Όταν η ενέργεια επιστρέφει στον τόπο που την παράγει, η πράσινη μετάβαση αποκτά ουσιαστικό κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα. Αυτό είναι το μήνυμα που αναδείχθηκε από το διήμερο δράσεων για τις Ενεργειακές Κοινότητες στο Αρκαλοχώρι, το οποίο κορυφώθηκε με τη θεμελίωση της νέας μονάδας τηλεθέρμανσης και του Πράσινου Διπόλου Κυκλικής Οικονομίας Αρκαλοχωρίου.
Πρόκειται για το πρώτο από τα τέσσερα πιλοτικά έργα που υλοποιούνται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Crete Energy Valley, μιας μεγάλης ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας στην οποία συμμετέχει η Περιφέρεια Κρήτης μαζί με 45 εταίρους από όλη την Ευρώπη, υπό τον συντονισμό του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Το έργο αξιοποιεί τα υπολείμματα των αγροτικών καλλιεργειών για την παραγωγή καθαρής ενέργειας και θερμότητας, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο μοντέλο κυκλικής οικονομίας που μετατρέπει ένα μέχρι σήμερα αναξιοποίητο υλικό σε ενεργειακό πόρο για την τοπική κοινωνία. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η ενεργειακή ανθεκτικότητα της περιοχής, περιορίζεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και δημιουργείται προστιθέμενη αξία που παραμένει στον τόπο.
Το διήμερο ξεκίνησε με τη Γενική Συνέλευση της Δέσμης Ενεργειακών Κοινοτήτων και ειδικό εργαστήριο για τη συμπερίληψη και τον κοινωνικό αντίκτυπο των ενεργειακών κοινοτήτων. Οι συμμετέχοντες ανέδειξαν ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και τη συμμετοχή των πολιτών, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη δίκαιη κατανομή των ωφελειών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της Βουλής, της Περιφέρειας Κρήτης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας ενεργειακών κοινοτήτων REScoop.eu, του ΚΑΠΕ, καθώς και ενεργειακές κοινότητες από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στην ανάγκη ενίσχυσης της ενεργειακής δημοκρατίας, της αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας και της αξιοποίησης των τοπικών πόρων ως βασικών εργαλείων για μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ζήτημα της ενεργειακής αυτονομίας σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και έντονων ανακατατάξεων στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά ότι «ο ήλιος και ο άνεμος δεν κλείνονται στα Στενά του Ορμούζ», υπογραμμίζοντας τη σημασία της εγχώριας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.
Την ίδια στιγμή, το έργο του Αρκαλοχωρίου αναδεικνύει στην πράξη τη νέα κατεύθυνση που επιχειρεί να ακολουθήσει η Κρήτη στον τομέα της ενέργειας. Μετά την ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Αττική και την ανάπτυξη νέων έργων αποθήκευσης ενέργειας και πράσινου υδρογόνου, το νησί επιχειρεί να συνδέσει την παραγωγή καθαρής ενέργειας με άμεσα οφέλη για τους πολίτες και τις τοπικές οικονομίες.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα έργα του Crete Energy Valley, δημιουργώντας ένα δίκτυο καινοτόμων ενεργειακών εφαρμογών που θα αξιοποιούν διαφορετικές μορφές ΑΠΕ και θα λειτουργήσουν ως πρότυπο για τη μετάβαση των νησιωτικών περιοχών σε ένα πιο βιώσιμο και ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο.
