του Αλέξανδρου Μπαρότσι
Η αρχική πρόθεση της κυβέρνησης ήταν το εθνικό σχέδιο για τα υπεράκτια αιολικά να έχει ανακοινωθεί εντός του Μαΐου. Δεν θα καταστεί εφικτό, εκτός και αν επιλυθούν μέσα στις επόμενες εβδομάδες οι εκκρεμότητες με το ΓΕΕΘΑ. Ακόμη και όμως και να ανακοινωθούν οι θαλάσσιες ζώνες που θα φιλοξενήσουν τα πρώτα offshore πάρκα, οι τελικές αποφάσεις μετατίθενται για μετά τις εκλογές. Δηλαδή για μετά τον Ιούλιο. Αλλά μέχρι να ενημερωθεί ο νέος υπουργός Ενέργειας χρειάζεται στην καλύτερη περίπτωση ένα δίμηνο, άρα μιλάμε για καλό φθινόπωρο.
Και κάπου εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Διότι στις 8 Οκτωβρίου έχουμε δημοτικές εκλογές. Και η δημοσιοποίηση, παραμονές των δημοτικών εκλογών, των περιοχών που προορίζονται να φιλοξενήσουν θαλάσσια αιολικά, σίγουρα θα γίνει μέρος της προεκλογικής διαμάχης των υποψηφίων δημάρχων.
Εως σήμερα, τα offshore πάρκα είχαν μείνει έξω από την πολιτική αντιπαράθεση, τόσο σε κεντρικό, όσο και σε τοπικό επίπεδο. Ουδέποτε είχαν πυροδοτήσει την οξεία και συχνά τοξική σύγκρουση, που βλέπουμε χρόνια τώρα στα δημοτικά συμβούλια ανά την Ελλάδα, με επίκεντρο τα χερσαία αιολικά. Ο λόγος, απλός. Ουδείς ήξερε που ακριβώς θα χωροθετηθούν.
Η ώρα όμως που θα το μάθουμε, πλησιάζει. Τα σενάρια που έχουν κυκλοφορήσει μιλούν για τέσσερις ευρύτερες θαλάσσιες περιοχές, στις βόρειες ακτές της Κρήτης μεταξύ Σητείας και Ξηροκάμπου, στο βόρειο Αιγαίο μεταξύ Λήμνου και Αγ. Ευστρατίου, στον άξονα Ικαρίας – Πάτμου – Λέρου και στις Κυκλάδες. Τα ακριβή σημεία εντός των ζωνών αυτών θα γίνουν κάποια στιγμή γνωστά.
Μέρος της προεκλογικής αντιπαράθεσης
Ο κίνδυνος να αποτελέσουν μέρος της προεκλογικής αντιπαράθεσης σε τοπικό επίπεδο, η οποία, λόγω της αναπόφευκτης πόλωσης, θα μπορούσε και να διακυβεύσει τον όλο σχεδιασμό, πηγαίνοντας τον προς τα πίσω, είναι υπαρκτός. Έστω και ένας από τους υποψηφίους δημάρχους στην Σητεία, την Λήμνο ή την Ικαρία, να αντιταχθεί δημόσια στην ιδέα να αναπτυχθούν στην περιοχή του θαλάσσια αιολικά, αυτόματα θα πάρουν θέση και οι αντίπαλοί του.
Το έδαφος άλλωστε υπάρχει. Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καμία διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες των περιοχών που διαφαίνεται ότι προορίζονται να φιλοξενήσουν θαλάσσια αιολικά, ακριβώς επειδή αυτές δεν έχουν ακόμη «κλειδώσει». Η εστίαση στις παραπάνω περιοχές- εφόσον είναι όντως αυτές που πρόκειται να επιλεγούν - γίνεται μόνο με βάση περιβαλλοντικά, χωροταξικά, οικονομικά, αλλά και γεωπολιτικά κριτήρια. Χωρίς όμως να έχει προηγηθεί διαβούλευση, κάλλιστα μπορούν να εκμεταλλευθούν το θέμα οι υποψήφιοι που όπως και στα χερσαία, εναντιώνονται και στα θαλάσσια αιολικά.
Μετάθεση για το 2024
Ίσως μία λύση να είναι η καθυστέρηση της ανακοίνωσης από την ΕΔΕΥΕΠ του εθνικού σχεδίου και αντί για το φθινόπωρο να δρομολογηθεί για μετά τις δημοτικές εκλογές, μεταθέτοντας τον όλο προγραμματισμό προς το 2024. Ούτε αυτό φυσικά το σενάριο αποτελεί την ιδανική επιλογή. Ναι μεν έχει το πλεονέκτημα ότι θα αποφευχθούν οι όποιες τοπικές ενστάσεις σε ένα ηλεκτρισμένο πολιτικά κλίμα, ωστόσο υπάρχει το μειονέκτημα ότι λόγω των εθνικών και αυτοδιοικητικών εκλογών, κινδυνεύει να χαθεί όλο το 2023, θέτοντας εν αμφιβόλω το συνολικό σχεδιασμό. Θυμίζουμε ότι το σχέδιο του ΕΣΕΚ που είχε ανακοινωθεί τον Ιανουάριο, έθετε ως στόχους μέχρι το 2030, η χώρα να έχει 2,7 GW από υπεράκτια αιολικά πάρκα. Στόχος, ο οποίος προφανώς θα αναθεωρηθεί στο νέο ΕΣΕΚ, το οποίο θα εκπονήσει ο νέος ΥΠΕΝ μετά το σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης.
Εννοείται ότι πριν απ’ όλα τα παραπάνω προέχει η ΕΔΕΥΕΠ να έχει καταφέρει να έρθει σε συμφωνία με τις συναρμόδιες υπηρεσίες των πολλών εμπλεκομένων υπουργείων (Άμυνας, Εξωτερικών, Ναυτιλίας, Περιβάλλοντος, Πολιτισμού, Υπηρεσίες Αεροπορίας, Διευθύνσεις Αλιείας, Περιβάλλοντος, κλπ.), προκειμένου οι περιοχές που θα επιλέγουν να είναι τακτοποιημένες. Το στοίχημα για μια χώρα με γραφειοκρατία και αγκυλώσεις, όπως η Ελλάδα, είναι οι άλλες υπηρεσίες, εν προκειμένω αυτές του ΓΕΕΘΑ να δουν με ανοικτό μυαλό την υπόθεση των υπεράκτιων αιολικών και να συμβάλλουν στην άρση των όποιων υπερβολών.
Τίποτα δεν έχει ακόμη κλείσει και τίποτα δεν πρόκειται να οριστικοποιηθεί παρά μόνο όταν θα έχει αποσαφηνιστεί το πολιτικό τοπίο. Και όταν θα έχει συμφωνηθεί ότι την έκταση των ζωνών ανάπτυξης των offshore δεν επηρεάζεται από τις γεωπολιτικές παραμέτρους, όπως για παράδειγμα τα 6 μίλια στις περιοχές του Αιγαίου και της Κρήτης, καθώς επίσης ότι δεν θίγονται τουριστικές δραστηριότητες και ότι συναινούν και οι τοπικές κοινωνίες στη νέα αυτή δραστηριότητα.
