εξωστρέφεια και τη βιωσιμότητα του κλάδου, ώστε οι επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του μέλλοντος.
Ωστόσο , το 2024 αποτέλεσε χρονιά ανάκαμψης και ενίσχυσης της παραγωγής και των εξαγωγών της ελληνικής ποτοποιίας. Παρά τις συνεχείς πιέσεις στο κόστος παραγωγής, τον υψηλό πληθωρισμό και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, η ελληνική παραγωγή για άλλη μια χρονιά , απέδειξε την ανθεκτικότητά της».
Προοπτικές
Ωστόσο όπως αναφέρει, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Παραγωγών Αποσταγμάτων Αλκοολούχων Ποτών (ΣΕΑΟΠ) ο κλάδος αντέχει και βλέπει με συγκρατημένη αισιοδοξία το μέλλον. Έτσι, με βάση ανακοίνωσή του για την πορεία του 2024, οι προοπτικές για το 2026 παραμένουν θετικές όσον αφορά την παραγωγή και τις εξαγωγές.
Η πορεία
Στο μεταξύ, με βάση τον ΣΕΑΟΠ, το 2024 η ελληνική παραγωγή αλκοολούχων ποτών και αποσταγμάτων ανέκαμψε και μπήκε ξανά σε ανοδική τροχιά, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα και την ισχυρή εξαγωγική δυναμική του, μέσα σε ένα περιβάλλον έντονων προκλήσεων. Η εγχώρια αγορά αλκοολούχων ποτών παραμένει ανταγωνιστική και συνεχίζει να εξελίσσεται, τόσο ποιοτικά όσο και παραγωγικά, σε σύγκριση με την εικόνα προηγούμενων ετών.
Με περίπου τριακόσιες μονάδες παραγωγής, η ελληνική ποτοποιία-αποσταγματοποιία παραμένει ένας ισχυρός παραγωγικός κλάδος, με καθιερωμένα εμπορικά σήματα και υψηλή αναγνωρισιμότητα, στηριζόμενος σε μεγάλο βαθμό στα αλκοολούχα ποτά με Γεωγραφική Ένδειξη, τα οποία αντιστοιχούν σε πάνω από το 70% της παραγωγής και σχεδόν στο 80% των εξαγωγών. Οι περισσότερες παραγωγικές μονάδες είναι μικρού και μεσαίου μεγέθους, οικογενειακού χαρακτήρα και διεσπαρμένες σε όλη την Ελλάδα, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και στην ελληνική επαρχία, η οποία τις έχει τόσο μεγάλη ανάγκη.
Σε γενικές γραμμές, η ελληνική ποτοποιία έχει παρουσιάσει, διαχρονικά, σημαντική πρόοδο διατηρώντας δυναμική πορεία ακόμη και μέσα στις δυσμενείς συνθήκες της προηγούμενης 10ετίας. Η πανδημία αποτέλεσε σημείο καμπής για τον κλάδο, επηρεάζοντας ιδιαίτερα την επιτόπια κατανάλωση. Τα έτη 2021 και 2022 σηματοδότησαν ισχυρή ανάκαμψη, με σημαντικές αυξήσεις στα μεγέθη της παραγωγής, της κατανάλωσης και των εξαγωγών. Το 2023 καταγράφηκε μια μικρή κάμψη, με την παραγωγή να μειώνεται κατά -2,3 % και τις εξαγωγές κατά -4,3%. Εξαίρεση εμφάνισε η κατανάλωση των εγχωρίως παραγομένων ποτών, στο εσωτερικό της χώρας, που εμφάνισε αύξηση +4,9%.
Το 2024 ο κλάδος των ελληνικών αλκοολούχων ποτών επανήλθε σε ανοδική πορεία, μετά τη πτώση του 2023. Η συνολική παραγωγή έφτασε τα 21,4 εκατομμύρια λίτρα καθαρής αλκοόλης, καταγράφοντας αύξηση +3,2% (+0,7 εκ. λίτρα αλκοόλης) σε σχέση με το 2023 και συνολική άνοδο άνω του +20% στη διάρκεια της τελευταίας 10ετίας. Η εξαγωγική δραστηριότητα του κλάδου σημείωσε αύξηση, σε όρους όγκου κατά +3% (+0,4 εκ λίτρα αλκοόλης) και η κατανάλωση των εγχωρίως παραγομένων ποτών αυξήθηκε κατά +2%. (+0,1 εκ λ. αλκοόλης).
