Σε φάση διερεύνησης εισέρχεται ένα νέο σχέδιο ενεργειακής διασύνδεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, μετά την υπογραφή μνημονίου κατανόησης (MoU) μεταξύ της τουρκικής Botas και της ιταλικής Edison, με επίκεντρο το φυσικό αέριο, το LNG αλλά και τις μελλοντικές υποδομές υδρογόνου.
Η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για στενότερη συνεργασία των δύο εταιρειών σε επίπεδο εμπορικών συναλλαγών, προμήθειας φυσικού αερίου και ανταλλαγών LNG, ενώ παράλληλα θέτει στο τραπέζι τη δημιουργία ενός νέου διαδρόμου μεταφοράς ενέργειας που θα μπορούσε να συνδέει την Τουρκία με την Ιταλία μέσω της υφιστάμενης νοτιοευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής.
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η Botas, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να εξετάσουν από κοινού τις δυνατότητες προμήθειας φυσικού αερίου, αλλά και νέες εμπορικές προοπτικές στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιδιώκει διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών εφοδιασμού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για σύσταση κοινής ομάδας εργασίας, η οποία θα αναλάβει να αξιολογήσει τις τεχνικές, κανονιστικές και εμπορικές παραμέτρους ενός πιθανού αγωγού φυσικού αερίου συμβατού με τη μεταφορά υδρογόνου.
Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί επίσημος σχεδιασμός νέου αυτόνομου αγωγού, το υπό εξέταση project φαίνεται να «πατά» πάνω στον υφιστάμενο Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, αξιοποιώντας τη διαδρομή που ήδη συνδέει την Τουρκία με την ευρωπαϊκή αγορά μέσω Ελλάδας.
Στην πράξη, η μεταφορά φυσικού αερίου πραγματοποιείται σήμερα μέσω του TANAP, ο οποίος διασχίζει το τουρκικό έδαφος και συνδέεται στα ελληνοτουρκικά σύνορα με τον TAP. Ο τελευταίος διέρχεται από τη βόρεια Ελλάδα, συνεχίζει μέσω Αλβανίας και καταλήγει στην Ιταλία διασχίζοντας την Αδριατική Θάλασσα.
Ο TAP, που βρίσκεται σε λειτουργία από το 2020, αποτελεί το δυτικότερο τμήμα του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου και μεταφέρει αζέρικο φυσικό αέριο προς την Ευρώπη. Ο αγωγός έχει μήκος περίπου 878 χιλιομέτρων και αρχική δυναμικότητα 10 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, με δυνατότητα περαιτέρω αναβάθμισης.
Η νέα συνεργασία Botas – Edison έρχεται σε μια περίοδο όπου οι ενεργειακές υποδομές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αποκτούν αυξημένη γεωπολιτική σημασία, καθώς η ΕΕ επιδιώκει ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και ανάπτυξη υποδομών που θα μπορούν μελλοντικά να υποστηρίξουν και τη μεταφορά καθαρότερων καυσίμων, όπως το υδρογόνο.
Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι η πρωτοβουλία Botas – Edison εντάσσεται στη broader προσπάθεια μετατροπής της Τουρκίας σε περιφερειακό κόμβο φυσικού αερίου και μελλοντικά υδρογόνου, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες διασυνδέσεις προς την ευρωπαϊκή αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα διατηρεί κομβικό ρόλο ως βασική πύλη διέλευσης του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου προς την Ευρώπη.
Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, υπογράμμισε ότι η συνεργασία των δύο εταιρειών αποσκοπεί στην ενίσχυση της περιφερειακής διασύνδεσης και της ενεργειακής ασφάλειας στη Μεσόγειο, επισημαίνοντας πως η κοινή ομάδα εργασίας θα συνδυάσει την τεχνική και εμπορική τεχνογνωσία των δύο πλευρών.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο τον ρόλο της ως βασικού ενεργειακού κόμβου μεταξύ Ανατολής και Ευρώπης, καθώς κάθε πιθανή επέκταση ή αναβάθμιση του νότιου διαδρόμου περνά αναγκαστικά μέσα από το ελληνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου και τις υφιστάμενες διεθνείς διασυνδέσεις.
