Η ενεργειακή ασφάλεια, ο ανταγωνισμός για τις διαδρομές προμήθειας φυσικού αερίου, το κόστος της πράσινης μετάβασης και η ανάγκη ενίσχυσης του ανταγωνισμού στην ελληνική αγορά βρέθηκαν στο επίκεντρο των παρεμβάσεων του διευθύνοντος συμβούλου της ΔΕΠΑ Εμπορίας, Κωνσταντίνου Ξιφαρά, στο 9ο Athens Investment Forum 2026.
Αναφερόμενος στον Κάθετο Διάδρομο, ο κ. Ξιφαράς υπογράμμισε ότι, παρά το γεγονός πως βρίσκεται τους τελευταίους μήνες στο επίκεντρο της συζήτησης, η Ελλάδα τον αξιοποιεί επιτυχώς εδώ και περίπου μία δεκαετία. Όπως σημείωσε, η σημασία του δεν περιορίζεται στην ενίσχυση του ρόλου της χώρας ως ενεργειακού κόμβου, αλλά συνδέεται άμεσα με τον περιφερειακό ανταγωνισμό και τη διαμόρφωση εναλλακτικών διαδρομών τροφοδοσίας.
Ως βασικό ανταγωνιστή της Ελλάδας ανέδειξε την Τουρκία, η οποία διαθέτει πολλαπλές πηγές προμήθειας φυσικού αερίου, μεταξύ των οποίων και το Ιράν. Όπως εξήγησε, η θέση της στηρίζεται σε υπαρκτές ενεργειακές σχέσεις και σε ένα διαφοροποιημένο μείγμα προμήθειας. Αντίθετα, η Ελλάδα κινείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κεκτημένου, επιδιώκοντας να ισορροπήσει μεταξύ διαφορετικών πηγών τροφοδοσίας, με περίπου το 80% του LNG που εισάγεται στη χώρα να προέρχεται από τις ΗΠΑ.
Η Ελλάδα έχει ήδη τη δυνατότητα να τροφοδοτεί τρίτες χώρες και έχει πραγματοποιήσει σχετικές πωλήσεις. Ωστόσο, για να αποκτήσουν οι εξαγωγές σταθερό και μακροπρόθεσμο χαρακτήρα, απαιτούνται σταθερές ροές και συμβόλαια μεγαλύτερης διάρκειας. Ορισμένες από τις δυνητικές αγορές προορισμού, όπως ανέφερε, αναμένουν να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω από το ενδεχόμενο επιστροφής του ρωσικού φυσικού αερίου, μια συζήτηση που δεν αφορά, πάντως, αγορές όπως η Γαλλία.
Καθοριστικός παράγοντας για την ανταγωνιστικότητα του Κάθετου Διαδρόμου είναι, σύμφωνα με τον επικεφαλής της ΔΕΠΑ, το κόστος μεταφοράς. Παρότι έχουν ήδη γίνει προσπάθειες για τη μείωσή του, υπάρχουν περιθώρια περαιτέρω βελτίωσης. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι τα υφιστάμενα συστήματα μεταφοράς επιβαρύνονται από το κόστος λειτουργίας τους ανεξάρτητα από τον βαθμό αξιοποίησής τους, καθώς αυτό καταβάλλεται από τους χρήστες τους.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι σημερινές τιμές δεν θα διατηρηθούν για μεγάλο διάστημα, ενώ έθεσε ως ζητούμενο τη δημιουργία ενός ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος, το οποίο θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις μεταβολές της αγοράς και στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Η ενεργειακή ασφάλεια έχει κόστος
Ο κ. Ξιφαράς στάθηκε ιδιαίτερα στη σχέση μεταξύ πράσινης μετάβασης και ασφάλειας εφοδιασμού. Όπως ανέφερε, η Ευρώπη είχε οικοδομήσει την εικόνα της ενεργειακής της ασφάλειας πάνω στη φθηνή ενέργεια από τη Ρωσία, όμως ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι γεωπολιτικές εξελίξεις ανέδειξαν τις αδυναμίες αυτού του μοντέλου.
«Η πράσινη μετάβαση είναι ένα δεδομένο. Αυτό που δεν έχουμε κοστολογήσει καθόλου είναι η ασφάλεια εφοδιασμού, και νομίζω ότι είναι ένα σημείο που δεν το ακουμπάει εύκολα καμία κυβέρνηση, γιατί η ασφάλεια εφοδιασμού κοστίζει», τόνισε.
Εξήγησε, επίσης, ότι όσο αυξάνεται η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για ευελιξία, καθώς η παραγωγή τους εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποθήκευση ενέργειας και οι μονάδες φυσικού αερίου αποτελούν απαραίτητα εργαλεία για την ομαλή λειτουργία του συστήματος.
Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, όπως σημείωσε, εξαρτάται πλέον σε μεγάλο βαθμό από το ενεργειακό κόστος. Η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα λόγω της ηλιοφάνειας και του αιολικού δυναμικού της, ωστόσο το ζητούμενο είναι οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται να μεταφραστούν σε απτά οφέλη για τους καταναλωτές.
