Σε μια σημαντική αλλαγή για την ενεργειακή αγορά και την παγκόσμια προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα εξελίσσεται η υποχώρηση της κατανάλωσης πετρελαίου στην Κίνα. Η χώρα, που αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό εκπομπών CO₂ παγκοσμίως, φαίνεται να περνά σε μια νέα φάση, καθώς η αυξανόμενη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων και η στροφή σε καθαρότερες μεταφορές περιορίζουν τη ζήτηση για πετρέλαιο.
Σύμφωνα με ανάλυση του Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), που δημοσιεύθηκε από το Carbon Brief, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα της Κίνας μειώθηκαν κατά 1% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2026. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη είχε η πτώση κατά 9% της κατανάλωσης πετρελαίου.
Η εξέλιξη συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου μετά τον πόλεμο στο Ιράν, η οποία επιτάχυνε τη μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές μετακίνησης. Οι αναλυτές εκτιμούν μάλιστα ότι η αλλαγή αυτή δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά μέρος μιας ευρύτερης διαρθρωτικής μεταβολής στην κινεζική οικονομία.
«Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου προκάλεσε ισχυρότερη στροφή στον τομέα των μεταφορών από ό,τι αναμενόταν», επισημαίνει η ανάλυση του CREA, σημειώνοντας ότι η χρήση και η ανάπτυξη των ηλεκτρικών οχημάτων συνεχίζονται με ταχείς ρυθμούς, παρά το γεγονός ότι η Κίνα διαθέτει ήδη μία από τις μεγαλύτερες αγορές ηλεκτροκίνησης στον κόσμο.
36 εκατ. τόνοι πετρελαίου εκτός κατανάλωσης
Μόνο τα ηλεκτρικά οχήματα εκτιμάται ότι υποκατέστησαν περίπου 36 εκατ. τόνους πετρελαίου στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Πρόκειται για ποσότητα μεγαλύτερη από την κατανάλωση πετρελαίου του Ηνωμένου Βασιλείου σε διάστημα έξι μηνών και αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο της συνολικής μείωσης της κινεζικής ζήτησης.
Η τάση έγινε ακόμη εντονότερη στο δεύτερο τρίμηνο, όταν τα ηλεκτρικά οχήματα υποκατέστησαν περίπου 19 εκατ. μετρικούς τόνους πετρελαίου, καταγράφοντας αύξηση 50% σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
Ιδιαίτερα γρήγορα εξελίσσεται η ηλεκτροκίνηση στα βαρέα οχήματα. Τα ηλεκτρικά φορτηγά αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη πηγή υποκατάστασης πετρελαίου, ενώ η χρήση εναλλακτικών καυσίμων στον συγκεκριμένο κλάδο αυξήθηκε κατά 90% το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουνίου.
Η μείωση της κατανάλωσης δεν αποδίδεται, πάντως, σε περιορισμό των μετακινήσεων. Αντίθετα, σύμφωνα με την ανάλυση, οι Κινέζοι καταναλωτές στρέφονται σε ηλεκτρικά οχήματα, σιδηροδρομικές μεταφορές και άλλες καθαρότερες μορφές μετακίνησης.
Η πρώτη μείωση λόγω πετρελαίου
Η Κίνα είχε καταγράψει μείωση των εκπομπών της και το 2025, κατά 0,3%, στην πρώτη ετήσια υποχώρηση από το 2022. Ωστόσο, η εξέλιξη του δεύτερου τριμήνου του 2026 παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς για πρώτη φορά η πτώση των εκπομπών συνδέεται κυρίως με τη χαμηλότερη κατανάλωση πετρελαίου και όχι με τη μείωση της χρήσης άνθρακα.
Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε μάλιστα παρά την αύξηση κατά 3% των εκπομπών από τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής, καθώς οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αύξησαν τη χρήση άνθρακα.
Το CREA υπολογίζει ότι η χαμηλότερη κατανάλωση πετρελαίου απέτρεψε την έκλυση περίπου 35 εκατ. τόνων CO₂ το δεύτερο τρίμηνο, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 1,3% των συνολικών εκπομπών της Κίνας για την περίοδο. Στον υπολογισμό έχουν συμπεριληφθεί και οι εκπομπές που συνδέονται με την ηλεκτρική φόρτιση των οχημάτων.
Στην υποχώρηση της ζήτησης πετρελαίου συνέβαλαν επίσης η επιβράδυνση της χημικής βιομηχανίας, καθώς και η αλλαγή του εξοπλισμού στους κλάδους των κατασκευών και των εξορύξεων, με περισσότερα μηχανήματα ντίζελ να αντικαθίστανται από ηλεκτρικά.
Σε τροχιά πτώσης οι εκπομπές το 2026
Παρότι οι εκπομπές της Κίνας παρέμειναν ελαφρώς αυξημένες στο σύνολο του πρώτου εξαμήνου, η εικόνα αναμένεται να αλλάξει έως το τέλος του έτους. Η ανάλυση εκτιμά ότι οι κινεζικές εκπομπές CO₂ βρίσκονται πλέον σε τροχιά ετήσιας μείωσης, καθώς η ζήτηση για πετρέλαιο υποχωρεί, η αγορά ακινήτων παραμένει σε επιβράδυνση και περιορίζεται η ανάπτυξη του κλάδου που μετατρέπει άνθρακα σε χημικά προϊόντα.
Οι εταιρείες του τελευταίου κλάδου έχουν καταγράψει σημαντική αύξηση κερδών μετά τον αποκλεισμό των στενών του Ορμούζ, ωστόσο η παραγωγή τους βρίσκεται ήδη κοντά στα όρια της δυναμικότητάς τους, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης.
Παράλληλα, περιθώριο για νέα υποχώρηση των εκπομπών υπάρχει και από τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής. Σύμφωνα με το CREA, εφόσον η Κίνα περιορίσει τις περικοπές και τη σπατάλη της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές και βελτιωθούν οι συνθήκες για την αιολική ενέργεια, η αυξημένη χρήση άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή θα μπορούσε να αντιστραφεί κατά το δεύτερο εξάμηνο.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την εικόνα μιας σταδιακής αλλαγής του ενεργειακού μείγματος της Κίνας, με την ηλεκτροκίνηση να περιορίζει πλέον όχι μόνο την κατανάλωση πετρελαίου, αλλά και το αποτύπωμα άνθρακα της μεγαλύτερης αγοράς ενέργειας στον κόσμο.
Πηγή: Reuters
