του Αλέξανδρου Μπαρότσι
Το εθνικό σχέδιο για τις περιοχές που θα φιλοξενήσουν τα θαλάσσια αιολικά πάρκα στην Ελλάδα με επενδύσεις 6 δισ. ευρώ, ολοκληρώνεται. Η βασική δουλειά έχει ήδη γίνει.
Το ΓΕΕΘΑ άναψε πριν από δέκα περίπου ημέρες το δικό του πράσινο φως, προκειμένου τα προτεινόμενα πολύγωνα να παραδοθούν καθαρά στους αυριανούς επενδυτές, και το σχέδιο είναι έτοιμο προς κατάθεση στο γραφείο του υπουργού Ενέργειας Θόδωρου Σκυλακάκη και της υφυπουργού Αλεξάνδρας Σδούκου. Εκκρεμούν μόνο κάποια διαδικαστικά ζητήματα, δευτερεύουσας σημασίας.
Και μπορεί να έχουμε μείνει σε αυτό τον τομέα πολύ πίσω, και να παρακολουθούμε από μακριά τις τελευταίες εξελίξεις, όπως τα προ ημερών εγκαίνια του μεγαλύτερου θαλάσσιου πάρκου διεθνώς, στο Κέντ της Βρετανίας ή τον πρόσφατο giga - διαγωνισμό της Γερμανίας για 7 GW, ωστόσο έπειτα από πολλές ολιγωρίες, επιτέλους το φθινόπωρο θα γίνουν οι πρώτες επίσημες ανακοινώσεις.
Εάν, όπως όλα δείχνουν, η ΕΔΕΥΕΠ, καταθέσει το τελικό πλάνο εντός Ιουλίου, τότε αμέσως μετά, αρχές Σεπτεμβρίου, αυτό θα βγει σε δημόσια διαβούλευση, προκειμένου να εκδοθεί η Κοινή Υπουργική Απόφαση που θα το οριστικοποιεί και να μπούμε στην προετοιμασία των πρώτων διαγωνισμών.
Είναι ένα πρώτο βήμα με πολλούς όμως ακόμη «αγνώστους Χ». Ο κυριότερος αφορά το σχήμα στήριξης των ακριβών αυτών επενδύσεων, δηλαδή ποια θα είναι η τιμή εκκίνησης και πως θα προκύπτουν οι ταρίφες για τους διαγωνισμούς στα ελληνικά offshore, κάτι που μένει να εγκριθεί από την Κομισιόν.
Αυτά που μέχρι σήμερα γνωρίζουμε βάσει διαρροών, καθώς επίσης οι κρίσιμες εκείνες παράμετροι που θα κρίνουν την επιτυχία του πιο δύσκολου μέχρι σήμερα εγχείρηματος της πράσινης μετάβασης, συνοψίζονται στα εξής :
Η πρώτη φάση με 6 περιοχές
Οι τελευταίες πληροφορίες θέλουν την πρώτη φάση να προβλέπει συνολικά έξι περιοχές. Πρώτη, η Αλεξανδρούπολη, μια «go to area» περιοχή όπου θα αναπτυχθούν έργα εκτός διαγωνιστικών διαδικασιών και η οποία έχει επιλεγεί για να φιλοξενήσει τα δύο πρώτα πιλοτικά έργα, (600 MW). Ακολουθούν η θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σητείας και Ξηρόκαμπου στην Κρήτη, με πρόταση για να αναπτυχθούν πάρκα επιπλέον 600 MW, και κάποιες θαλάσσιες ζώνες είτε στο Κεντρικό Αιγαίο, είτε στην ευρύτερη περιοχή των Δωδεκανήσων με επιπλέον 900 MW. Αθροιστικά, μιλάμε για 2,1 GW.
Πάνω από 10 περιοχές σε πλήρη ανάπτυξη
Κατά καιρούς έχει ακουστεί ότι το τελικό πλάνο θα προβλέπει ένα συνολικό αριθμό μεταξύ 12 και 15 θαλάσσιων πάρκων. Βάσει πάντα των όσων έχουν διαρρεύσει, αυτές θα αφορούν τις δύο στην Αλεξανδρούπολη, μαζί με τρεις στην Κρήτη, επίσης τρεις στα Δωδεκάνησα, δύο - τρεις στον άξονα Λέσβου - Χίου - Σάμου, μαζί με δύο- τρεις περιοχές στα ανατολικά της Εύβοιας.
