Παρά τη σταθερή διεύρυνση του θεσμού των ενεργειακών κοινοτήτων τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη νέων έργων φαίνεται να χάνει δυναμική, ενώ σε αρκετές περιοχές της χώρας αυξάνεται ο αριθμός των έργων που δεν προχωρούν. Τα τελευταία στοιχεία του Green Tank αποτυπώνουν μια σύνθετη εικόνα για την πορεία του θεσμού, με την Κεντρική Μακεδονία να διατηρεί την κυριαρχία της σε αριθμό κοινοτήτων και εγκατεστημένη ισχύ, αλλά ταυτόχρονα να συγκεντρώνει και τον μεγαλύτερο όγκο ακυρωμένων έργων. Την ίδια στιγμή, η Θεσσαλία και η Δυτική Μακεδονία αναδεικνύονται σε περιοχές όπου εντοπίζονται τα πιο ώριμα έργα, τα οποία βρίσκονται πλησιέστερα στην υλοποίηση.
Από την έναρξη εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου το 2018 έως και τον Μάιο του 2026, στην Κεντρική Μακεδονία έχουν συσταθεί συνολικά 712 ενεργειακές κοινότητες, αριθμός που αποτελεί πανελλαδικό ρεκόρ. Παράλληλα, η περιφέρεια διαθέτει την υψηλότερη ηλεκτρισμένη ισχύ, η οποία ανέρχεται στα 611,5 MW. Ωστόσο, στην ίδια περιοχή εντοπίζεται και η μεγαλύτερη συγκέντρωση ακυρωμένων έργων χαμηλής και μέσης τάσης, συνολικής ισχύος 733,8 MW, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου.
Σημαντική παρουσία καταγράφει και η Στερεά Ελλάδα, η οποία καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση σε ηλεκτρισμένη ισχύ με 514 MW, επίδοση που συνδέεται κυρίως με έργα υψηλής τάσης σε Φθιώτιδα και Αιτωλοακαρνανία. Όσον αφορά τον αριθμό των ενεργειακών κοινοτήτων, δεύτερη κατατάσσεται η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, όπου λειτουργούν 360 κοινότητες με συνολική ηλεκτρισμένη ισχύ 394,8 MW.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η κατανομή των έργων που βρίσκονται ακόμη σε εκκρεμότητα, χωρίς να έχουν είτε ηλεκτριστεί είτε ακυρωθεί. Η Θεσσαλία συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη ισχύ εκκρεμών έργων, που φτάνει τα 190,3 MW. Από αυτά, τα 52,3 MW διαθέτουν ήδη σύμβαση σύνδεσης, γεγονός που τα φέρνει πολύ κοντά στη φάση της υλοποίησης.
Ακολουθεί η Δυτική Μακεδονία με 103,4 MW εκκρεμών έργων, εκ των οποίων τα 55,6 MW έχουν εξασφαλίσει σύμβαση σύνδεσης με το δίκτυο. Παράλληλα, η περιοχή καταγράφει ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό ακυρώσεων, καθώς η ακυρωμένη ισχύς ανέρχεται σε 410,2 MW, σχεδόν τετραπλάσια σε σχέση με την ηλεκτρισμένη ισχύ των 110,6 MW.
Διαφοροποιημένη είναι η εικόνα στις νησιωτικές περιοχές. Η Κρήτη φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αριθμό ενεργειακών κοινοτήτων μεταξύ των νησιών, με συνολικά 85 εγχειρήματα, ωστόσο η ηλεκτρισμένη ισχύς παραμένει σχετικά περιορισμένη στα 19,1 MW. Την ίδια στιγμή, τα ακυρωμένα έργα φτάνουν τα 145,4 MW. Αντίθετα, στα Ιόνια Νησιά η ηλεκτρισμένη ισχύς ανέρχεται στα 23,1 MW, ξεπερνώντας την Κρήτη, παρά το μικρότερο πλήθος κοινοτήτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Κρήτη όλα τα έργα που έχουν ηλεκτριστεί αφορούν αυτοπαραγωγή, ενώ στα Ιόνια Νησιά το σύνολο των ενεργών έργων έχει εμπορικό χαρακτήρα.
Κομβικό ρόλο στην εξέλιξη των ενεργειακών κοινοτήτων διαδραματίζουν και οι περιοχές που εντάσσονται στο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, όπως η Δυτική Μακεδονία, τμήματα της Αρκαδίας και της Μεσσηνίας, καθώς και η Κρήτη και τα νησιά του Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Για τις περιοχές αυτές ενεργοποιήθηκε το 2023 ειδικό πρόγραμμα χρηματοδότησης έργων αυτοπαραγωγής μέσω ενεργειακών κοινοτήτων, συνολικού ύψους 41,8 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, οι αυστηρές προϋποθέσεις συμμετοχής φαίνεται να έχουν περιορίσει σημαντικά την απορρόφηση των διαθέσιμων πόρων. Σχεδόν τρία χρόνια μετά την προκήρυξη του προγράμματος, χρηματοδότηση έχει λάβει μόνο η ενεργειακή κοινότητα του Δήμου Κοζάνης, με 5,4 εκατ. ευρώ για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων ισχύος 7 MW που θα καλύπτουν τις ενεργειακές ανάγκες του δήμου. Παράλληλα, έχει ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης και το έργο της ενεργειακής κοινότητας του Δήμου Βοΐου, προϋπολογισμού 6,4 εκατ. ευρώ, το οποίο προβλέπει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συνολικής ισχύος 8,9 MW.
