Την επιβολή έκτακτου φόρου στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών προωθεί η πολωνική κυβέρνηση, με στόχο τα έσοδα που θα συγκεντρωθούν να διοχετευθούν στην ελάφρυνση των καταναλωτών και στη μείωση των τιμών των καυσίμων. Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ απηύθυνε έκκληση στον Πρόεδρο της χώρας να μην μπλοκάρει εκ νέου τη σχετική νομοθεσία.
Το νομοσχέδιο προβλέπει την επιβολή φόρων με συντελεστή 60% στα πρόσθετα έσοδα που κατέγραψαν οι πετρελαϊκοί όμιλοι κατά το διάστημα Μαρτίου - Δεκεμβρίου 2026, μέτρο που σύμφωνα με τους κυβερνητικούς υπολογισμούς αναμένεται να αποφέρει στα δημόσια ταμεία 4 δισεκατομμύρια ζλότι (περίπου 1,06 δισ. δολάρια) ετησίως.
Το πολιτικό αδιέξοδο και η νέα προσπάθεια
Η πρωτοβουλία είχε προσκρούσει προηγουμένως στο βέτο του Προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι, συμμάχου της εθνικιστικής αντιπολίτευσης, ο οποίος τον Ιούλιο είχε παραπέμψει τη ρύθμιση στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Παρά το γεγονός ότι το Δικαστήριο δεν έχει εκδώσει ακόμη απόφαση, η κυβέρνηση επανέφερε το νομοσχέδιο προς έγκριση, προκειμένου να κατατεθεί εκ νέου στο κοινοβούλιο.
"Εγγυώμαι ότι εάν ο Πρόεδρος υπογράψει τελικά τον νόμο για τα έκτακτα κέρδη που υποβάλλουμε εκ νέου, θα εφαρμόσουμε αμέσως μία επιπλέον επιλογή για τη μείωση των τιμών των καυσίμων", δήλωσε ο Ντόναλντ Τουσκ πριν από τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου.
"Θα δούμε ως πού φτάνουν τα κονδύλια. Ελπίζω όμως να μην υπάρχει καμία αμφιβολία σε κανέναν ότι αυτό το νομοσχέδιο πρέπει να υπογραφεί. Δεν είναι οι πολίτες αυτοί που πρέπει να πληρώσουν για αυτή την ενεργειακή κρίση. Δεν ευθύνεται ο πολωνικός λαός για την κρίση στα καύσιμα".
Οι επιπτώσεις της διεθνούς κρίσης και τα εταιρικά κέρδη
Τον περασμένο Μάρτιο, η πολωνική κυβέρνηση είχε θεσπίσει πρόγραμμα επιβολής πλαφόν στις τιμές των καυσίμων, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο με κόστος 4,7 δισεκατομμύρια ζλότι για τον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ ίσχυσε και κατά το τελευταίο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου.
Ωστόσο, οι αναταράξεις στις διεθνείς αγορές λόγω του πολέμου στο Ιράν προκάλεσαν κατακόρυφη αύξηση στις τιμές των καυσίμων, ενισχύοντας σημαντικά την κερδοφορία των πετρελαϊκών επιχειρήσεων — με κύριο ωφελημένο στην Πολωνία τον όμιλο Orlen. Σύμφωνα με κυβερνητικά έγγραφα, τα έσοδα της Orlen αυξήθηκαν κατά σχεδόν 26% σε ετήσια βάση κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ τα κέρδη EBITDA (LIFO) σημείωσαν άλμα άνω του 54%.
Στον αντίποδα, οι καταναλωτές ήρθαν αντιμέτωποι με ραγδαία αύξηση των τιμών στα πρατήρια υγρών καυσίμων και ο τομέας των μεταφορών επιβαρύνθηκε με αυξημένο λειτουργικό κόστος, εξέλιξη που τροφοδότησε περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία της χώρας.
