Διανύουμε την 10η εβδομάδα του πολέμου στο Ιράν που αποτελεί τη μεγαλύτερη διαταραχή της εφοδιαστικής αλυσίδας πετρελαίου στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου - μεγαλύτερη από το 1973, μεγαλύτερη από το 1979, μεγαλύτερη από τον Πόλεμο του Κόλπου, τονίζει η Barclays. Αν είχε δοθεί αυτήν την υπόθεση σχεδόν σε οποιονδήποτε αναλυτή ενέργειας πριν από τον πόλεμο - ότι το Ορμούζ θα είναι κλειστό για δέκα συνεχόμενες εβδομάδες - θα είχαν ισχυριστεί με βεβαιότητα ότι ο κόσμος βρισκόταν αντιμέτωπος με μια ύφεση.
Αντίθετα, έχουν περάσει πάνω από δύο μήνες, σχεδόν δυόμισι, από τη σύγκρουση και η παγκόσμια οικονομία φαίνεται... σε καλή κατάσταση. Οι προβλέψεις για το ΑΕΠ μειώνονται, αλλά δεν «κόβονται» απότομα. Οι αγορές μετοχών κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά. Τα πιστωτικά spreads είναι σταθερά. Οι κεντρικές τράπεζες είναι έτοιμες να περιμένουν και να παρακολουθούν αντί να αυξάνουν τα επιτόκια με σπασμωδικό τρόπο για να καταπολεμήσουν τον πληθωρισμό.
Και το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτό δεν είναι απλώς ένα story των ΗΠΑ, τονίζει η Barclays.
Ας δούμε ως παράδειγμα τη Νότια Κορέα, η οποία προμηθεύεται τα δύο τρίτα του πετρελαίου της και το 20% του φυσικού αερίου της μέσω των Στενών του Ορμούζ. Μεγάλο μέρος αυτής της προσφοράς, πιθανώς, λείπει τώρα. Κι όμως, ο Kospi έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό την περασμένη εβδομάδα. Και ναι, ο κύκλος των κεφαλαιακών δαπανών της τεχνητής νοημοσύνης παίζει ρόλο στην απόδοση των μετοχών. Αλλά σίγουρα η κορεατική οικονομία χρειάζεται πετρέλαιο για τις οδικές μεταφορές, τη ναυτιλία και τη βιομηχανία.
«Γιατί οι οικονομίες διαχειρίζονται τόσο καλά την τρέχουσα κρίση;», επισημαίνει η Barclays.
Όπως απαντά, διάφορο παράγοντες παίζουν ρόλο σε αυτό.
Και ο βασικός είναι ότι οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου είναι καλύτερα προστατευμένες από τις επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών Ορμούζ από ό,τι ο κόσμος γενικότερα.
Οι ΗΠΑ είναι πλέον μια γιγαντιαία ενεργειακή υπερδύναμη, σε αντίθεση με τις προηγούμενες πετρελαϊκές κρίσεις. Ναι, το πετρέλαιο είναι μια παγκόσμια αγορά, αλλά οι υψηλότερες τιμές είναι πλέον κυρίως μια μεταφορά πλούτου από τους Αμερικανούς καταναλωτές προς τις αμερικανικές μεγάλες εταιρείες ενέργειας. Εντωμεταξύ, οι τιμές του φυσικού αερίου στις ΗΠΑ έχουν μειωθεί.
Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, σε έντονη αντίθεση με τη μεγαλύτερη, παραμένει ένας τεράστιος καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Ωστόσο, το Πεκίνο αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος του έτους, από τα μέσα του 2025 έως τις αρχές του 2026, δημιουργώντας το μεγαλύτερο στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου στον κόσμο. Σχεδόν 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025. Αυτό αντιστοιχεί σε 130 ημέρες κάλυψης εισαγωγών, πολύ πάνω από τις 90 ημέρες που συνιστά ο IEA. Η κινεζική κυβέρνηση πέρυσι έδωσε εντολή στις εθνικές πετρελαϊκές εταιρείες της να αγοράσουν εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια για αποθήκευση, σχεδόν σαν να έβλεπαν το ενεργειακό σοκ να έρχεται. Η Κίνα τώρα μειώνει σε μεγάλο βαθμό αυτά τα αποθέματα αντί να καταστρέφει τη ζήτηση. Και το γεγονός ότι είναι παγκόσμιος ηγέτης στις καθαρές τεχνολογίες βοηθάει. Όχι μόνο καθιστά την Κίνα πιο ενεργειακά αποδοτική, αλλά και οι εξαγωγές αυξάνονται καθώς άλλες οικονομίες στρέφονται σε εναλλακτικές λύσεις αντί των ορυκτών καυσίμων.
Η κρίση χτυπά έντονα, φυσικά. Πακιστάν, Μπαγκλαντές, Φιλιππίνες, Αίγυπτο - όλες αυτές οι χώρες έχουν εφαρμόσει ήπια lockdown, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας από το σπίτι για τους δημόσιους υπαλλήλους και του πρωινού ωραρίου λειτουργίας. Όλα αυτά σε μια προσπάθεια μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας.
