Ενεργειακός άξονας βαρύνουσας γεωστρατηγικής σημασίας καθίσταται η Βόρεια Μακεδονία με καίρια την ελληνική συνεισφορά στην ενίσχυση του γεωενεργειακού στίγματος της γειτονικής χώρας.
Η επαναλειτουργία του πετρελαιαγωγού Θεσσαλονίκης – Σκοπίων πριν λίγες μέρες, από την παραμονή Πρωτοχρονιάς του 2026, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της νέας ενεργειακής εποχής στην οποία εισέρχεται η Βόρεια Μακεδονία.
Ο αγωγός της εταιρείας πετρελαιαγωγού VΑRDAX – 80% ΕΛΠΕΤ Βαλκανική ΑΕ (θυγατρική της Helleniq Energy) και 20% NAVTOVOD – Naftovod Dooel Skopjie (κρατική εταιρεία της Βόρειας Μακεδονίας) – έχει συνολικό μήκος περίπου 213 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 69,7 χλμ. οδεύουν εντός ελληνικών εδαφών. Διέρχεται κυρίως από αγροτικές, θαμνώδεις και δασικές εκτάσεις στα όρια των δήμων Κορδελιού-Ευόσμου, Δέλτα, Ωραιοκάστρου, Χαλκηδόνος, Κιλκίς και Παιονίας και έχει μεταφορική δυναμικότητα που ανέρχεται στα 2,5 εκατομμύρια τόνους (πετρέλαιο κίνησης/Diesel) ετησίως.
Ο αγωγός θα συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό και στην ενεργειακή θωράκιση των Βαλκανίων καθιστώντας τη Βόρεια Μακεδονία ενεργειακό κόμβο, με τη Helleniq Energy να διευρύνει το επενδυτικό της αποτύπωμα στην χώρα.
Επιπλέον, αναδεικνύεται περαιτέρω ο βαρύνουσας σημασίας ρόλος της Ελλάδας στην ενεργειακή τροφοδοσία της ευρύτερης περιοχής με τη χώρα μας να μοιράζει… την ενεργειακή τράπουλα, ισχυροποιώντας το γεωπολιτικό και γεωστρατηγικό της στίγμα.
Στο πλαίσιο αυτό, ο αγωγός μεταφοράς πετρελαϊκών προϊόντων δεν αποκλείεται μελλοντικά να επεκταθεί και προς τη Σερβία.
Επιδίωξη της Helleniq Energy είναι επί της ουσίας η δημιουργία ενός πετρελαϊκού hub στη γειτονική χώρα.
Οι αποθηκευτικές εγκαταστάσεις των διυλιστηρίων στα Σκόπια θα λειτουργήσουν ως logistics από όπου τα πετρελαιοειδή προϊόντα του ελληνικού ενεργειακού ομίλου θα διακινούνται σε βαλκανικές χώρες. Ουσιαστικά ο στόχος είναι τα Δυτικά Βαλκάνια και οι πρώτες αγορές στόχοι είναι η Σερβία και η Κροατία.
Ο όμιλος διαθέτει στην περιοχή 59 πρατήρια ΕΚΟ στη Σερβία, 99 στη Βουλγαρία, 26 στη Βόρεια Μακεδονία και 46 στο Μαυροβούνιο.
Πώς ωφελείται η Βόρεια Μακεδονία
Με την επαναλειτουργία του αγωγού, η Βόρεια Μακεδονία θα μπορεί να ανεφοδιάζεται με υψηλής ποιότητας καύσιμα, και με μικρότερο κόστος. Παράλληλα, η Helleniq Energy θα είναι ικανή να αξιοποιήσει τις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ ως κέντρο διακίνησης καυσίμων στην ευρύτερη περιοχή και κυρίως προς το Κόσοβο και τη Σερβία.
Σήμερα η Βόρεια Μακεδονία προμηθεύεται καύσιμα σχεδόν αποκλειστικά από την Ελλάδα, κυρίως από το διυλιστήριο της Helleniq Energy στη Θεσσαλονίκη.
Στο αυλάκι και ο αγωγός αερίου
Την ίδια στιγμή, με εντατικούς ρυθμούς μπαίνουν τα κομμάτια στο παζλ του διασυνδετήριου αγωγού αερίου Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας (κόστους 92 εκατ. ευρώ για τον ΔΕΣΦΑ), καθώς οι εργασίες στο ελληνικό τμήμα του έργου που έχει αναλάβει η ΤΕΡΝΑ επιταχύνουν με στόχο να ολοκληρωθούν ως το τέλος του τρέχοντος έτους.
Και η Βόρεια Μακεδονία τρέχει το έργο από την δικιά της πλευρά, με μικρότερες ωστόσο ταχύτητες από την ελληνική.
Η ΓΕΚ - ΤΕΡΝΑ προκρίθηκε ως ανάδοχος για το ελληνικό σκέλος του έργου, με την εταιρεία να αναλαμβάνει τον λεπτομερή σχεδιασμό, την προμήθεια υλικών και την κατασκευή του αγωγού υψηλής πίεσης Νέα Μεσημβρία - Εύζωνοι/ Γευγελή.
Το ελληνικό τμήμα του project εκτιμάται πως θα έχει ολοκληρωθεί ως τα μέσα του 2026 (το αργότερο) ενώ η Βόρεια Μακεδονία και η Rapid Build που ξεκίνησαν πρόσφατα εργασίες θα τις ολοκληρώσουν έως το 2027 με το αέριο να μπαίνει στο αυλάκι σε ένα χρόνο από σήμερα, βάσει των τωρινών χρονοδιαγραμμάτων.
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι το συμφωνηθέν κόστος του έργου είναι κατά 12 εκατ. ευρώ χαμηλότερο από προηγούμενες προσφορές που υποβλήθηκαν σε παλαιότερους διαγωνισμούς.
Το ελληνικό τμήμα, μήκους 57 χλμ., θα ξεκινά από την περιοχή της Νέας Μεσημβρίας και θα καταλήγει στην περιοχή των Ευζώνων – Γευγελής. Από εκεί θα ξεκινά το εκτός συνόρων σκέλος του έργου, μήκους 68 χιλιομέτρων, το οποίο θα καταλήγει στην περιοχή του Νεγκότινο
H μεγάλη εικόνα
Μέχρι τώρα, η Βόρεια Μακεδονία εξαρτιόταν αποκλειστικά από τις εισαγωγές φυσικού αερίου μέσω Βουλγαρίας. Ο νέος διασυνδετήριος αγωγός θα διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας, προσφέροντας μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια σε περίπτωση αυξήσεων τιμών ή διακοπών από έναν μόνο πάροχο.
Ο αγωγός ανοίγει παράλληλα νέους ενεργειακούς διαδρόμους οι οποίοι θα ισχυροποιήσουν τους ενεργειακούς δεσμούς Βαλκανίων και ΕΕ, μειώνοντας την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα διευρύνει το στίγμα της ως ενεργειακός στυλοβάτης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τη μεταφορά φυσικού αερίου από το ελληνικό Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου στη Βόρεια Μακεδονία και από εκεί στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Ανοίγοντας την εικόνα, στην εξίσωση μπαίνει και η προοπτική κατασκευής του διασυνδετήριου αγωγού Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας (βάσει και επίσημων δηλώσεων αξιωματούχων της σερβικής κυβέρνησης), με το Βελιγράδι να κάνει ένα αποφασιστικό βήμα απομάκρυνσης από το ρωσικό αέριο.
