Η Δανία ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να τηρούν τη νομοθεσία της Γροιλανδίας εάν επιθυμούν να προχωρήσουν σε έρευνες για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ορυκτά, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία ασφαλείας που υπέγραψαν οι δύο χώρες και η Γροιλανδία τον Σεπτέμβριο δεν παρέχει στην Ουάσιγκτον ειδικά δικαιώματα εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του νησιού.
Η τοποθέτηση του δανικού υπουργείου Εξωτερικών ήρθε μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε ότι επίκεινται εκτεταμένες έρευνες για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ορυκτά στη Γροιλανδία. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ έκανε λόγο για μεγάλα αποθέματα πετρελαίου που μπορούν να αξιοποιηθούν εύκολα, χωρίς να αναφερθεί σε συγκεκριμένες συμφωνίες ή έργα.
Το δανικό υπουργείο Εξωτερικών διευκρίνισε ότι η συμφωνία δεν παρέχει στους Αμερικανούς επενδυτές προνομιακή μεταχείριση έναντι επενδυτών από άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρες-εταίρους της Συμμαχίας όσον αφορά την πρόσβαση στους φυσικούς πόρους της Γροιλανδίας.
Η συμφωνία του Σεπτεμβρίου αποσκοπεί στην ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί, αλλά δεν προβλέπει την παραχώρηση δικαιωμάτων εξόρυξης ή γεωτρήσεων.
Σε ισχύ η απαγόρευση νέων πετρελαϊκών ερευνών
Η Γροιλανδία, η οποία διαθέτει ευρεία αυτονομία στο πλαίσιο του Βασιλείου της Δανίας, απαγόρευσε το 2021 την εξόρυξη ουρανίου και την έκδοση νέων αδειών για έρευνες πετρελαίου. Η κυβέρνηση εξετάζει, ωστόσο, εάν η αμερικανική εταιρεία Greenland Energy, με έδρα το Τέξας, μπορεί να αξιοποιήσει άδειες που είχαν εκδοθεί πριν από την επιβολή της απαγόρευσης.
Η εταιρεία ανακοίνωσε τον Αύγουστο ότι σχεδιάζει να πραγματοποιήσει γεώτρηση το 2027 σε ανεξερεύνητη λεκάνη στην ανατολική ακτή της Γροιλανδίας, χωρίς να διαθέτει η ίδια σχετική άδεια. Η προηγούμενη ιδιοκτήτρια της περιοχής, ARCO, είχε πραγματοποιήσει εκτεταμένες σεισμικές έρευνες τη δεκαετία του 1970, χωρίς να προχωρήσει σε γεώτρηση.
Οι δηλώσεις Τραμπ επαναφέρουν στο προσκήνιο τη διαμάχη για το μέλλον της Γροιλανδίας. Από το 2019, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει επανειλημμένα ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο του νησιού, επικαλούμενος τη στρατηγική του θέση και τον ορυκτό του πλούτο. Σε αρκετές περιπτώσεις έχει αρνηθεί να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Ο ανεξάρτητος Δανός σύμβουλος σε θέματα ασφάλειας Γιάκομπ Κάαρσμπο εκτίμησε ότι οι τελευταίες δηλώσεις δείχνουν πως οι επιδιώξεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία ενδέχεται να παραμένουν αμετάβλητες.
Η δεκασέλιδη συμφωνία του Σεπτεμβρίου προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας δύο νέων αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και την ανάπτυξη του αντιπυραυλικού συστήματος «Χρυσός Θόλος» (Golden Dome). Παράλληλα, επιβεβαιώνει τη δανική κυριαρχία και το δικαίωμα των κατοίκων της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η Γροιλανδία έχει καθοριστική σημασία για την άμυνα των ΗΠΑ, καθώς προσφέρει στρατηγικό πλεονέκτημα στον έγκαιρο εντοπισμό και την αναχαίτιση πιθανών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους και άλλα οπλικά συστήματα.
Πηγή: Reuters
