Έναν νέο ενεργειακό διάδρομο, ο οποίος θα μεταφέρει το κυπριακό φυσικό αέριο προς τις ευρωπαϊκές αγορές μέσω της Αιγύπτου και, δυνητικά, της Ελλάδας, επιχειρούν να διαμορφώσουν Κύπρος, Αίγυπτος και Ελλάδα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάπτυξη του κοιτάσματος «Κρόνος», με την έναρξη της παραγωγής να τοποθετείται το 2028.
Η νέα διαδρομή αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική και εμπορική σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητεί πρόσθετες πηγές φυσικού αερίου, προκειμένου να περιορίσει την έκθεσή της τόσο στις διαταραχές των θαλάσσιων μεταφορών από τον Περσικό Κόλπο όσο και στις εναπομείνασες ρωσικές προμήθειες.
Οι ηγέτες των τριών χωρών επανέλαβαν τη στήριξή τους στο σχέδιο κατά την τριμερή σύνοδο στο Ελ Αλαμέιν, στις μεσογειακές ακτές της Αιγύπτου. Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης ζήτησαν να επιταχυνθούν οι εργασίες για τη σύνδεση των υπεράκτιων κυπριακών κοιτασμάτων με τις ενεργειακές υποδομές της Αιγύπτου.
Επένδυση έως 750 εκατ. δολάρια
Την ημέρα της συνόδου, η McDermott ανακοίνωσε ότι η κυπριακή θυγατρική της Eni τής ανέθεσε σύμβαση αξίας μεταξύ 500 και 750 εκατ. δολαρίων –περίπου 430 έως 644 εκατ. ευρώ– για εργασίες στο κοίτασμα «Κρόνος».
Η εταιρεία θα αναλάβει υπηρεσίες μηχανικού, εγκατάστασης και υποστήριξης της διαχείρισης της υπεράκτιας ανάπτυξης. Η ανάθεση ακολουθεί την επενδυτική έγκριση του έργου από την ιταλική Eni και τη γαλλική TotalEnergies στις 28 Ιουλίου. Οι δύο ενεργειακοί όμιλοι συμμετέχουν στο έργο με ποσοστό 50% ο καθένας.
Το σχέδιο προβλέπει την ανάπτυξη του «Κρόνος» μέσω τεσσάρων υπεράκτιων γεωτρήσεων. Το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται με υποθαλάσσιο αγωγό προς την Αίγυπτο, όπου θα αξιοποιηθούν υφιστάμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας που συνδέονται με το μεγάλο κοίτασμα Ζορ.
Στη συνέχεια, το αέριο θα κατευθύνεται προς τη Νταμιέτα, θα υγροποιείται και θα εξάγεται με πλοία LNG προς τις διεθνείς αγορές. Πρόκειται για μια επιλογή που περιορίζει σημαντικά τόσο το επενδυτικό κόστος όσο και τον χρόνο που απαιτείται για την έναρξη της εμπορικής παραγωγής, καθώς δεν χρειάζεται να κατασκευαστεί εξαρχής μια πλήρης αλυσίδα επεξεργασίας και υγροποίησης στην Κύπρο.
Παράλληλα, το έργο μπορεί να συμβάλει στην επαναφορά της Αιγύπτου στον χάρτη των τακτικών εξαγωγών LNG. Η χώρα διαθέτει σημαντικές εγκαταστάσεις υγροποίησης, αλλά τα τελευταία χρόνια οι εξαγωγικές δυνατότητές της έχουν περιοριστεί λόγω της κάμψης της εγχώριας παραγωγής και της αυξανόμενης εσωτερικής κατανάλωσης.
Παραγωγή αντίστοιχη με 2,8 εκατ. τόνους LNG τον χρόνο
Στο προβλεπόμενο επίπεδο παραγωγής, το κοίτασμα «Κρόνος» εκτιμάται ότι θα μπορεί να τροφοδοτεί την αγορά με ποσότητα αερίου αντίστοιχη περίπου με 2,8 εκατ. τόνους LNG ετησίως.
Σύμφωνα με την Eni, το κοίτασμα διαθέτει περισσότερα από 3 τρισ. κυβικά πόδια πρόσθετων αποθεμάτων φυσικού αερίου. Η παραγωγή θα διατίθεται ισόποσα από την Eni και την TotalEnergies, με κάθε εταιρεία να αναλαμβάνει την εμπορία του μισού όγκου.
Η TotalEnergies χαρακτηρίζει τη νέα μεσογειακή διαδρομή σημαντική για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς προσθέτει μία ακόμη πηγή προμήθειας LNG και ενισχύει τη διαφοροποίηση μακριά από τους παραδοσιακούς διαδρόμους.
Πού μπαίνει η Ελλάδα
Η ελληνική συμμετοχή δεν αφορά την παραγωγή ή τη διαχείριση του κοιτάσματος, αλλά τη δυνατότητα να λειτουργήσει η χώρα ως πύλη εισόδου του κυπριακού αερίου προς τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιέγραψε μια πιθανή διαδρομή μέσω των τερματικών σταθμών LNG της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης. Εκεί, το κυπριακό αέριο, αφού πρώτα υγροποιηθεί στην Αίγυπτο και μεταφερθεί με πλοία, θα μπορούσε να επαναεριοποιείται και να διοχετεύεται προς τον Βορρά μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Η Ελλάδα αποτελεί, επομένως, πιθανή αλλά όχι υποχρεωτική πύλη εισόδου. Οι ποσότητες δεν προβλέπεται να κατευθυνθούν αποκλειστικά στην ελληνική αγορά. Η Eni έχει καταστήσει σαφές ότι το αέριο προορίζεται κυρίως για την Ευρώπη, χωρίς να αποκλείονται και άλλες διεθνείς αγορές, ανάλογα με τις τιμές και τη ζήτηση.
Η τελική εμπορική διαδρομή θα εξαρτηθεί από το κόστος μεταφοράς, τις διαθέσιμες υποδομές επαναεριοποίησης, τις τιμές στα ευρωπαϊκά hubs και τη δυναμικότητα των διασυνδέσεων προς τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία.
Ο Κάθετος Διάδρομος
Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ένας ενιαίος νέος αγωγός. Πρόκειται για ένα πλέγμα υφιστάμενων και υπό αναβάθμιση εθνικών δικτύων, διασυνδέσεων και σταθμών συμπίεσης, που επιτρέπει τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Εφόσον εξασφαλιστεί η απαιτούμενη τεχνική δυναμικότητα και διαμορφωθούν ανταγωνιστικά τιμολόγια μεταφοράς, το LNG που φτάνει στις ελληνικές εγκαταστάσεις μπορεί να διεισδύει βαθύτερα στις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η άφιξη κυπριακού LNG από την Αίγυπτο θα ενίσχυε αυτή την αρχιτεκτονική, προσθέτοντας στον Κάθετο Διάδρομο μια νέα πηγή αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο. Θα μπορούσε, επίσης, να βελτιώσει την αξιοποίηση των ελληνικών υποδομών και να ενισχύσει τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου εισαγωγής και διαμετακόμισης.
