Σε μια προσπάθεια να αναθερμάνει την επενδυτική δραστηριότητα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ), η Λιθουανία προχωρά σε εκτεταμένες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο για την ενέργεια. Το Κοινοβούλιο της χώρας ενέκρινε δέσμη τροποποιήσεων που αποσκοπεί στον περιορισμό των γραφειοκρατικών εμποδίων, στην προσαρμογή των επενδυτικών σχεδίων στις συνθήκες της αγοράς και στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Οι παρεμβάσεις κρίθηκαν αναγκαίες, καθώς η ανάπτυξη νέων έργων ΑΠΕ έχει επιβραδυνθεί σημαντικά, ενώ οι συνθήκες στην ενεργειακή αγορά μεταβάλλονται. Οι αλλαγές αφορούν τη νομοθεσία για την ενέργεια, την ηλεκτρική ενέργεια και τις ανανεώσιμες πηγές.
Περιθώριο τεσσάρων ετών
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι η δυνατότητα παράτασης έως και 48 μήνες στα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης έργων από επενδυτές που διαθέτουν έγκυρες άδειες. Παράλληλα, θα μπορούν να τροποποιούν το αντικείμενο των επενδύσεών τους, μεταβαίνοντας, για παράδειγμα, από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην αποθήκευση ή σε έργα κατανάλωσης.
Οι επενδυτές θα έχουν στη διάθεσή τους ένα έτος για να αποφασίσουν εάν θα συνεχίσουν, θα αναβάλουν ή θα αλλάξουν τα σχέδιά τους. Σε περίπτωση αναβολής ή τροποποίησης, θα απαιτείται πρόσθετη τραπεζική εγγύηση.
Την ίδια ώρα, μειώνεται στο μισό η εγγύηση που καταβάλλεται στους διαχειριστές δικτύων, από 50 σε 25 ευρώ ανά kW, περιορίζοντας το αρχικό οικονομικό βάρος για τις επενδύσεις. Το πακέτο περιλαμβάνει και πρόσθετες διοικητικές απλουστεύσεις για την ταχύτερη προώθηση των έργων.
Απλούστευση για τις ενεργειακές κοινότητες
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τις ενεργειακές κοινότητες. Από την 1η Νοεμβρίου 2026, οι κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας και οι ενεργειακές κοινότητες πολιτών που αναπτύσσουν εγκαταστάσεις έως 100 kW, στο πλαίσιο του μοντέλου των πάρκων αυτοπαραγωγών (prosumer parks), απαλλάσσονται από την υποχρέωση έκδοσης άδειας για την ανάπτυξη μονάδων παραγωγής και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Αναθεωρείται, επίσης, ο τρόπος κατανομής των εσόδων από το τέλος που καταβάλλουν οι παραγωγοί ΑΠΕ. Τα ποσά που διατίθενται στους κατοίκους περιοχών κοντά σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής θα υπολογίζονται πλέον με βάση τη δηλωμένη κατοικία κάθε δικαιούχου και όχι ανά νοικοκυριό. Η νέα διαδικασία θα καλύπτει τα έσοδα του 2026, τις επιστροφές που θα πραγματοποιηθούν το 2027, καθώς και αδιάθετα ποσά προηγούμενων περιόδων.
Εξοπλισμός για ταχύτερες συνδέσεις
Στόχος της κυβέρνησης είναι να περιορίσει και τις καθυστερήσεις στη σύνδεση νέων έργων με το ηλεκτρικό δίκτυο. Για τον σκοπό αυτό, παρέχεται σε μεγάλους επενδυτές η δυνατότητα πρόσβασης στα αποθέματα εξοπλισμού που διατηρούν οι διαχειριστές ηλεκτρικής ενέργειας.
Παράλληλα, οι διαχειριστές μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου υποχρεώνονται να διατηρούν αποθέματα κρίσιμων υλικών και εξοπλισμού, ώστε να μπορούν να αποκαθιστούν ταχύτερα την τροφοδοσία σε περίπτωση ατυχημάτων, τεχνικών βλαβών ή σκόπιμων παρεμβάσεων στις ενεργειακές υποδομές. Οι σχετικές ρυθμίσεις τέθηκαν σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου.
Επιπλέον, το νέο πλαίσιο για τις απευθείας γραμμές ηλεκτρικής ενέργειας δίνει μεγαλύτερα περιθώρια ευελιξίας σε μεγάλους καταναλωτές και παραγωγούς, διευκολύνοντας την ανάπτυξη βιομηχανικών και ενεργειακών επενδύσεων.
Έμφαση στην κυβερνοασφάλεια
Το νομοθετικό πακέτο περιλαμβάνει και ρυθμίσεις για την ενίσχυση της ασφάλειας των ενεργειακών υποδομών. Προβλέπονται κυρώσεις για παραβάσεις των υποχρεώσεων μείωσης των εκπομπών μεθανίου και των περιορισμών στις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, ενώ αποσαφηνίζονται οι αρμοδιότητες των αρμόδιων φορέων για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων κυβερνοασφάλειας στις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας.
Συγκεκριμένα, καθορίζονται οι ρόλοι του Εθνικού Συμβουλίου Ρύθμισης Ενέργειας, του Λιθουανικού Οργανισμού Ενέργειας και του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό και την αποτελεσματικότερη προστασία των κρίσιμων υποδομών.
Η χώρα έχει ήδη κινηθεί προς την κατεύθυνση της αυστηροποίησης των κανόνων κυβερνοασφάλειας. Τον Νοέμβριο του 2024 θεσπίστηκαν περιορισμοί στην απομακρυσμένη πρόσβαση Κινέζων κατασκευαστών σε εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης και αιολικής ενέργειας. Τον Μάιο του 2026 δόθηκε, επιπλέον, στους διαχειριστές δικτύων η δυνατότητα να αποσυνδέουν φωτοβολταϊκούς σταθμούς που δεν συμμορφώνονται με τις ισχύουσες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας.
Πηγή: pv-magazine
