Τα ενεργειακά σοκ πάντα επηρεάζουν τις τιμές των τροφίμων. Ωστόσο, αυτό το σοκ είναι ιδιαίτερα οξύ επειδή οι οικονομίες του Περσικού Κόλπου είναι σημαντικοί παραγωγοί ενεργοβόρων εισροών, τονίζει η Société Générale. Αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του παγκόσμιου LNG, την κύρια εισροή σε λιπάσματα με βάση το άζωτο και περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας. Η περιοχή είναι επίσης βασικός παραγωγός λιπασμάτων με βάση το φωσφορικό άλας και άλλων εισροών, συμπεριλαμβανομένης της αμμωνίας και του θείου που χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφές για τα φυτά.
Ωστόσο, οι τιμές spot βασικών γεωργικών προϊόντων δεν έχουν αντικατοπτρίσει την αύξηση αυτών των εισροών, τονίζει ο οίκος. Αντίθετα, στον ίδιο ορίζοντα μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι τιμές των γεωργικών προϊόντων αυξήθηκαν σε μεγαλύτερο βαθμό.
Οι βραχυπρόθεσμοι παράγοντες που μετριάζουν τις επιπτώσεις
Η Société Générale επισημαίνει πως αρκετοί παράγοντες έχουν συμβάλει στον περιορισμό των αυξήσεων των τιμών μέχρι στιγμής, αλλά οι περισσότεροι είναι πιθανό να εξασθενίσουν κατά τη διάρκεια του έτους. Και είναι οι εξής:
Κύκλοι φύτευσης. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, η εαρινή περίοδος φύτευσης του Βόρειου Ημισφαιρίου (Μάρτιος-Μάιος), η μεγαλύτερη παγκοσμίως, εξασφάλισε τα περισσότερα αποθέματα λιπασμάτων πριν από την κρίση.
Ωστόσο, η επόμενη βασική περίοδος φύτευσης (Σεπτέμβριος-Δεκέμβριος) και στα δύο ημισφαίρια θα είναι περισσότερο εκτεθειμένη σε ελλείψεις, ενώ η τροπική περίοδος φύτευσης μεταξύ Μαΐου και Ιουλίου σχεδόν σίγουρα θα επηρεαστεί αρνητικά. Αυτό καθυστερεί την ανοδική πίεση στις τιμές των τροφίμων προς τα τέλη του 2026.
Χαλάρωση των τιμών των γεωργικών προϊόντων. Οι τιμές του καφέ και του κακάο έχουν μειωθεί από τα υψηλά του 2024/2025 και αυτό πιθανότατα εξακολουθεί να επηρεάζει τις τιμές καταναλωτή, τονίζει η γαλλική τράπεζα. Ωστόσο, οι αναλυτές εμπορευμάτων της υπογραμμίζουν τον κίνδυνο το φαινόμενο Ελ Νίνιο να αντιστρέψει αυτήν την τάση.
Ήπια αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου σε σχέση με το 2022. Οι τιμές του φυσικού αερίου αυξάνονταν ήδη για ένα ολόκληρο έτος πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (αύξηση 26% μέχρι στιγμής το 2026 έναντι 360% από το 2019 έως το 2022).
Αυτό, όπως τονίζει η SocGen, έχει περιορίσει την αύξηση των τιμών των λιπασμάτων (στο 47% μέχρι στιγμής το 2026 έναντι 195% από το 2019 έως το 2022), κάτι που είναι σημαντικό δεδομένου ότι τα λιπάσματα μπορούν να αντιπροσωπεύουν έως και το 20% του συνολικού κόστους παραγωγής για ορισμένες καλλιέργειες.
Η Ρωσία και η Ουκρανία είναι σημαντικοί εξαγωγείς τροφίμων. Όπως επισημαίνει η Société Générale, η Ρωσία ήταν μεγαλύτερος εξαγωγέας λιπασμάτων από ό,τι ακόμη και οι οικονομίες του Κόλπου σήμερα, και τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία είναι βασικοί προμηθευτές πολλών βασικών τροφίμων. Αυτό ενίσχυσε το σοκ του 2022 και πιθανώς εξηγεί γιατί οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν ταχύτερα, και υψηλότερα, από ό,τι σε αυτό το σοκ.
Ηρεμία των τιμών των τροφίμων πριν από την καταιγίδα
Μόλις αυτοί οι μετριαστικοί παράγοντες αρχίσουν ωστόσο να εξασθενούν κατά τη διάρκεια του έτους, η αύξηση στις τιμές των τροφίμων θα είναι αναπόφευκτη, τονίζει ο οίκος. Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι η αύξηση κατά 50% στις τιμές των λιπασμάτων μέχρι στιγμής, παράλληλα με το πετρέλαιο, θα μπορούσε να αυξήσει τις μέσες τιμές των γεωργικών προϊόντων κατά 12,5%, περίπου 7,5% επιπλέον από τα τρέχοντα επίπεδα.
Μέχρι τότε, οι έμμεσες επιπτώσεις μέσω των τιμών των πλαστικών και των μεταφορών είναι επίσης πιθανό να επηρεάσουν τις τιμές των τροφίμων για τον καταναλωτή. Επιπλέον, μια πιο παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να ωθήσει τις τιμές των λιπασμάτων ακόμη υψηλότερα. Οι προθεσμιακές καμπύλες είναι πιο ευνοϊκές, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού και σόγιας για τα μέσα του 2027 να έχουν αυξηθεί μόνο κατά 5% περίπου από τον Φεβρουάριο και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης καλαμποκιού να έχουν μειωθεί ελαφρώς, πιθανώς αντανακλώντας τις προσδοκίες για μια πλούσια συγκομιδή καλαμποκιού στις ΗΠΑ.
Επιπλέον, η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) εκτιμά την πιθανότητα εμφάνισης Ελ Νίνιο σε ποσοστό 92% έως τον Δεκέμβριο, συμπεριλαμβανομένης μιας πιθανότητας 30% για ένα ισχυρό συμβάν. Η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο θα μπορούσε να αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές των τροφίμων κατά περίπου 9% στην κορύφωσή τους, συνήθως 16 μήνες μετά την έναρξή του, γεγονός που υποδηλώνει ότι θα μπορούσε να είναι ένα ζήτημα του 2027. Ένας βασικός κίνδυνος είναι ότι το Ελ Νίνιο, σε συνδυασμό με το ενεργειακό σοκ, εισάγει μη γραμμική ανοδική πίεση στον πληθωρισμό των τροφίμων, ωθώντας τα αποτελέσματα πέρα από αυτές τις εκτιμήσεις, όπως σημειώνει η SocGen.
Συνολικά, αυτές οι εκτιμήσεις υποδηλώνουν ότι οι μέσες τιμές των γεωργικών προϊόντων θα μπορούσαν να αυξηθούν κατά περίπου 20% σε ένα μεσαίο έως δυσμενές σενάριο, όπως εκτιμά. Ωστόσο, αυτό θα παρέμενε περίπου 10% κάτω από την κορύφωση που παρατηρήθηκε κατά το σοκ του 2022/2023, αντανακλώντας τη σημασία της Ρωσίας και της Ουκρανίας ως σημαντικών εξαγωγέων τροφίμων.
