Την αδυναμία της αγοράς να υποδεχθεί πρόσθετα φωτοβολταϊκά οιασδήποτε κατηγορίας και είδους ανέδειξε στην ομιλία-παρουσίαση του ο Πρόεδρος του ΣΠΕΦ Δρ. Στέλιος Λουμάκης σε επιστημονικό συνέδριο της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στην Αθήνα, συμμετέχοντας, σε συνέχεια πρόσκλησης, ως ομιλητής την Τετάρτη 24/6/26.
Αναλύοντας ποσοτικά στοιχεία από το Χρηματιστήριο ενέργειας (ΕΧΕ) παρουσίασε την μείζονα τρέχουσα πρόκληση της αγοράς, όπου ένεκα της υπερδυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών και ιδίως των φωτοβολταϊκών ως προς την τελική ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια στον πραγματικό χρόνο, η τομή των σωρευτικών καμπυλών προσφοράς και ζήτησης στις δημοπρασίες των χρονομονάδων του ΕΧΕ κατά τις ώρες ηλιοφάνειας, συστηματικά πλέον λαμβάνει χώρα σε αρνητικό έδαφος, αφού όπως φαίνεται και στα σχετικά διαγράμματα που ετοίμασε, ένας όγκος προσφορών ηλεκτρικής ισχύος περί τα 8 GW υποβάλει προσφορές ίσες ή μικρότερες του μηδενός επιδιώκοντας να ενταχθεί στην αγορά. Σε αντίστιξη, στις πρώιμα βραδινές ώρες ο όγκος αυτός μειώνεται στα 3 GW, που αν και πάλι δεν είναι μικρός, επιτρέπει την τομή των καμπυλών σε τιμές της τάξης των 200 ευρώ MWh. Υπενθυμίζεται ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην χώρα μας περιλαμβανομένων των εξαγωγών κινείται συνήθως μεταξύ 6 έως 9 GW.
Υπό την κατάσταση αυτή, υπογράμμισε ο κος Λουμάκης, είναι τουλάχιστον ουτοπικό να ασκείται στην Πολιτεία οποιαδήποτε πίεση για πρόσθετα φωτοβολταϊκά κάθε είδους ή θέσπιση νέων μηχανισμών λειτουργικής ενίσχυσης για νέες τέτοιες επενδύσεις, αφού μόνο επίταση του προβλήματος θα επιφέρουν καθώς και αποπροσανατολισμό των λογής «ημισχετικών» με την σύνθετη πραγματικότητα της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας επενδυτών, οι οποίοι βλέποντας ή μπιντάροντας σε έναν διαγωνισμό ΡΑΑΕΥ για μια Τιμή Αναφοράς, δεν κατανοούν ότι εν τέλει δεν θα την εισπράττουν.
Η υφιστάμενη υπερδυναμικότητα μάλιστα των φωτοβολταϊκών, που για να αμβλυνθεί απαιτεί αρκετά GW αλλά και GWh σταθμών αποθήκευσης (δηλαδή πολλαπλές βάρδιες μπαταριών χωρητικότητας 2 ωρών ή μπαταρίες μεγαλύτερης χωρητικότητας), δύναται να μεταφέρει το πρόβλημα και στις βραδινές ώρες, όπου επί του παρόντος δεν παρατηρούνται φαινόμενα κορεσμού της ζήτησης. Όπως τόνισε ο Πρόεδρος του ΣΠΕΦ, αν τα φωτοβολταϊκά από τα 12.5 GW που είναι σήμερα και που τρέχουμε με ρυθμό νέας ισχύος περί τα 2 GW κατ’ έτος φθάσουν τα 20 GW το 2030, με όλα τα υπόλοιπα και ιδίως την ελεύθερη ζήτηση να παραμένουν σε τροχιά «as usual», ακόμη και υπό συνθήκες πλήρους και τέλειας αποθήκευσης (που όμως δυστυχώς δεν νοούνται) θα προκύπτει πλεόνασμα ενέργειας που θα οδηγεί τα έργα που δεν έχουν προτεραιότητα κατανομής σε περικοπές παραγωγής άνω του 25% ετησίως και βεβαίως πρόσθετες απώλειες εισοδήματος ένεκα των αρνητικών τιμών στην αγορά.
