Σε συμφωνία για την παράταση της λειτουργίας του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ–Τζεϊχάν για ακόμη έναν χρόνο κατέληξαν Ιράκ και Τουρκία, με τη Βαγδάτη να επιδιώκει τη μεταφορά έως και 750.000 βαρελιών πετρελαίου ημερησίως μέσω του αγωγού. Όπως δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, η Τουρκία έχει ήδη δεσμεύσει την απαραίτητη μεταφορική χωρητικότητα, παρά το γεγονός ότι σήμερα οι ροές κυμαίνονται μόλις στα 180.000-200.000 βαρέλια ημερησίως.
Η υφιστάμενη συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών λήγει εντός του μήνα, ωστόσο η παράτασή της έχει ήδη συμφωνηθεί και αναμένεται να υπογραφεί επισήμως τις επόμενες ημέρες.
Ο αγωγός έχει αποκτήσει ιδιαίτερη γεωστρατηγική σημασία μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, καθώς η εξέλιξη αυτή περιόρισε τις θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου του Ιράκ, ενισχύοντας τον ρόλο των χερσαίων διαδρομών.
Οι εξαγωγές μέσω του Κιρκούκ–Τζεϊχάν είχαν διακοπεί το 2023, έπειτα από απόφαση διεθνούς διαιτητικού δικαστηρίου που δικαίωσε το Ιράκ στη διαμάχη με την Τουρκία για εξαγωγές πετρελαίου από την αυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν χωρίς την έγκριση της Βαγδάτης. Η λειτουργία του αγωγού αποκαταστάθηκε περίπου δυόμισι χρόνια αργότερα, στα τέλη του 2025.
Παρά τη συνολική δυναμικότητα των 1,4 εκατ. βαρελιών ημερησίως, οι πραγματικές ροές παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από τη διακοπή, όταν μέσω του αγωγού διακινούνταν περίπου 480.000 βαρέλια ημερησίως.
Σχέδιο επέκτασης στα 2,5 εκατ. βαρέλια
Η Άγκυρα επιδιώκει πλέον τη διαπραγμάτευση μιας νέας, ευρύτερης συμφωνίας εντός του επόμενου έτους, με βασικό στόχο την επέκταση του αγωγού από το Κιρκούκ έως τον Περσικό Κόλπο και την αύξηση της μεταφορικής του ικανότητας στα 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Σύμφωνα με τον Μπαϊρακτάρ, η νέα υποδομή θα μπορούσε να εξυπηρετήσει όχι μόνο το ιρακινό πετρέλαιο, αλλά και εξαγωγές από το Κουβέιτ και άλλες χώρες του Κόλπου. Παράλληλα, εξετάζεται η κατασκευή παράλληλου αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει αέριο από το Κατάρ ή άλλους παραγωγούς της περιοχής προς την Τουρκία και τις ευρωπαϊκές αγορές.
Στις διαπραγματεύσεις παραμένει ανοιχτό και το ζήτημα της διαιτητικής αποζημίωσης ύψους 1,5 δισ. δολαρίων που επιδικάστηκε εις βάρος της Τουρκίας. Όπως ανέφερε ο Τούρκος υπουργός, οι δικαστικές διαδικασίες σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης και τον υπολογισμό των τόκων εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη.