Αλλά από παγκόσμια οικονομική άποψη, όπως τονίζει η Barclays, αυτές οι οικονομίες απλά δεν έχουν αρκετό βάρος για να μειώσουν απότομα την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ. Ίσως η μόνη εξαίρεση είναι η Ινδία, αλλά οι προβλέψεις για το ΑΕΠ έχουν μειωθεί σε λίγο κάτω από το 7%.
Τώρα κάθε εβδομάδα θα «πονάει» περισσότερο
Ωστόσο, όπως τονίζει η Barclays, είναι σχεδόν αδύνατο να αντικατασταθεί η συντριπτική πλειοψηφία των 20 εκατομμυρίων βαρελιών αργού και διυλισμένων προϊόντων που παλιά διέρχονταν από το Ορμούζ κάθε μέρα. Αντισταθμιστικά μέτρα όπως ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας (που τώρα λειτουργεί με πλήρη δυναμικότητα), ο αγωγός ADCOP των ΗΑΕ και η παγκόσμια απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων βοηθούν στην άμβλυνση του πλήγματος. Αλλά δεν μπορούν να καλύψουν το κενό. Ο κόσμος εξακολουθεί να έχει έλλειψη 12-13 εκατ. βαρελιών κάθε μέρα.
Οι μόνοι δύο τρόποι για να καλυφθεί αυτό το κενό είναι μέσω της καταστροφής της ζήτησης (ο κόσμος να καταναλώνει πολύ λιγότερο πετρέλαιο και να υποστεί το οικονομικό πλήγμα που ακολουθεί) και της μείωσης των υφιστάμενων αποθεμάτων.
Κάθε εβδομάδα που περνάει πλέον θα πονάει περισσότερο την παγκόσμια οικονομία, σημειώνει η Barclays. Δεν φτάνουν άλλα νέα δεξαμενόπλοια και ο κόσμος καταναλώνει τα αποθέματά του με πολύ ταχύτερο ρυθμό. Η εκτίμηση της Barclays είναι ότι οι μειώσεις των αποθεμάτων φτάνουν πλέον τα 80 εκατομμύρια βαρέλια την εβδομάδα. Και εκτιμά πως η νέα έκθεση του IEA αυτόν τον μήνα θα σκιαγραφήσει μια πολύ πιο σκοτεινή εικόνα αποθεμάτων από ό,τι τον προηγούμενο μήνα. Η απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων δεν είναι επ' αόριστον και ορισμένες χώρες (συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ) έχουν αρκετά χαμηλά στρατηγικά αποθέματα πλέον.
Επιπλέον, οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις δεν καταναλώνουν πετρέλαιο, αλλά προϊόντα διύλισης. Από αυτή την άποψη, αξίζει να εξεταστεί η έκθεση απογραφής του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ της περασμένης εβδομάδας, όπως σημειώνει: οι ημέρες προσφοράς αποσταγμάτων (π.χ. ντίζελ, αεροπορικά καύσιμα) την πιο πρόσφατη εβδομάδα ζήτησης ήταν λίγο πάνω από 18 ημέρες, έναντι ενός πενταετούς εποχικά προσαρμοσμένου μέσου όρου άνω των 23 ημερών. Η βενζίνη φαίνεται καλύτερη με πάνω από 22 ημέρες (μόλις μία ημέρα λιγότερο από τον πενταετή μέσο όρο), αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη οι ΗΠΑ μόλις τώρα προετοιμάζονται για την καλοκαιρινή περίοδο οδήγησης.
Πόσο χρόνο έχει η παγκόσμια οικονομία πριν το μεγάλο «μπαμ»;
Η εκτίμησή της Barclays είναι ότι το καλοκαίρι του 2022 αποτελεί ένα λογικό σημείο σύγκρισης. Οι τιμές του πετρελαίου ήταν κοντά στα τρέχοντα επίπεδα εκείνο το έτος για μερικούς μήνες, καθώς ξεκίνησε η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας. Αλλά αυτό που επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση το 2022 ήταν το γεγονός ότι τα παγκόσμια αποθέματα ήταν σημαντικά χαμηλότερα από ό,τι τώρα (πριν από την προσαρμογή για τη ζήτηση). Συνεπώς, εάν το status quo επιμείνει, τα αποθέματα θα βρίσκονται σε παρόμοια επισφαλή κατάσταση μέχρι τα τέλη Μαΐου, προειδοποιεί η βρετανική τράπεζα.
Με άλλα λόγια, οι επόμενες λίγες εβδομάδες είναι το περιθώριο που έχει πια η παγκόσμια οικονομία, προτού ξεκινήσει πραγματικά η καταστροφή της ζήτησης. Η καθυστέρηση της ομαλοποίησης των Στενών του Ορμούζ στα τέλη Μαΐου, από τα τέλη Απριλίου που αναμενόταν πριν, σημαίνει άνοδο της τιμής του Brent κατά 20 δολάρια/βαρέλι το δεύτερο τρίμηνο και στα 130 δολ. και άνοδο 13 δολ. για ολόκληρο το έτος στα 111 δολ.