Ο κος Λουμάκης κάλεσε τους επενδυτές να μην συγχέουν την ουδετερότητα στις αρνητικές τιμές των καθετοποιημένων συμμετεχόντων με μόνες τις αντοχές τάχα των μεγάλων παραγωγών ΑΠΕ στο φαινόμενο. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, δεν υπάρχουν οικονομίες κλίμακας που να προσφέρουν αντοχή στις αρνητικές τιμές αφού κανείς, όσο μεγάλος και αν είναι, δεν μπορεί να επιβιώσει πληρώνοντας για την ενέργεια που εγχέει. Το κλειδί των καθετοποιημένων βρίσκεται στη ταυτόχρονη δραστηριοποίηση τους στην αγορά και ως Προμηθευτές, όπου εκεί υπό το καθεστώς αρνητικών τιμών πληρώνονται για την ενέργεια που αντλούν εξισορροπώντας έτσι την χρηματοροή τους στην χονδρική και απλώνοντας τοιουτοτρόπως την αλυσίδα αξίας τους στις πολύ υψηλότερες τιμές λιανικής.
Αν υπάρχει μακροιοκονομικά μια αληθινή επενδυτική ευκαιρία στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας, αυτή είναι η αποθήκευση. Μέσω αυτής και χωρίς προσθήκη άλλων ΑΠΕ θα μπορούσαν να αμβλυνθούν θεαματικά όχι μόνο οι απώλειες από τις περικοπές και τις αρνητικές τιμές αλλά να αυξηθεί και το μερίδιο των ανανεώσιμων στην ετήσια κάλυψη της ζήτησης σε ηλεκτρική ενέργεια από το ~55% στο ~65% και μάλιστα χωρίς απόνερα. Δυστυχώς, κατέληξε, τμήματα της αγοράς αρνούνται να αλλάξουν αφήγημα πιέζοντας την Πολιτεία για συνέχιση αν όχι και επιτάχυνση μιας υπερφίαλης επέκτασης των φωτοβολταϊκών, που οδηγεί σε stranded assets, στο κλείσιμο της αγοράς μέσω της απορρόφησης των μονάδων σε λίγους καθετοποιημένους παίκτες και εν τέλει στην αύξηση του κόστους για τους καταναλωτές.
Απαντώντας μάλιστα σε ερωτήσεις του κοινού, χαρακτήρισε τεχνικά ρηχό το επίπεδο του δημόσιου διαλόγου στα ΜΜΕ περί των δυνατοτήτων της «ενεργειακής δημοκρατίας». Τελευταία έκφανση αυτής της κατάστασης τα φωτοβολταϊκά μπαλκονιού, όπως τα λογής lobbies τάζουν εξοικονομήσεις που ουδεμία σχέση με τη πραγματικότητα θα έχουν. Δυστυχώς προβάλλονται υπολογισμοί εξοικονομήσεων για καταναλώσεις κατοικιών, που πολλά έχουν τριφασικές παροχές, που όμως η πρίζα για το φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι μπορεί να μην πέφτει στην ίδια φάση λ.χ. με το ψυγείο ή την κουζίνα, οπότε ο ταυτοχρονισμός παραγωγής – κατανάλωσης εξαφανίζεται, χωρίς προηγούμενες τεχνικές παρεμβάσεις στο εσωτερικό ηλεκτρικό δίκτυο στο σπίτι. Άλλοι πάλι εστιάζοντας σε φτωχά νοικοκυριά με μονοφασικές παροχές, παραγνωρίζουν το γεγονός ότι τα νοικοκυριά αυτά δεν έχουν τέτοια σταθερά φορτία που για την διάρκεια των ωρών λειτουργίας των πάνελς στο μπαλκόνι, να επιτυγχάνουν πλήρη απορρόφηση. Κλείνοντας σχολίασε πως με την ψευδαίσθηση μιας υποσχόμενης εξοικονόμησης 5 – 10 ευρώ μηνιαίως οι περισσότεροι καταναλωτές μεταβάλλοντας και τα ωράρια της ζωής τους χάριν της επίτευξης ταυτοχρονισμού παραγωγής-κατανάλωσης θα βιώσουν όχι μόνο οπτική υποβάθμιση της κατοικίας και της καθημερινής ζωής τους αλλά εν τέλει αύξηση κόστους.