Η καθετοποίηση και το νέο μοντέλο της ΔΕΠΑ
Ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΠΑ Εμπορίας αναφέρθηκε και στον μετασχηματισμό της εταιρείας, εξηγώντας ότι το παραδοσιακό μοντέλο μιας επιχείρησης που δραστηριοποιείται αποκλειστικά στη χονδρεμπορική αγορά φυσικού αερίου έχει πλέον ξεπεραστεί. «Δεν υπάρχει αυτό το μοντέλο, να υπάρχει ένας παίκτης χονδρεμπορικής μόνο στο αέριο, πουθενά στην Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως υπενθύμισε, η ΔΕΠΑ έχασε το 2018 τον ΔΕΣΦΑ χωρίς αποζημίωση και στη συνέχεια πούλησε το 100% της δραστηριότητας διανομής, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί σημαντικό κενό σε επίπεδο αξίας και χρηματοροών. Η ενεργειακή κρίση του 2022 ανέδειξε, ωστόσο, την ανάγκη ύπαρξης μιας εταιρείας που θα μπορεί να στηρίζει την ενεργειακή διπλωματία και την κοινωνία. Τότε, οι οριζόντιες εκπτώσεις προς βιομηχανίες και νοικοκυριά ξεπέρασαν τα 180 εκατ. ευρώ, ενώ τα μερίσματα διαμορφώθηκαν περίπου στα 200 εκατ. ευρώ.
Η απάντηση, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν η καθετοποίηση της ΔΕΠΑ σε όλη την ενεργειακή αλυσίδα, με επενδύσεις τόσο στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας όσο και στη θερμική παραγωγή. Στόχος είναι η ενίσχυση του ανταγωνισμού και η δυνατότητα προσφοράς ανταγωνιστικών τιμών στους περισσότερους από 600.000 καταναλωτές της θυγατρικής Φυσικό Αέριο Ελληνική Εταιρεία Ενέργειας.
Η εταιρεία έχει επενδύσει σε τρεις θερμικές μονάδες, δύο στην Ελλάδα και μία στο εξωτερικό. Η μονάδα της Αλεξανδρούπολης αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το 2028, ενώ για το έργο στη Λάρισα η ΔΕΠΑ προσδοκά τη λήψη τελικής επενδυτικής απόφασης έως το τέλος του 2026, με ορίζοντα λειτουργίας το 2030.
Παράλληλα, φιλοδοξεί τα επόμενα χρόνια να ξεπεράσει το 1 GW εγκατεστημένης ισχύος σε ΑΠΕ και τα 1,8 GW στη θερμική παραγωγή. Πρόκειται για μεγέθη που, όπως σχολίασε ο κ. Ξιφαράς, πριν από τρία ή τέσσερα χρόνια θα θεωρούνταν σχεδόν απίθανα.
Ειδικότερα, έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2027 η ΔΕΠΑ αναμένεται να διαθέτει περίπου 200 MW ΑΠΕ σε λειτουργία, ενώ αναπτύσσει χαρτοφυλάκιο νέων έργων ισχύος άνω των 700 MW. Ταυτόχρονα, εξετάζει τις προοπτικές του υδρογόνου και του βιομεθανίου, με τις πρώτες ποσότητες συμπιεσμένου βιομεθανίου να αναμένεται να εισαχθούν στο δίκτυο έως το τέλος του 2026.
Ο στόχος για μείωση 30% στις τιμές
Το μεγάλο στοίχημα παραμένει, πάντως, η μεταφορά των οφελών από τις επενδύσεις στο κόστος ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο κ. Ξιφαράς αναγνώρισε ότι οι πολίτες ακούν για επενδύσεις που, κατά την εκτίμησή του, ξεπερνούν συνολικά τα 15 δισ. ευρώ και εύλογα αναμένουν να δουν την επίδρασή τους στην καθημερινότητά τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, χαρακτήρισε ρεαλιστικό τον σχεδιασμό του υπουργείου για μείωση των τιμών ενέργειας κατά 30% τα επόμενα χρόνια, επισημαίνοντας ότι καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίσουν οι μπαταρίες και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις. «Πρέπει να εξηγήσουμε στον κόσμο ότι η ενεργειακή ασφάλεια έχει οικονομική διάσταση», σημείωσε.
Κλείνοντας, κάλεσε τις επιχειρήσεις και ειδικά τη βιομηχανία να αξιοποιούν εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου για τη διαχείριση του ενεργειακού κόστους, αντί να στηρίζονται αποκλειστικά στις κρατικές ενισχύσεις. Όπως ανέφερε, υπάρχουν βιομηχανίες που εξασφάλισαν κόστος ηλεκτρικής ενέργειας από 26 έως 30 ευρώ ανά μεγαβατώρα, καθώς προχώρησαν εγκαίρως σε αντιστάθμιση.
«Μην περιμένουμε μόνο την επιδότηση, μην περιμένουμε μόνο την κρατική ενίσχυση», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι το ζητούμενο είναι οι επενδύσεις της ΔΕΠΑ να δημιουργούν τελικά αξία όχι μόνο για τον μέτοχο, αλλά και για την κοινωνία.