Τελική έγκριση του σχεδίου από το ΥΠΕΝ
Εδώ και εβδομάδες κυκλοφορά ως πληροφορία για το νέο ΕΣΕΚ ότι για κάποιες τεχνολογίες οι στόχοι θα αυξηθούν, όπως για τα χερσαία αιολικά, ενώ για άλλες θα «ψαλιδιστούν», όπως για τα φωτοβολταικά και τα υπεράκτια αιολικά. Ειδικά για τα τελευταία λέγεται ότι από τα 2,7 GW που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο του ΕΣΕΚ για το 2030, ο στόχος θα πέσει στα 2 GW. Εάν ισχύει η πληροφορία, τότε προφανώς και τα νούμερα που λέγεται ότι περιλαμβάνει το πλάνο της ΕΔΕΥΕΠ θα διαμορφωθούν προς τα κάτω, τόσο για την πρώτη φάση, όσο και συνολικά. Και ίσως εδώ «κουμπώνει» και η αναφορά Σκυλακάκη κατά τις προγραμματικές του δηλώσεις στην Βουλή, όταν είχε μιλήσει γα τον κίνδυνο αποτυχημένων ενεργειακών επενδύσεων, για λόγους υπερσχεδιασμού και υπερκοστολόγησης. Μένει να φανεί.
Στην Αλεξανδρούπολη τα πρώτα πάρκα, πως και πότε
Τα πρώτα πάρκα θα είναι τα πιλοτικά στην Αλεξανδρούπολη, των ομίλων Κοπελούζου και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ισχύος 216 MW και 485 MW αντίστοιχα, για τα οποία αμφότεροι αποφάσισαν να τρέξουν από κοινού τις μελέτες για να επισπεύσουν τις διαδικασίες.
Η ταρίφα στα πάρκα αυτά δεν θα καθορίζεται με διαγωνισμούς, παρά διοικητικά, έπειτα από έγκριση της ΕΕ. Τα δε, επίπεδα της ταρίφας θα προκύψουν από τα δεδομένα των μελετών οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει άμεσα. Εν προκειμένω, τα κόστη κατασκευής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις μελέτες βυθού, ενώ η εκτίμηση για την παραγόμενη ενέργεια και συνεπώς για τα έσοδα των πάρκων, συνδέεται ευθέως με τις ανεμολογικές μελέτες. Βάσει των στοιχείων που θα προκύψουν από τις μελέτες, οι επενδυτές θα προτείνουν μια συγκεκριμένη ταρίφα, ώστε μετά να ακολουθήσει η διαδικασία της «ατομικής κοινοποίησης» στη Κομισιόν. Εφόσον τα πάντα τρέξουν με γοργό ρυθμό, τότε η λειτουργία των πρώτων αυτών πάρκων τοποθετείται λίγο πριν το 2030.
Το σχήμα στήριξης
Με τον όρο σχήμα στήριξης, εννοούμε τον τρόπο με τον οποίο θα ενισχύονται λειτουργικά οι σταθμοί, όπωςπροβλέπεται στο σχέδιο νόμου του 2022.
Η ελληνική πλευρά βρίσκεται σε επαφές με την Κομισιόν για την μορφή που θα πάρει το σχήμα, δηλαδή ως προς το ποια θα είναι η τιμή εκκίνησης, ποια θα είναι η χρονική διάρκεια της σύμβασης και τι χαρακτηροστικά θα έχουν οι μειοδοτικοί διαγωνισμοί.
Είναι ένας από τους μεγάλους «αγνώστους Χ» του κεφαλαίου θαλάσσια πάρκα. Εννοείται ότι δικαίωμα υποβολής θα έχουν οι εταιρείες ή κοινοπραξίες με άδεια έρευνας της ευρύτερης περιοχής εντός της οποίας περιλαμβάνεται το συγκεκριμένο θαλάσσιο οικόπεδο.
