Σε νέα τροχιά ανόδου εισέρχεται το ενεργειακό κόστος, με τις ανατιμήσεις σε φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια και πετρελαιοειδή να δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η ενεργειακή πίεση δεν περιορίζεται πλέον στους λογαριασμούς και στις τιμές των καυσίμων, αλλά διαχέεται σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα, ανεβάζοντας το κόστος λειτουργίας της βιομηχανίας και ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο την ένταση του προβλήματος. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε στο 5,7% τον Οκτώβριο, από 5% τον Σεπτέμβριο, με τις τιμές της ενέργειας να αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες της νέας επιβάρυνσης. Την ίδια στιγμή, ο δείκτης τιμών παραγωγού στη βιομηχανία κατέγραψε ετήσια αύξηση 20,4% τον Σεπτέμβριο, προμηνύοντας πρόσθετες πιέσεις στο κόστος παραγωγής και, δυνητικά, στις τελικές τιμές των προϊόντων.
Η εικόνα αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα της ενεργειακής ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, αλλά και της ανθεκτικότητάς της απέναντι στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών. Σε αυτό το περιβάλλον, ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έθεσε από το βήμα του Euronews την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης, με προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης, αλλά και με επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές ως τη μακροπρόθεσμα βιώσιμη απάντηση.
Ενεργειακές ανατιμήσεις με πρωταγωνιστή το φυσικό αέριο
Στο μεταξύ, το φυσικό αέριο βρίσκεται στην κορυφή της κούρσας των ανατιμήσεων, καθώς η τιμή του εμφανίζεται αυξημένη κατά 80% σε ετήσια βάση. Ισχυρές είναι οι πιέσεις και στα υγρά καύσιμα, με το πετρέλαιο κίνησης να καταγράφει άνοδο 39,4%, το πετρέλαιο θέρμανσης 37,5% και τη βενζίνη 25%. Ανοδικά, συνακόλουθα με το φυσικό αέριο, κινείται και η ηλεκτρική ενέργεια, με αύξηση 17,9%, ενώ τα άλλα καύσιμα έχουν ακριβύνει κατά 21,1% και τα στερεά καύσιμα κατά 8,5%.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μηνιαία μεταβολή, καθώς δείχνει ότι οι πιέσεις δεν έχουν ακόμη αποκλιμακωθεί. Από τον Σεπτέμβριο στον Οκτώβριο, το φυσικό αέριο αυξήθηκε κατά 15,3%, ο ηλεκτρισμός κατά 4,7%, η βενζίνη κατά 1,3% και τα άλλα καύσιμα κατά 15,5%. Μοναδική σημαντική υποχώρηση καταγράφηκε στο πετρέλαιο θέρμανσης, με μείωση 12,3%.
Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν, πάντως, ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει του χειμώνα, όταν η ζήτηση για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται, ενώ οι επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν υψηλότερα λειτουργικά κόστη. Το φυσικό αέριο, άλλωστε, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα τόσο για την ηλεκτροπαραγωγή όσο και για σειρά βιομηχανικών δραστηριοτήτων, με αποτέλεσμα οι μεταβολές στην τιμή του να επηρεάζουν ευρύτερα την αγορά ενέργειας.
Το ενεργειακό κόστος περνά στη βιομηχανία
Το δεύτερο και εξίσου ανησυχητικό μέτωπο αφορά το κόστος παραγωγής. Οι αυξήσεις στην ενέργεια μεταφέρονται στις βιομηχανίες μέσω των υψηλότερων δαπανών για ηλεκτρισμό, καύσιμα και πρώτες ύλες, περιορίζοντας τα περιθώρια απορρόφησης των ανατιμήσεων και ενισχύοντας την ανάγκη μετακύλισης μέρους του κόστους στις τελικές τιμές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης τιμών παραγωγού στη βιομηχανία αυξήθηκε κατά 20,4% τον Σεπτέμβριο του 2026 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Πρόκειται για εντυπωσιακή ανατροπή σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν είχε καταγραφεί μείωση 1,1%.
