Έντονες είναι οι διαβουλεύσεις μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας μετά την υπογραφή των δύο συμφωνιών μεταξύ ΑΔΜΗΕ, Meridiam και Nexans για τα επόμενα βήματα της υποθαλάσσιας ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φιλελευθέρου» Κύπρου, η άμεση επανεκκίνηση των κρίσιμων διαδικασιών για τον Great Sea Interconnector (GSI), πλέον υπό τη νέα μετοχική σύνθεση και την ηγεσία της γαλλικής Meridiam, βρέθηκε στο επίκεντρο τηλεφωνικών επαφών του Νίκου Χριστοδουλίδη, του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Εμανουέλ Μακρόν. Στις διαβουλεύσεις περιλαμβάνεται και ο ρόλος της γαλλικής Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου.
Οι τρεις ηγέτες φέρεται να συμφωνούν ότι προϋπόθεση για την επανεκκίνηση του έργου είναι η επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών από εξειδικευμένη εταιρεία, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι βυθομετρήσεις και να οριστικοποιηθεί η βέλτιστη χωροθέτηση της διαδρομής του καλωδίου που θα συνδέσει την Κοφίνου με την Κορακιά και, μέσω Κρήτης, το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Παράλληλα, κρίσιμη θεωρείται η ολοκλήρωση των τεχνικών προετοιμασιών από τη Meridiam, ως πλειοψηφικό μέτοχο του GSI, και τη Nexans, ώστε οι ελληνικές Αρχές να προχωρήσουν στην έκδοση της απαιτούμενης NAVTEX και να ξεκινήσουν εκ νέου οι έρευνες στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η έκδοση της NAVTEX και η έναρξη των βυθομετρήσεων θα προχωρήσουν μόλις οι δύο γαλλικές εταιρείες λάβουν τις κρίσιμες επιχειρησιακές αποφάσεις. Ειδικότερα, θα πρέπει να καθοριστούν οι εταιρείες ή η κοινοπραξία που θα αναλάβουν τις έρευνες, καθώς και το σχετικό χρονοδιάγραμμα.
Το δύσκολο 40% των βυθομετρήσεων
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, ο οποίος μέχρι τις 5 Αυγούστου ήταν ο μοναδικός μέτοχος του GSI, έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των βυθομετρήσεων. Το υπόλοιπο τμήμα, ωστόσο, θεωρείται το τεχνικά δυσκολότερο αλλά και πολιτικά πιο ευαίσθητο, καθώς αφορά θαλάσσια περιοχή νότια της Κάσου, την οποία η Τουρκία υποστηρίζει ότι εμπίπτει στη δική της υφαλοκρηπίδα, επικαλούμενη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τις εμπλεκόμενες εταιρείες για την έναρξη των νέων βυθομετρήσεων, ούτε για το ποιοι ανάδοχοι ή ποια πλοία θα αναλάβουν τις εργασίες.
Στο επίκεντρο γαλλικές εταιρείες
Οι πληροφορίες του «Φιλελευθέρου» αναφέρουν ότι θεωρείται αρκετά πιθανό να μην συνεχιστεί η συνεργασία της Nexans με την ιταλική NextGeo, η οποία είχε πραγματοποιήσει μεγάλο μέρος των ερευνών με το πλοίο IEVOLI Relume. Στη θέση της ενδέχεται να επιλεγεί γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία γαλλικών εταιρειών.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Meridiam, πλέον βασικός μέτοχος του GSI, συμμετέχει και στην κατασκευή της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ηνωμένου Βασιλείου – Γερμανίας (NeuConnect), έχοντας αξιοποιήσει διαφορετικούς συνεργάτες για τις θαλάσσιες έρευνες και τις βυθομετρήσεις.
Εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις ότι οι συμφωνίες της 5ης Αυγούστου θα οδηγήσουν σε αλλαγές και στους αναδόχους των θαλάσσιων ερευνών, διαμορφώνεται στην πράξη ένα έντονα γαλλικό σχήμα γύρω από το έργο: η Meridiam στην ιδιοκτησία της διασύνδεσης, η Nexans στην κατασκευή και πόντιση του καλωδίου και μια γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία στις τελικές βυθομετρήσεις, οι οποίες θα καθορίσουν τόσο την τελική διαδρομή του καλωδίου όσο και το συνολικό κόστος του έργου.
Ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί την τεχνική ηγεσία του έργου και την ευθύνη για τη λειτουργία του μετά την ηλεκτρίωση, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ο ρόλος του στην κατασκευαστική συνέχεια.
Η εξέλιξη αυτή έχει και σαφή γεωπολιτική διάσταση. Πηγές του «Φιλελευθέρου» εκτιμούν ότι το ενδεχόμενο οι βασικές πτυχές του έργου να περάσουν σε γαλλικές εταιρείες ενισχύει τη γαλλική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο πολιτικής και γεωπολιτικής στήριξης από το Παρίσι.
Υπό αυτό το πρίσμα, η επόμενη NAVTEX που θα εκδώσουν οι ελληνικές Αρχές για τη δέσμευση της θαλάσσιας περιοχής όπου θα πραγματοποιηθούν οι βυθομετρήσεις αποκτά πρόσθετη βαρύτητα. Η διαδικασία δεν θα αφορά πλέον μόνο την επανεκκίνηση ενός έργου με ελληνική συμμετοχή, αλλά ένα έργο στο οποίο η γαλλική επιχειρηματική και γεωπολιτική παρουσία είναι πλέον ιδιαίτερα ισχυρή.
Η διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η επιστολή που απέστειλε την περασμένη εβδομάδα ο ΑΔΜΗΕ, ζητώντας την προώθηση της επένδυσης για το τμήμα Κύπρου – Ισραήλ. Ο Διαχειριστής κατέθεσε τα απαιτούμενα έγγραφα, ώστε οι ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ, ΡΑΕΚ και Israel Electricity Authority, να προχωρήσουν στις κρίσιμες αποφάσεις για τον επιμερισμό του κόστους του συγκεκριμένου τμήματος μέσω της διαδικασίας Cross Border Cost Allocation (CBCA), με βάση την υφιστάμενη μελέτη κόστους – οφέλους.
Για την οριστικοποίηση της διαδικασίας απαιτείται η αξιολόγηση των εγγράφων και των μελετών από τις δύο ρυθμιστικές Αρχές, καθώς και διαβούλευση με τον φορέα υλοποίησης, που σήμερα είναι ο ΑΔΜΗΕ και στη συνέχεια θα είναι ο GSI υπό τη Meridiam.
Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, η διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ, ως τμήμα της ευρύτερης ηλεκτρικής διασύνδεσης μέσω Κρήτης, θα έχει μήκος περίπου 324 χιλιομέτρων, θα φτάνει σε βάθος 2.200 έως 2.400 μέτρων και θα διαθέτει δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ισχύος 1.000 MW. Ο σταθμός μετατροπής στην Κύπρο προβλέπεται στην Κοφίνου και στο Ισραήλ στη Hadera.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η Meridiam και, κατ’ επέκταση, η γαλλική πλευρά ενδιαφέρονται για την ταχεία ολοκλήρωση της αξιολόγησης και την προώθηση της κατασκευής του καλωδίου Κύπρου – Ισραήλ, τόσο για οικονομικούς όσο και για γεωπολιτικούς λόγους. Υπέρ της διασύνδεσης έχει ταχθεί επανειλημμένα και η ισραηλινή κυβέρνηση, καθώς το έργο ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.
Το ζήτημα έχει ήδη συζητηθεί σε ανώτατο κυβερνητικό επίπεδο μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, ενώ, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, αναμένεται νέα επίσημη διαβούλευση μέσα στον Σεπτέμβριο.
Στο κάδρο και ο Λίβανος
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά για την κυπριακή πλευρά, αλλά πιθανότατα και για τη γαλλική, η προοπτική ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Λιβάνου.
Ήδη έχει ζητηθεί η εκπόνηση σχετικής μελέτης, καθώς και χρηματοδότηση από την Παγκόσμια Τράπεζα. Το ζήτημα βρίσκεται σε τακτική επικοινωνία μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον πρόεδρο του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, να έχουν συζητήσει την προοπτική της διασύνδεσης.
Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι έντονο ενδιαφέρον για την ανάληψη των ερευνών και της κατασκευής του έργου, μέσω κρατικών εταιρειών, επιδεικνύουν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Έτσι, ο GSI φαίνεται να αποκτά σταδιακά πολύ ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση: από μια ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου εξελίσσεται σε έναν περιφερειακό ενεργειακό διάδρομο που μπορεί να συνδέσει την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και, δυνητικά, τον Λίβανο, με τη Γαλλία να αποκτά πλέον κομβικό ρόλο στην υλοποίησή του.
