Ηχηρό σήμα επανεκκίνησης για τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου εκπέμπει η σημερινή δημοπρασία δυναμικότητας για τον Μάρτιο, η οποία, σε αντίθεση με τους προηγούμενους μήνες, συγκέντρωσε ισχυρό εμπορικό ενδιαφέρον και σχεδόν πλήρη κάλυψη της προσφερόμενης ποσότητας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχήμα των ΔΕΠΑ Εμπορίας και AKTOR, υπό την εμπορική ονομασία «Atlantic SEE LNG Trade», προχώρησε σε δέσμευση σχεδόν 25 GWh, δηλαδή περίπου το 98% των 25,5 GWh που είχε διαθέσει ο ΔΕΣΦΑ μέσω του τερματικού σταθμού της Ρεβυθούσα.
Το προϊόν δυναμικότητας Route 1 ολοκληρώθηκε με τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα κάλυψη από την έναρξη των δημοπρασιών τον περασμένο Μάιο, ενώ για ακόμη έναν μήνα δεν καταγράφηκε ενδιαφέρον για τα Route 2 (με σημείο αφετηρίας το FSRU Αλεξανδρούπολης) και Route 3 (με σημείο εκκίνησης την Κομοτηνή).
«Κλειδί» η συμφωνία με τη Naftogaz
Η επιτυχία της δημοπρασίας συνδέεται άμεσα με την εμπορική συμφωνία που είχε ανακοινώσει στα τέλη Ιανουαρίου η Atlantic με τη Naftogaz για την πώληση φορτίου αμερικανικού LNG, με προμηθευτή την BP.
Το φορτίο αναμένεται να φθάσει στη Ρεβυθούσα και να διοχετευθεί μέσω του Route 1 προς τον Βορρά, γεγονός που εξηγεί και την αυξημένη ζήτηση για τη συγκεκριμένη διαδρομή. Πρόκειται ουσιαστικά για την πρώτη απτή υλοποίηση εμπορικής συμφωνίας που αξιοποιεί τον Κάθετο Διάδρομο ως όχημα μεταφοράς LNG από τον Νότο προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Η σχεδόν πλήρης κάλυψη της χωρητικότητας έρχεται να ανατρέψει το αρνητικό σερί των προηγούμενων μηνών, όταν οι δημοπρασίες κατέγραφαν χαμηλή ή μηδενική συμμετοχή, θέτοντας ερωτήματα για τη βιωσιμότητα του εγχειρήματος.
Παραμονή κρίσιμων αποφάσεων στην Ουάσιγκτον
Το θετικό αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της διήμερης συνάντησης που ξεκινά στις 24 Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον, όπου θα τεθούν στο τραπέζι όλα τα ανοιχτά ζητήματα για την ενεργοποίηση και τη μακροπρόθεσμη λειτουργία του Διαδρόμου.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων δεν βρίσκεται μόνο η τεχνική διασύνδεση των υποδομών, αλλά κυρίως η εμπορική του βιωσιμότητα. Ρυθμιστικές αγκυλώσεις, διαφορετικά μοντέλα τιμολόγησης και η απουσία μακροχρόνιων συμβολαίων αποτελούν έως σήμερα βασικά εμπόδια.
Στον Λευκό Οίκο αναμένεται να συναντηθούν οι υπουργοί Ενέργειας και Εσωτερικών των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ και Νταγκ Μπέργκαμ, με ομολόγους τους από τις συμμετέχουσες χώρες, καθώς και με διαχειριστές συστημάτων και ρυθμιστικές αρχές. Παρούσα θα είναι και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την επικεφαλής της DG Energy, Ντίτε Γιόργκενσεν, στοιχείο που αναδεικνύει το πολιτικό βάρος των αποφάσεων.
Από ελληνικής πλευράς θα συμμετάσχουν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Στ. Παπασταύρου, ο διευθύνων σύμβουλος της AKTOR, Αλ. Εξάρχου, και ο επικεφαλής της ΔΕΠΑ Εμπορίας, Κ. Ξιφαράς. Η Αθήνα επιδιώκει να εξασφαλίσει τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και πολυετείς ποσότητες LNG, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να αποκτήσει σταθερό εμπορικό αποτύπωμα.
Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ πιέζουν για δεσμεύσεις 10–20 ετών που θα διασφαλίσουν προβλεψιμότητα και χρηματοδοτική σταθερότητα, ενώ ο ανταγωνισμός από εναλλακτικές διαδρομές, με αιχμή την Πολωνία, καθιστά το στοίχημα ακόμη πιο σύνθετο.
FT: Η Ελλάδα στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής αρχιτεκτονικής
Σε αυτό το πλαίσιο, οι Financial Times επισημαίνουν τον αναβαθμισμένο ρόλο της Ελλάδας στη νέα ευρωπαϊκή ενεργειακή αρχιτεκτονική. Όπως αναφέρεται, η χώρα τοποθετείται ως νότια πύλη εισαγωγών LNG –κυρίως από τις ΗΠΑ– ενόψει της πλήρους απαγόρευσης του ρωσικού αερίου έως το 2027.
Πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα κάλυπτε περίπου το 40% των αναγκών της ΕΕ σε φυσικό αέριο. Μέχρι το 2024, το ποσοστό αυτό είχε μειωθεί σε περίπου 11%, με το μεγαλύτερο μέρος του κενού να καλύπτεται από αμερικανικό LNG, το οποίο αντιπροσωπεύει πλέον σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG της Ένωσης.
Η σημερινή δημοπρασία για το Route 1 δεν αποτελεί απλώς μια επιτυχημένη εμπορική πράξη. Αποτελεί, ουσιαστικά, μια πρώτη έμπρακτη ένδειξη ότι ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να εξελιχθεί σε κρίσιμο άξονα ενεργειακής ασφάλειας για τη Νοτιοανατολική και Κεντρική-Ανατολική Ευρώπη, με την Ελλάδα να διεκδικεί ρόλο στρατηγικού κόμβου στη μετα-ρωσική εποχή της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου.