Τα κόστη
Η επένδυση σε θαλάσσιο πάρκο είναι ιδιαίτερα ακριβή. Η θαλάσσια και μάλιστα η πλωτή ανεμογεννήτρια πρέπει να είναι μεγάλης κλίμακας.
Η μέση ανεμογεννήτρια στην ξηρά είναι 3-5 MW όταν στην θάλασσα είναι 10-15 MW. Το μέσο κόστος στην ξηρά είναι 1 εκατ / MW έναντι 2 εκατ / MW για ένα θαλάσσιο πάρκο.
Και αυτό, γιατί όσο μειώνεται το πλήθος των ανεμογεννητριών, τόσο μειώνεται και το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα. Καλύτερα επομένως λίγες και μεγάλες μηχανές, παρά πολλές και μικρές, που επηρεάζουν περισσότερο το οπτικό αποτύπωμα. Και όσο πιο μεγάλη είναι μια μηχανή, τόσο μικρότερο είναι το μοναδιαίο κόστος επένδυσης και παραγωγής ενέργειας. Το στοίχημα είναι η πράσινη ενέργεια να είναι όσο πιο φθηνή γίνεται.
Που θα φτάσουν οι ταρίφες
Το που θα φτάσουν οι ταρίφες στα θαλάσσια αιολικά πάρκα είναι ένας ακόμη «άγνωστος Χ».
Πριν από μερικές ημέρες η Γερμανία ολοκλήρωσε ένα διαγωνισμό για offshore αιολικά πάρκα, ισχύος 7 GW, με τις άδειες να αγοράζονται προς 12 δισ ευρώ.
Πρωταγωνιστές δύο πετρελαικοί κολοσσοί, η BP και ο όμιλος της Total Energies, δείγμα της έμφασης που αποδίδουν στην πράσινη ανάπτυξη, προκειμένου να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές CO2.
Οσο για τελικές προσφορές διαμορφώθηκαν κοντά στα 2 εκατ. ευρώ/MW. Σε αυτές θα πρέπει να προστεθούν επιπλέον 2 εκατ. ευρώ/MW, δηλαδή το κόστος κατασκευής ενός θαλάσσιου αιολικού πάρκου.
Τα ποσά διαμορφώνονται σε υψηλά επίπεδα. Ναι μεν οι υψηλές προσφορές υποδηλώνουν το μεγάλο ενδιαφέρον για υπεράκτια αιολικά πάρκα, ωστόσο δείχνουν και ότι οι δύο κολοσσοί ποντάρουν σε υψηλές τιμές ρεύματος τα επόμενα χρόνια, παρά τις εκτιμήσεις ότι αυτές θα διαμορφώνονται σε όλο και πιο χαμηλά επίπεδα, όσο θα προχωρά η πράσινη μετάβαση.
Κατασκευή στην Ελλάδα πλωτών ανεμογεννητριών
Ενας από τους μεγάλους κινδύνους που αφορούν τη πράσινη μετάβαση είναι να φτάσουμε να εισάγουμε σχεδόν τα πάντα γύρω από αυτήν, από τα πάνελ στα φωτοβολταικά και τις μηχανές για τα αιολικά μέχρι και τις αγκυρώσεις για τις θαλάσσιες ανεμογεννήτριες.
Τα κονδυλια του RRF ενδεχομένως μπορει να αξιοποιηθουν για να μην συμβεί αυτό. Στον Αλμυρό Βόλου και συγκεκριμένα στις εγκαταστάσεις της χαλυβουργίας Sovel του ομίλου Viocalco δημιουργείται η πρώτη μονάδα κατασκευής πλωτήρων για θαλάσσια αιολικά πάρκα, βασισμένη σε τεχνολογία αιχμής, με ενσωματωμένο τον πυλώνα της ανεμογεννήτριας. Είναι μια επένδυση, ύψους 70-100 εκατ, με στόχο η εταιρεία να μπορεί να κατασκευάζει στην Ελλάδα όλα τα μέρη της πλωτής ανεμογεννήτριας, δηλαδή πλωτήρα, πυλώνα, αγκυρώσεις και να εισάγει μόνο τα πτερύγια και την άτρακτο.