Η αύξηση προήλθε τόσο από την εξωτερική όσο και από την εγχώρια αγορά. Ειδικότερα, ο δείκτης τιμών παραγωγού εξωτερικής αγοράς ενισχύθηκε κατά 38,3%, ενώ ο αντίστοιχος δείκτης της εγχώριας αγοράς αυξήθηκε κατά 13,2%.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η μηνιαία μεταβολή: τον Σεπτέμβριο του 2026 οι τιμές παραγωγού αυξήθηκαν κατά 5,1% σε σύγκριση με τον Αύγουστο, έναντι μόλις 0,2% κατά την αντίστοιχη σύγκριση του 2025.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί, ουσιαστικά, προειδοποιητικό σήμα για την πορεία του κόστους στην παραγωγή. Όσο, δηλαδή, παραμένουν υψηλές οι ενεργειακές δαπάνες, τόσο ενισχύεται η πίεση στις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε εκείνες που έχουν υψηλή ενεργειακή ένταση και περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης των αυξήσεων. Έτσι, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η συγκράτηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, αλλά και η διασφάλιση συνθηκών που θα επιτρέψουν στη βιομηχανία να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της. Διαφορετικά, το ενεργειακό κόστος κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μόνιμο παράγοντα επιβάρυνσης της εγχώριας παραγωγής.
Από την ενέργεια στο ράλι των τιμών
Η μετάδοση των ενεργειακών ανατιμήσεων στην πραγματική οικονομία αποτυπώνεται πλέον και στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών. Το αυξημένο κόστος μεταφορών, ψύξης, θέρμανσης και λειτουργίας των επιχειρήσεων δημιουργεί πρόσθετες επιβαρύνσεις σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Ενδεικτικά, οι τιμές στα ενοίκια κατοικιών αυξήθηκαν κατά 6,8%, οι υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης κατοικιών κατά 4,4%, ενώ οι υπηρεσίες εστίασης κατά 4,7%. Στα τρόφιμα, το μοσχάρι ακρίβυνε κατά 6,5%, το αρνί και το κατσίκι κατά 9,1% και τα λαχανικά κατά 8,4%.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι αυξήσεις στις μεταφορές, με το πετρέλαιο κίνησης να επιβαρύνει το κόστος διακίνησης προϊόντων και πρώτων υλών, ενώ τα αεροπορικά εισιτήρια εμφανίζουν ετήσια αύξηση 32,9%. Σε επίπεδο γενικών κατηγοριών, η ομάδα της στέγασης κατέγραψε αύξηση 15,1% και οι μεταφορές 13,8%.
Πιερρακάκης: Επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές η βιώσιμη απάντηση
Στο μεταξύ, την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης απέναντι στις ενεργειακές ανατιμήσεις και τις επιπτώσεις τους στην οικονομία ανέδειξε ο Κυριάκος Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στην εκπομπή «Europe Today» του Euronews. Απαντώντας, ειδικότερα, σε ερώτηση για την άνοδο των τιμών της ενέργειας και την αύξηση του κόστους χρηματοδότησης, ο πρόεδρος του Eurogroup σημείωσε ότι οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από τους Ευρωπαίους υπουργούς Οικονομικών, οι οποίοι βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία για τον συντονισμό των ενεργειών τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο νέο περιβάλλον υψηλότερου κόστους κεφαλαίου, επισημαίνοντας ότι η εποχή του φθηνού χρήματος έχει παρέλθει. Όπως ανέφερε, η μέση απόδοση των δεκαετών ομολόγων, από 1,1% το 2016, βρίσκεται σήμερα περίπου στο 4%, εξέλιξη που περιορίζει τα περιθώρια χρηματοδότησης και αυξάνει τις απαιτήσεις για προσεκτικό δημοσιονομικό σχεδιασμό.
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε, ωστόσο, η ενεργειακή κρίση και η ανάγκη προστασίας των πολιτών από τις επιπτώσεις της. Ο κ. Πιερρακάκης συνέδεσε ευθέως την πληθωριστική πίεση με την άνοδο των τιμών της ενέργειας, υπογραμμίζοντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχειρούν να συντονίσουν τις παρεμβάσεις τους, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές δημοσιονομικές δυνατότητες κάθε κράτους-μέλους. «Κοινός μας στόχος είναι να στηρίξουμε τους πολίτες ώστε να ανταποκριθούν στις προκλήσεις ενός ιδιαίτερα δύσκολου χειμώνα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής προσωρινών και στοχευμένων μέτρων, προσαρμοσμένων στις ανάγκες των πολιτών και με προτεραιότητα στους πιο ευάλωτους. Ξεκαθάρισε, όμως, ότι η πιο βιώσιμη απάντηση στην ενεργειακή κρίση βρίσκεται στις επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές.
