Η μελέτη του Δικτύου Ενεργειακής Πολιτικής με τίτλο «Ανάλυση της ελληνικής αγοράς εξισορρόπησης με 15λεπτη εκκαθάριση της DAM για το μήνα Σεπτέμβριο του 2026», εξηγεί γιατί το κόστος ενέργειας είναι υψηλό παρόλο την μεγάλη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η συγκεκριμένη μελέτη δημοσιεύθηκε στο διεθνές αποθετήριο SSRN και υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα.
Αναλυτιικά με βάση ανακοίνωση του ΙΝΚΑ, η μελέτη εξετάζει γιατί οι καταναλωτές δεν επωφελούνται από τη χαμηλού κόστους παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τις ΑΠΕ. Όπως αναφέρει:
"Η μετάβαση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) υποσχόταν φθηνή πράσινη ενέργεια για όλους τους τελικούς καταναλωτές. Η ελληνική αγορά ωστόσο, αποκαλύπτει ένα παράδοξο φαινόμενο, ότι οι καταναλωτές καλούνται να πληρώσουν ακριβά την παραγόμενη φθηνή ενέργεια, εξαιτίας δομικών προβλημάτων και της έλλειψης ανταγωνισμού στην Αγορά Εξισορρόπησης, ανεξάρτητα από τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και την έλλειψη αποθήκευσης.
Στην μεσημεριανή ζώνη όπου η καθαρή παραγωγή των μονάδων ΑΠΕ εκτοπίζει τις ρυπογόνες μονάδες φυσικού αερίου, ο διαχειριστής του συστήματος τις επαναφέρει με πολύ μεγαλύτερο κόστος για λόγους ασφαλείας. Όταν ο διαχειριστής «βλέπει» τεράστια ηλιακή παραγωγή το μεσημέρι και κίνδυνο μερικού ή ολικού «black out» οφείλει να επαναφέρει ή να διατηρήσει τις θερμικές μονάδες «αναμμένες». Το γεγονός ότι, η φθηνή και πράσινη παραγωγή από ΑΠΕ στην DAM αντικαθίσταται από θερμικές μονάδες για λόγους ασφαλείας στην αγορά εξισορρόπησης, καθιστά την πράσινη ενέργεια πολύ πιο ακριβή για τον καταναλωτή.
Όταν οι τιμές της DAM υποχωρούν κοντά στο μηδέν ή διαμορφώνονται συχνά στην τιμή των -0,01 €/MWh, στη χονδρική αγορά υπάρχει ένα μεγάλο πλεόνασμα πράσινης ενέργειας. Θεωρητικά, αυτό θα έπρεπε να σημαίνει φθηνό ρεύμα για τον καταναλωτή. Στην πράξη όμως επιβαρύνει έμμεσα τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά μέσω της διόγκωσης του Λογαριασμού Προσαυξήσεων ΛΠ3 στην αγορά εξισορρόπησης. Αυτό σημαίνει ότι οι μονάδες φυσικού αερίου δεν έφυγαν ποτέ, απλώς μεταφέρθηκε το κόστος τους από την χονδρική αγορά(DAM) στην αγορά εξισορρόπησης. Ως αποτέλεσμα ο καταναλωτής να μην απολαμβάνει την φθηνή και πράσινη ενέργεια από ΑΠΕ.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τόσο οι παραγωγοί των ΑΠΕ, οι οποίοι δεν αποζημιώνονται για την παραγωγή τους, όσο και οι τελικοί καταναλωτές, που επωμίζονται την αύξηση του λογαριασμού ΛΠ3, βρίσκονται σε δυσμενή οικονομική θέση. Οι παραγωγοί ενέργειας «πετούν» την παραγωγή τους αντιμετωπίζοντας προβλήματα βιωσιμότητας, ενώ οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι βιομηχανίες αδυνατούν να προσφέρουν προϊόντα σε ανταγωνιστικές τιμές. Από την άλλη μεριά, οι μονάδες φυσικού αερίου, οι οποίες εκμεταλλεύονται το πλεονέκτημα της ευελιξίας τους, αποκτούν σταθερή θέση στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.
Εν κατακλείδι, η φθηνή μεσημεριανή ενέργεια από Ανανεώσιμες Πηγές μετατρέπεται σε ακριβή στην αγορά εξισορρόπησης. Το μεσημεριανό πλεόνασμα «καθαρής» ενέργειας αναδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη επενδύσεων σε μονάδες ΑΠΕ αλλά η έλλειψη σχεδιασμού της χονδρικής αγοράς DAM, η οποία εκκαθαρίζεται χωρίς να λαμβάνει υπόψιν τους τεχνικούς περιορισμούς της αγοράς εξισορρόπησης. Ως αποτέλεσμα οι τελικοί καταναλωτές να βρίσκονται αντιμέτωποι με το υψηλό κόστος ενέργειας ακόμα και σε συνθήκες υψηλής διείσδυσης Ανανεώσιμων Πηγών ενέργειας."
