Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί την Ελλάδα και την Κύπρο να επιταχύνουν τις διαδικασίες για την υλοποίηση του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού διασυνδετήριου καλωδίου που θα συνδέσει τα δίκτυα των δύο χωρών και θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου. Η παρέμβαση των Βρυξελλών έρχεται μετά από σειρά καθυστερήσεων και αβεβαιοτήτων που έχουν επηρεάσει την πρόοδο του έργου, το οποίο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το έργο και η σημασία του
Το έργο αφορά τον Great Sea Interconnector, την εξέλιξη του παλαιότερου σχεδίου EuroAsia Interconnector. Πρόκειται για ένα υποθαλάσσιο καλώδιο υψηλής τάσης που θα συνδέει τα ηλεκτρικά δίκτυα:
- της Ελλάδας (μέσω Κρήτης),
- της Κύπρου
- και σε δεύτερη φάση του Ισραήλ.
Το καλώδιο θα έχει συνολικό μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και δυνατότητα μεταφοράς έως 2 GW ηλεκτρικής ισχύος, ενώ σε ορισμένα σημεία θα τοποθετηθεί σε βάθος έως 3.000 μέτρων, καθιστώντας το ένα από τα πιο φιλόδοξα ενεργειακά έργα υποθαλάσσιας διασύνδεσης παγκοσμίως.
Η ολοκλήρωσή του θεωρείται κρίσιμη για:
- την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου,
- τη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας,
- την ενσωμάτωση περισσότερων ΑΠΕ στο σύστημα,
- και τη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ.
Η ανησυχία των Βρυξελλών
Σύμφωνα με το Euractiv, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει ανησυχία για τις καθυστερήσεις στην υλοποίηση του έργου και ζητά από Αθήνα και Λευκωσία να προχωρήσουν ταχύτερα σε αποφάσεις και τεχνικά βήματα. Το έργο έχει ήδη λάβει σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, γεγονός που αυξάνει την πίεση για την υλοποίησή του εντός των χρονοδιαγραμμάτων.
Η καθυστέρηση αποδίδεται σε συνδυασμό παραγόντων:
- οικονομικές και χρηματοδοτικές δυσκολίες,
- τεχνικά ζητήματα μεγάλης κλίμακας,
- γεωπολιτικές εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο,
- καθώς και θεσμικές και διοικητικές διαδικασίες.
Γεωπολιτικές διαστάσεις
Το καλώδιο έχει και έντονη γεωπολιτική διάσταση. Η Τουρκία έχει εκφράσει αντιρρήσεις για το έργο, υποστηρίζοντας ότι η διαδρομή του περνά από θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία. Σε προηγούμενες φάσεις του έργου, τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν εμποδίσει ερευνητικά σκάφη που πραγματοποιούσαν θαλάσσιες έρευνες.
Οι εντάσεις αυτές προσθέτουν μια επιπλέον διάσταση στο έργο, το οποίο εντάσσεται στο ευρύτερο ενεργειακό πλέγμα συνεργασίας Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, που έχει αναπτυχθεί την τελευταία δεκαετία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οικονομικά και έρευνες για το έργο
Το έργο εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 1,9 έως 2,5 δισ. ευρώ, ενώ μέρος της χρηματοδότησης προέρχεται από ευρωπαϊκά προγράμματα υποδομών. Παράλληλα, έχουν υπάρξει και έρευνες από ευρωπαϊκές αρχές σχετικά με πιθανές παρατυπίες ή οικονομικά ζητήματα γύρω από την υλοποίηση του project.
Στρατηγικός ρόλος για την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί προτεραιότητα, καθώς το νησί παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος χωρίς ηλεκτρική διασύνδεση με άλλο ευρωπαϊκό δίκτυο.
Επιπλέον, το έργο:
- ενισχύει τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών,
- δημιουργεί έναν νέο ενεργειακό διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο,
- και εντάσσεται στην ευρωπαϊκή στρατηγική για ενεργειακή ασφάλεια και πράσινη μετάβαση.
