Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται αντιμέτωπη με ισχυρότερη υποχώρηση τόσο της προσφοράς όσο και της ζήτησης από αυτή που είχε αρχικά προβλεφθεί, καθώς οι γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή περιορίζουν τις ροές και οι υψηλές τιμές των καυσίμων πιέζουν την κατανάλωση.
Σύμφωνα με τη νέα μηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί το 2026 κατά 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ή περίπου 6%, έναντι προηγούμενης εκτίμησης για μείωση περίπου 4%. Η εξέλιξη αποδίδεται κυρίως στις διαταραχές που έχουν προκαλέσει οι συγκρούσεις και οι επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές και στις θαλάσσιες οδούς της Μέσης Ανατολής.
Την ίδια ώρα, η ζήτηση πετρελαίου εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για μείωση 1,6 εκατ. βαρελιών ημερησίως. Η πτώση συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την άνοδο των τιμών των καυσίμων, καθώς το αργό πετρέλαιο κινήθηκε προς τα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ τα διυλισμένα προϊόντα, και ιδιαίτερα το ντίζελ, κατέγραψαν ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις.
Πτώση και στην ελληνική αγορά
Η εικόνα της μειωμένης ζήτησης αποτυπώνεται και στην ελληνική αγορά. Με βάση τα τελευταία στοιχεία του IEA, οι παραδόσεις πετρελαϊκών προϊόντων στην Ελλάδα μειώθηκαν κατά 5,3% το πρώτο εξάμηνο του 2026, στους 4,915 εκατ. τόνους, από 5,190 εκατ. τόνους την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Τον Ιούνιο οι παραδόσεις υποχώρησαν κατά 1,5% σε ετήσια βάση, στους 1,008 εκατ. τόνους, έναντι 1,023 εκατ. τόνων τον ίδιο μήνα πέρυσι.
Η μεγαλύτερη πτώση στο εξάμηνο καταγράφηκε στο μαζούτ, με τις παραδόσεις να περιορίζονται κατά 25,9%, στους 343.000 τόνους. Ακολούθησαν το πετρέλαιο κίνησης και τα υπόλοιπα αποστάγματα, όπου οι παραδόσεις μειώθηκαν κατά 7,1%, στους 2,09 εκατ. τόνους.
Πιο περιορισμένη ήταν η υποχώρηση στη βενζίνη, με τις παραδόσεις να διαμορφώνονται σε 1,029 εκατ. τόνους, μειωμένες κατά 1,3%. Μάλιστα, μόνο τον Ιούνιο καταγράφηκε οριακή αύξηση 0,5%, στους 201.000 τόνους.
Μοναδική κατηγορία με θετικό πρόσημο ήταν η κηροζίνη, στην οποία περιλαμβάνονται κυρίως τα αεροπορικά καύσιμα. Οι παραδόσεις αυξήθηκαν κατά 5,1% στο πρώτο εξάμηνο, στους 766.000 τόνους, ενώ τον Ιούνιο ενισχύθηκαν κατά 4,1%, στους 252.000 τόνους.
Ισχυρότερη η πτώση στην Ελλάδα
Η υποχώρηση της ελληνικής αγοράς ήταν αισθητά μεγαλύτερη από αυτή που καταγράφηκε συνολικά στην Ευρώπη. Στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ οι παραδόσεις πετρελαϊκών προϊόντων μειώθηκαν κατά 2,8% στο πρώτο εξάμηνο, στους 264,2 εκατ. τόνους, ενώ τον Ιούνιο η πτώση διαμορφώθηκε σε 3,3%.
Στην Ευρώπη, οι παραδόσεις πετρελαίου κίνησης και άλλων μεσαίων αποσταγμάτων μειώθηκαν κατά 5,1%, ενώ το μαζούτ υποχώρησε κατά 23,6%. Αντίθετα, οι παραδόσεις βενζίνης αυξήθηκαν κατά 4% και της κηροζίνης κατά 2,2%.
Στο σύνολο του ΟΟΣΑ, οι παραδόσεις πετρελαϊκών προϊόντων μειώθηκαν κατά 1,4% στο πρώτο εξάμηνο και κατά 1,8% τον Ιούνιο.
Μειώνονται τα αποθέματα
Η υποχώρηση της προσφοράς είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ισορροπία της αγοράς, καθώς τα αποθέματα πετρελαίου μειώνονται με ταχείς ρυθμούς. Ο IEA αναφέρει ότι τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν κατά 3,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, φθάνοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία φορά το 2023.
Στις χώρες του ΟΟΣΑ τα συνολικά αποθέματα πετρελαίου διαμορφώθηκαν τον Ιούνιο στους 435,8 εκατ. τόνους, μειωμένα κατά 11,1 εκατ. τόνους σε σχέση με τον Μάιο. Στην Ελλάδα, αντίθετα, τα αποθέματα διαμορφώθηκαν στους 2,796 εκατ. τόνους, παραμένοντας ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με τον Ιούνιο του 2025.
Ο IEA επισημαίνει ότι τα αποθέματα έχουν μέχρι στιγμής λειτουργήσει ως κρίσιμο «μαξιλάρι» για την εξισορρόπηση της αγοράς. Ωστόσο, καθώς τα αποθέματα ασφαλείας περιορίζονται και τα διυλιστήρια λειτουργούν κοντά στα όριά τους, η ανάγκη αποκλιμάκωσης των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή και του πολέμου Ρωσίας–Ουκρανίας γίνεται ακόμη πιο επιτακτική.
Ανάκαμψη της ζήτησης το 2027
Παρά τη φετινή έντονη υποχώρηση, ο IEA προβλέπει ανάκαμψη της κατανάλωσης πετρελαίου το 2027, εκτιμώντας ότι η παγκόσμια ζήτηση θα αυξηθεί κατά 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Σε διαφορετική κατεύθυνση κινείται ο ΟΠΕΚ, ο οποίος, παρά την πέμπτη διαδοχική μείωση της πρόβλεψής του, εξακολουθεί να αναμένει αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης το 2026 κατά 380.000 βαρέλια ημερησίως. Για το 2027 προβλέπει αύξηση κατά 2,36 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η απόκλιση μεταξύ των δύο οργανισμών αποτυπώνει και την υψηλή αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει σήμερα την αγορά πετρελαίου, με την πορεία των γεωπολιτικών εξελίξεων, των τιμών και των διαθέσιμων αποθεμάτων να παραμένει καθοριστική για την εξέλιξη της ζήτησης και της προσφοράς.