Παραγωγή
Μετά από μία μικρή κάμψη που σημειώθηκε το 2023, όπως αναφέρει ο ΣΕΑΟΠ, η παραγωγή αποσταγμάτων και αλκοολούχων ποτών στην Ελλάδα, επανήλθε σε ανοδική πορεία το 2024, καλύπτοντας τις απώλειες της προηγούμενης χρονιάς. Το 2024 η παραγωγή αυξήθηκε κατά +3,2%, φθάνοντας τα 21,4 εκατ. λίτρα καθαρής αλκοόλης από 20,7 εκατ. λίτρα το 2023.
Στο διάστημα της 10ετίας (2015–2024) η παραγωγή σημειώνει συνολική αύξηση +20,1%, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ενίσχυση του κλάδου.
Εσωτερική αγορά / Κατανάλωση
Η εγχώρια αγορά των ελληνικών αλκοολούχων ποτών χαρακτηρίζεται από ετήσιες διακυμάνσεις στη διάθεση των προϊόντων. Το 2020 σημειώθηκε η μεγαλύτερη μείωση, λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. Ακολούθησε εντυπωσιακή ανάκαμψη το 2021 (+24,5%) και το 2022 (+24,2%), ενώ το 2023 διατηρήθηκε η ανοδική τάση με περαιτέρω αύξηση κατά +4,85%. Το 2024 η κατανάλωση παρουσίασε μικρή αύξηση κατά +2% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, διαμορφώνοντας συνολική ποσότητα 7,3 εκατ. λίτρων καθαρής αλκοόλης, έναντι 7,1 εκατ. λίτρων το 2023.
Σε επίπεδο 10ετίας (2015-2024) η κατανάλωση των εγχωρίως παραγομένων ποτών, στο εσωτερικό της χώρας, εμφανίζει αύξηση +25,8%.
Παρά την αύξηση της εγχώριας κατανάλωσης το 2024, το αυξημένο κόστος των αλκοολούχων ποτών, κάνει τα προϊόντα αυτά λιγότερο προσιτά για τον μέσο καταναλωτή. Παράλληλα, παρατηρείται στροφή προς τα μη αλκοολούχα ποτά και άλλες επιλογές, γεγονός που επηρεάζει αρνητικά τη ζήτηση για τα εγχωρίως παραγόμενα αλκοολούχα ποτά.
Ωστόσο, οι ελληνικές επιχειρήσεις προσαρμόζονται με συνεχή εισροή νέων προϊόντων και εμπορικών σημάτων που προσεγγίζουν νέες κατηγορίες καταναλωτών, με στρατηγικές marketing, και προωθητικές δράσεις για την ενίσχυση της παρουσίας τους τόσο εγχώρια όσο και σε ξένες αγορές.
Εξαγωγές & Εξωστρέφεια του κλάδου
Ο κλάδος της ελληνικής ποτοποιίας και αποσταγματοποιίας, παρά τις προκλήσεις, επιβεβαίωσε και το 2024 την υψηλή εξωστρέφειά του, με αύξηση των εξαγωγών. Η συνολική ποσότητα των εξαγωγών αυξήθηκε κατά +3%, (δηλαδή 1,4 εκ. φιάλες), φθάνοντας τα 13,9 εκατ. λίτρα αλκοόλης από 13,5 εκατ. λίτρα το 2023. Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία της EUROSTAT, που επεξεργάσθηκε ο ΣΕΑΟΠ, η αξία των εξαγωγών, το 2024 ξεπέρασε για 2η συνεχή χρονιά, το φράγμα των 100 εκ.€. (114, 5 εκ. € έναντι 106,2 εκ. € το 2023).
Σε ορίζοντα 10ετίας (2015–2024), οι εξαγωγές εμφανίζουν συνολική αύξηση +16,6%, επιβεβαιώνοντας ότι η αύξηση αυτή δεν είναι ούτε αποσπασματική ούτε συγκυριακή είναι αποτέλεσμα διαρκούς προσπάθειας των Ελλήνων παραγωγών και της αδιαμφισβήτητης ποιότητας των ελληνικών αλκοολούχων ποτών.
Ο δείκτης εξωστρέφειας (εξαγωγές προς εγχώρια παραγωγή) παρέμεινε σταθερός στο 65% το 2024 ενώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι περίπου το 78% των εξαγόμενων ελληνικών αλκοολούχων αφορά αλκοολούχα με Γεωγραφική ένδειξη, γεγονός που ενισχύει τη διεθνή ταυτότητα και προστιθέμενη αξία του ελληνικού προϊόντος.
