Τις προκλήσεις αλλά και τις μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές της βιομηχανίας ηλιακών θερμικών συστημάτων αναμένεται να αναδείξει το 1ο Συνέδριο της Ένωσης Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας (ΕΒΗΕ), που πραγματοποιείται την Παρασκευή 26 Ιουνίου και είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Κώστα Τραβασάρου. Με τίτλο «Made in Europe: Industrial Leadership in the Decarbonization Era», το συνέδριο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητά τρόπους να ενισχύσει τη βιομηχανική της ανταγωνιστικότητα και την ενεργειακή της αυτονομία, επενδύοντας σε τεχνολογίες που παράγονται εντός των συνόρων της.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση επιτυχίας. Ο κλάδος των ηλιακών θερμοσιφώνων και των θερμικών ηλιακών συστημάτων συγκαταλέγεται στους ελάχιστους τομείς πράσινης τεχνολογίας όπου η χώρα διαθέτει ισχυρή παραγωγική βάση, σημαντική εξαγωγική δραστηριότητα και ηγετική θέση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρόκειται, μάλιστα, για τη μοναδική τεχνολογία Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που παράγεται σε τόσο μεγάλη κλίμακα στην Ελλάδα, αποτελώντας ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα βιομηχανίας με υψηλή εγχώρια προστιθέμενη αξία.
Το δυναμικό
Η ελληνική βιομηχανία ηλιακών θερμικών συστημάτων αριθμεί περισσότερες από 20 οργανωμένες παραγωγικές μονάδες με έντονο εξαγωγικό προσανατολισμό, ενώ συνολικά περίπου 35 επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται στον κλάδο, στηρίζοντας περί τις 5.000 θέσεις εργασίας και συμβάλλοντας στην οικονομία με περισσότερα από 350 εκατ. ευρώ ετησίως. Τα προϊόντα που κατασκευάζονται στην Ελλάδα πληρούν τα αυστηρότερα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και αξιοπιστίας, με αποτέλεσμα να εξάγονται σε δεκάδες χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής και να καλύπτουν σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής ζήτησης.
Εξοικονόμηση
Παράλληλα, η συμβολή τους στην ενεργειακή μετάβαση είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι εγκατεστημένοι ηλιακοί θερμοσίφωνες στη χώρα εξοικονομούν κάθε χρόνο περισσότερα από 4 δισ. κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, αποτρέπουν την εκπομπή περίπου 2 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα και υποκαθιστούν την κατανάλωση περίπου 240.000 τόνων πετρελαίου. Σε επίπεδο νοικοκυριού, ένας ηλιακός θερμοσίφωνας μπορεί να μειώσει την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας για ζεστό νερό κατά τρόπο που μεταφράζεται σε εξοικονόμηση έως και 30% στον λογαριασμό ρεύματος μιας μέσης οικογένειας, προσφέροντας παράλληλα γρήγορη απόσβεση της επένδυσης.
Η σημασία της τεχνολογίας αυτής αναβαθμίστηκε ακόμη περισσότερο μετά την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και τεχνολογίες, αλλά και η επιδίωξη μεγαλύτερης ενεργειακής ασφάλειας, επανέφεραν στο προσκήνιο τα θερμικά ηλιακά συστήματα. Σε αντίθεση με άλλες τεχνολογίες θέρμανσης που εξακολουθούν να απαιτούν κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, οι ηλιακοί θερμοσίφωνες αξιοποιούν απευθείας την ηλιακή ακτινοβολία για την παραγωγή θερμότητας, μειώνοντας τη συνολική επιβάρυνση του ηλεκτρικού συστήματος.
Η νέα στρατηγική της ΕΕ
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται πλέον και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα ηλιακά θερμικά συστήματα αναγνωρίζονται στη νέα στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «AccelerateEU – Affordable and Secure Energy through Accelerated Action» ως βασική τεχνολογία για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την απανθρακοποίηση των κτιρίων και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας. Η εξέλιξη αυτή ανοίγει τον δρόμο για νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και προγράμματα στήριξης, δημιουργώντας προϋποθέσεις για ευρύτερη αξιοποίηση των θερμικών ηλιακών συστημάτων όχι μόνο στα νοικοκυριά αλλά και σε θερμοκήπια, δημόσια κτίρια, νοσοκομεία, σχολεία και δίκτυα τηλεθέρμανσης.
Προκλήσεις
Παρότι ο κλάδος διατηρεί ισχυρές προοπτικές, η τελευταία χρονιά ανέδειξε και ορισμένες προκλήσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΒΗΕ, οι συνολικές πωλήσεις δεξαμενών το 2025 μειώθηκαν κατά 5,1%, κυρίως λόγω της υποχώρησης των εξαγωγών κατά 11,9%. Αντίθετα, η εγχώρια αγορά κινήθηκε ανοδικά, καταγράφοντας αύξηση 1,3%, γεγονός που δείχνει ότι η ζήτηση στην Ελλάδα παραμένει ανθεκτική. Παράλληλα, οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση του προγράμματος «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα» δημιούργησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα συνθήκες αναμονής στην αγορά, αν και τελικά το πρόγραμμα λειτούργησε υποστηρικτικά για μικρές επιχειρήσεις, εγκαταστάτες και τοπικές οικονομίες.
Σήμερα, ο κλάδος θεωρεί ότι το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η διαμόρφωση μιας σταθερής ευρωπαϊκής πολιτικής που θα αντιμετωπίζει τα θερμικά ηλιακά συστήματα ως κεντρικό πυλώνα της ενεργειακής μετάβασης. Για την ελληνική βιομηχανία, η οποία μαζί με τη Γερμανία και την Αυστρία συγκροτεί τον βασικό πυρήνα παραγωγής ηλιοθερμικών συστημάτων στην Ευρώπη, η συγκυρία δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία: να μετατρέψει το «Made in Greece» σε πρωταγωνιστή της ευρωπαϊκής πράσινης βιομηχανίας και να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη διεθνή της παρουσία τα επόμενα χρόνια.
