Ένα νέο επενδυτικό και χρηματοδοτικό πακέτο ύψους περίπου 5 δισ. ευρώ επιστρατεύει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επιδιώκοντας να περιορίσει κατά 30% το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μέσα στην επόμενη τριετία και να επαναφέρει σταδιακά τους λογαριασμούς κοντά στα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση.
Το σχέδιο που παρουσίασε πριν από λίγο η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ δεν περιορίζεται σε άμεσες παρεμβάσεις στις τιμές, αλλά προβλέπει ένα ευρύ πρόγραμμα επενδύσεων σε αποθήκευση, ΑΠΕ, ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων, παράλληλα με μέτρα για τις ΥΚΩ, τις ρευματοκλοπές, τις ληξιπρόθεσμες οφειλές και την αυτοκατανάλωση.
Όπως ανέφερε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, η μέση λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας για τα νοικοκυριά παραμένει περίπου 50% υψηλότερη σε σχέση με το 2019. Η κυβερνητική στόχευση είναι η απόσταση αυτή να περιοριστεί σημαντικά σε βάθος τριετίας, μέσα από ταυτόχρονες παρεμβάσεις στις διαφορετικές συνιστώσες του λογαριασμού.
Τα τρία χρηματοδοτικά «κανάλια»
Η χρηματοδοτική δύναμη των περίπου 5 δισ. ευρώ προέρχεται από τρεις βασικές πηγές. Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο κινητοποιεί περίπου 2,1 δισ. ευρώ, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων περίπου 2,3 δισ. ευρώ, ενώ περισσότερα από 600 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από τη ρήτρα διαφυγής.
Μεγάλο μέρος των κεφαλαίων κατευθύνεται στην ενεργειακή εξοικονόμηση και στις νέες τεχνολογίες θέρμανσης. Από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, περίπου 1,7 δισ. ευρώ προβλέπονται για ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών και αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού.
Παράλληλα, μέσω της ρήτρας διαφυγής θα διατεθούν 200 εκατ. ευρώ για περίπου 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες. Η επιδότηση για την αγορά αντλίας θερμότητας θα φτάνει το 50% και το 55% για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Νέοι διαγωνισμοί για μπαταρίες
Ισχυρό επενδυτικό ενδιαφέρον αναμένεται να συγκεντρώσει ο τομέας της αποθήκευσης, όπου το ΥΠΕΝ σχεδιάζει να κινητοποιήσει συνολικά 600 εκατ. ευρώ, συνδυάζοντας 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης με επιπλέον 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής.
Τα νέα κεφάλαια θα μοιραστούν σε τέσσερις κατηγορίες των 50 εκατ. ευρώ. Η πρώτη αφορά έργα αποθήκευσης για ΟΤΑ, η δεύτερη επενδύσεις αυτοκατανάλωσης από μη οικιακούς καταναλωτές, η τρίτη μπαταρίες που θα εγκατασταθούν μαζί με έργα ΑΠΕ και η τέταρτη αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης.
Ο οδικός χάρτης προβλέπει η εγκατεστημένη ισχύς αποθήκευσης να ανέλθει στο 1 GW έως το τέλος του 2026, στο 1,5 GW το 2027 και στα 3-4 GW έως το τέλος του 2028, με τον στόχο για το 2030 να τοποθετείται στα 5-7 GW.
Η σημασία των επενδύσεων στις μπαταρίες συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια συμπίεσης της χονδρεμπορικής τιμής, καθώς θα επιτρέπουν τη μεταφορά της φθηνότερης ενέργειας που παράγουν οι ΑΠΕ μέσα στην ημέρα προς τις ακριβότερες απογευματινές και βραδινές ώρες.
2,3 δισ. ευρώ στα νησιά
Δεύτερο μεγάλο επενδυτικό πεδίο ανοίγει στα νησιά μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης, συνολικού ύψους περίπου 2,3 δισ. ευρώ.
Από το συγκεκριμένο πακέτο, 1,1 δισ. ευρώ προβλέπονται για ηλεκτρικές διασυνδέσεις, περίπου 970 εκατ. ευρώ για ΑΠΕ και αποθήκευση, 200 εκατ. ευρώ για φράγματα και ταμιευτήρες και 56 εκατ. ευρώ για υποδομές φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ειδικά για την ανάπτυξη ΑΠΕ στα νησιά προβλέπεται χρηματοδότηση 476 εκατ. ευρώ, η οποία αντιστοιχεί σε εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών ισχύος 316 MW σε συνδυασμό με αποθήκευση 295 MW. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται κατοικίες, επιχειρήσεις και δημόσια κτίρια του τριτογενούς τομέα, αγρότες, φορείς ύδρευσης και αεροδρόμια.
Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση 200 εκατ. ευρώ του λογαριασμού ΥΚΩ, ώστε από τις αρχές του 2027 οι σχετικές χρεώσεις για τα νοικοκυριά να περιοριστούν κατά 50%.
Στο στόχαστρο κόστος 450 εκατ. ευρώ από τις ρευματοκλοπές
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται και η αντιμετώπιση των επιβαρύνσεων που τελικά μεταφέρονται στους συνεπείς καταναλωτές. Οι ρευματοκλοπές υπολογίζεται ότι δημιουργούν κόστος περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως, με την επέκταση των έξυπνων μετρητών και της τηλεμέτρησης να αποτελεί βασικό εργαλείο για τον περιορισμό τους.
Αντίστοιχη παρέμβαση επιχειρείται στις ληξιπρόθεσμες οφειλές, μέσω του νέου πλαισίου επισήμανσης των καταναλωτών με χρέη, ενώ το ΥΠΕΝ ποντάρει και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Ανοίγει η αυτοκατανάλωση
Νέο πεδίο δημιουργείται και στην αυτοκατανάλωση, με το ΥΠΕΝ να προετοιμάζει αλλαγές που θα απλοποιούν το υφιστάμενο πλαίσιο και θα διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές για επιχειρήσεις, νοικοκυριά και ΟΤΑ.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η δυνατότητα εγκατάστασης αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης χωρίς έγχυση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο, η συλλογική αυτοκατανάλωση σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών και η ανάπτυξη έργων από τρίτο πρόσωπο.
Στις αλλαγές περιλαμβάνεται και η θέσπιση κανόνων για μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα σε μπαλκόνια, ισχύος έως 800 Watt.
Το συνολικό σχέδιο επιχειρεί έτσι να μεταφέρει το βάρος από τις έκτακτες επιδοτήσεις σε παρεμβάσεις με πιο μόνιμο αποτύπωμα: περισσότερη φθηνή παραγωγή από ΑΠΕ, αποθήκευση, χαμηλότερες ΥΚΩ, ενεργειακά αποδοτικότερα κτίρια και μεγαλύτερη δυνατότητα των καταναλωτών να παράγουν οι ίδιοι μέρος της ενέργειας που χρειάζονται.
