Λίγο έξω από την πρωτεύουσα της Ιρλανδίας, το Δουβλίνο, ένα κέντρο δεδομένων έγινε το πρώτο στην Ευρώπη που χρησιμοποιεί ένα ανεξάρτητο, λεγόμενο «νησιωτικό» μικροδίκτυο (microgrid) για να διατηρεί τους διακομιστές του σε λειτουργία.
Η Ευρώπη προσπαθεί να επωφεληθεί από την άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στη σύνδεση με τα ηλεκτρικά δίκτυα που διαρκούν εδώ και δεκαετίες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι η Ένωση χρειάζεται επενδύσεις τουλάχιστον 1,2 τρισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2040. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εταιρείες δεν μπορούν να περιμένουν να λυθούν τα προβλήματα συμφόρησης του δικτύου και στρέφονται σε δικές τους πηγές ενέργειας.
Η εγκατάσταση στο Δουβλίνο, που λειτουργεί από τον πάροχο ενεργειακών λύσεων AVK και τον developer ψηφιακών υποδομών Pure Data Centre Group, θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα της ηπείρου προς ένα ιδιωτικά τροφοδοτούμενο ενεργειακό οικοσύστημα.
Τα μικροδίκτυα είναι τοπικά ενεργειακά συστήματα που μπορούν να παράγουν, να αποθηκεύουν και να διανέμουν ηλεκτρική ενέργεια. Τα συστήματα αυτά χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η μεγάλη ανάπτυξη των data centers σε περιοχές υψηλής ζήτησης, όπως το Τέξας και η Βιρτζίνια, έχει αυξήσει την ανάγκη για ηλεκτρική ενέργεια εκτός κεντρικού δικτύου.
Η AVK και η Pure DC αναφέρουν ότι η εγκατάσταση στο Δουβλίνο είναι το πρώτο data center στην Ευρώπη που λειτουργεί μέσω ενεργού μικροδικτύου. «Καθώς αυτά τα data centers μεγαλώνουν και βλέπουμε τα φορτία τεχνητής νοημοσύνης να γίνονται όλο και πιο σημαντικό μέρος της καθημερινότητάς μας, αυτό αυξάνει την πίεση στο ηλεκτρικό δίκτυο. Επομένως πρέπει να οδηγηθούμε σε μια διαφορετική λύση», δήλωσε στο CNBC ο διευθύνων σύμβουλος της AVK, Ben Pritchard.
Τα συστήματα αυτά δεν είναι χωρίς προκλήσεις. Ρυθμιστικά εμπόδια μπορεί να επιβραδύνουν την ανάπτυξή τους, ενώ η μακροπρόθεσμη επιτυχία των μικροδικτύων πιθανόν να εξαρτάται από το κατά πόσο οι πηγές ενέργειάς τους είναι αξιόπιστες και βιώσιμες.
Η Ιρλανδία είναι μία από τις δύο ευρωπαϊκές χώρες που επέβαλαν μορατόριουμ στις νέες αιτήσεις για data centers, καθώς οι ενεργοβόρες αυτές εγκαταστάσεις ασκούν μεγάλη πίεση στο εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο. Το 2024 τα κέντρα δεδομένων κατανάλωσαν το εντυπωσιακό 22% της ηλεκτρικής ενέργειας της μικρής αυτής χώρας.
Ο διαχειριστής του εθνικού δικτύου της Ιρλανδίας προειδοποίησε στα τέλη Φεβρουαρίου ότι η κάλυψη της ζήτησης ενέργειας μπορεί να αποδειχθεί «δύσκολη», καθώς οι καταναλωτές χρησιμοποιούν τον ηλεκτρισμό με νέους τρόπους. Τα data centers αναγνωρίστηκαν ως βασικός παράγοντας αύξησης της ζήτησης.
Ωστόσο, στα τέλη του περασμένου έτους οι ιρλανδικές αρχές χαλάρωσαν το μορατόριουμ, καθώς η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης άλλαξε την αντίληψη για τις οικονομικές δυνατότητές τους.
Όλα τα νέα data centers που συνδέονται στο δίκτυο πρέπει πλέον να παρέχουν «ρυθμιζόμενη ισχύ»— δηλαδή ηλεκτρική ενέργεια που μπορεί να ενεργοποιείται ή να απενεργοποιείται ανάλογα με τις ανάγκες του εθνικού δικτύου — ή να διαθέτουν δυνατότητα αποθήκευσης ενέργειας. Επίσης, πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 80% της ετήσιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που παράγονται στην Ιρλανδία, σύμφωνα με τις οδηγίες της ρυθμιστικής αρχής CRU.
Το data center στο Δουβλίνο, το οποίο μπορεί να εξυπηρετεί τόσο cloud όσο και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, έχει συνολική ισχύ περίπου 110 MW. Η συνολική επένδυση στο έργο εκτιμάται περίπου στο 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Η εγκατάσταση τροφοδοτείται προς το παρόν από κινητήρες φυσικού αερίου, με δυνατότητα μετάβασης σε Hydrotreated Vegetable Oil (HVO), ενώ έχουν γίνει και δοκιμές με βιομεθάνιο ως πηγή ενέργειας. Αν το data center εξασφαλίσει τελικά σύνδεση με το δίκτυο, θα μπορεί να παρέχει ρυθμιζόμενη ισχύ και έως 20 MW αποθήκευσης ενέργειας μέσω μπαταριών, σύμφωνα με την Childs.
Η παγκόσμια αγορά μικροδικτύων άξιζε περίπου 29 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, ενώ η ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να αυξάνεται σχεδόν κατά 10% ετησίως λόγω των παλαιών ενεργειακών υποδομών της ηπείρου, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Global Market Insights. Καθώς γίνονται επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των εθνικών δικτύων, οι εταιρείες αναμένεται να στραφούν όλο και περισσότερο σε άμεσες ενεργειακές λύσεις.
Τα μικροδίκτυα χρησιμοποιούνται ήδη για την τροφοδοσία βιομηχανικών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη, αλλά υπάρχουν λιγότερες περιπτώσεις χρήσης τους για data centers σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Εκτός από την AVK, εταιρείες όπως η ABB, η Siemens και η Schneider Electric αναπτύσσουν την τεχνολογία αυτή. Μάλιστα, η Schneider Electric άνοιξε πέρυσι ένα εργαστήριο δοκιμών μικροδικτύων στη Μασαχουσέτη για να δοκιμάζει τα συστήματα σε πραγματικές συνθήκες.
Η Siemens βλέπει «πιθανές ευκαιρίες» για την εφαρμογή μικροδικτύων σε εγκαταστάσεις data centers και βρίσκεται σε συζητήσεις με αρκετούς πελάτες, σύμφωνα με εκπρόσωπο της εταιρείας. Το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την αγορά των ΗΠΑ, αλλά παρόμοιες συζητήσεις γίνονται και στην Ευρώπη.
Η Siemens εξετάζει επίσης τη χρήση μικροδικτύων για την υποστήριξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και την απανθρακοποίηση λιμανιών.
