Τον εφιάλτη στο δρόμο… με τις ΑΠΕ κινδυνεύει να φέρει σε χιλιάδες μικρομεσαίους παραγωγούς φωτοβολταϊκών και αιολικών έργων η απειλή των κόκκινων δανείων που «βγάζουν από την πρίζα» μεγάλη φουρνιά πράσινων projects.
Ένα εκρηκτικό μείγμα υπερπροσφοράς έργων ΑΠΕ, στρεβλών επιδοτήσεων και ελλιπούς ενεργειακού σχεδιασμού δημιουργούν συνθήκες τέλειας καταιγίδας για πολλά πράσινα έργα που ενδέχεται να μετατραπούν σε προβληματικά assets για τράπεζες και επενδυτές.
Η αγορά οδηγήθηκε τα τελευταία χρόνια σε υπερθέρμανση. Η μαζική αδειοδότηση φωτοβολταϊκών, σε συνδυασμό με τα υψηλά επίπεδα επιδοτήσεων και την απουσία επαρκών υποδομών αποθήκευσης και δικτύων, δημιούργησε ένα περιβάλλον όπου πολλές επενδύσεις δεν θα μπορούν πλέον να εξασφαλίσουν βιώσιμες αποδόσεις.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο λόγω των ολοένα και συχνότερων περικοπών παραγωγής («curtailments»), αλλά και της κατακόρυφης πτώσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες υψηλής ηλιοφάνειας. Αυτό σημαίνει ότι αρκετά έργα που χρηματοδοτήθηκαν με τραπεζικό δανεισμό ενδέχεται να δυσκολευτούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Πίσω από τα διαρκή καμπανάκια κρύβεται μια βαθύτερη ανησυχία για τη βιωσιμότητα του σημερινού μοντέλου ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Ελλάδα. Η χώρα βρέθηκε μέσα σε λίγα χρόνια με τεράστιο αριθμό αδειών και επενδυτικών σχεδίων, χωρίς όμως να έχει αναπτυχθεί με την ίδια ταχύτητα το ηλεκτρικό δίκτυο και οι μονάδες αποθήκευσης που απαιτούνται για να «σηκώσουν» αυτή την παραγωγή.
Στην πράξη, η αγορά κινδυνεύει να οδηγηθεί σε ένα νέο κύμα συγκέντρωσης. Μικρότεροι παίκτες, που επένδυσαν σε φωτοβολταϊκά με υψηλό δανεισμό και επιθετικές προβλέψεις απόδοσης, ενδέχεται να πιεστούν να πουλήσουν έργα σε χαμηλές αποτιμήσεις ή να βρεθούν αντιμέτωποι με τις τράπεζες.
Στο πλαίσιο αυτό, σε μία κίνηση που επιχειρεί να αποκαταστήσει τις στρεβλώσεις που προκαλεί η ταχεία ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στην ελληνική αγορά ηλεκτρισμού, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά σε νέα νομοθετική ρύθμιση για τη στήριξη των παραγωγών ΑΠΕ, δίνοντας λύση σε ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες στον κλάδο.
Το σωσίβιο για τις ΣΕΔΠ
Η ρύθμιση τροποποιεί το υφιστάμενο καθεστώς ενίσχυσης των έργων που λειτουργούν με Σύμβαση Ενίσχυσης Διαφορικής Προσαύξησης (ΣΕΔΠ). Μέχρι σήμερα, οι παραγωγοί δεν αποζημιώνονταν για την ενέργεια που παρήγαγαν όταν η τιμή στο σύστημα παρέμενε μηδενική για περισσότερες από δύο συνεχόμενες ώρες. Με τη νέα διάταξη, οι παραγωγοί θα συνεχίσουν να λαμβάνουν τη λειτουργική ενίσχυση ακόμη και στις ώρες μηδενικών τιμών, ενώ η απώλεια της ενίσχυσης θα ενεργοποιείται μόνο όταν καταγράφονται αρνητικές τιμές για διάστημα μεγαλύτερο των δύο συνεχόμενων ωρών.
Η παρέμβαση αποτελεί προϊόν συνεννόησης της ελληνικής κυβέρνησης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, θα προσφέρει ουσιαστική οικονομική ανακούφιση σε χιλιάδες παραγωγούς που τα τελευταία χρόνια είδαν τα έσοδά τους να συμπιέζονται εξαιτίας της αυξανόμενης συχνότητας μηδενικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η ρύθμιση θα ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιουνίου 2026, ενισχύοντας άμεσα τη ρευστότητα των επενδυτών και των επιχειρήσεων του κλάδου.
Πίσω από την κυβερνητική πρωτοβουλία βρίσκεται η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στην αγορά ηλεκτρισμού. Η εκρηκτική ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις μεσημβρινές ώρες, οδηγώντας συχνά σε υπερπροσφορά και κατάρρευση των τιμών. Αν και το φαινόμενο αυτό λειτουργεί προς όφελος των καταναλωτών, καθώς συγκρατεί το ενεργειακό κόστος, δημιουργεί παράλληλα πιέσεις στα επιχειρηματικά σχέδια των επενδύσεων ΑΠΕ, ειδικά για όσους έχουν αναλάβει σημαντικές δανειακές υποχρεώσεις.
Παράλληλα με τη νομοθετική παρέμβαση, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια του προβλήματος μέσω ενός ευρύτερου σχεδίου παρεμβάσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επιτάχυνση της ανάπτυξης μονάδων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο να εγκατασταθούν 700 MW έως τα τέλη Ιουνίου 2026, στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που απορρέουν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
